મહેંકતા પત્રો (વિદેશ વસી સહિયર મોરી – (9) રોહિત કાપડિયા

સ્મિતા,      

તારો પ્રેમાળ, અર્થસભર અને જીવંતતાથી છલકાતોઇ-મેઇલ મળ્યો. લોહી નીતરતાં ઘા ને હળવેકથી રૂ થી લૂંછીનેલગાડેલો મલમ જેવી શાતા આપે એવી શાતા થઈ. આ શાતામાં પ્રકૃતિના નિખારે ઓર વધારો કર્યો. બંધ બારીઓનાંઅપારદર્શક કાચ આડેનો પડદો સવારે ખસેડ્યો અને આનંદથીનાચી ઉઠી. નજર પહોંચે ત્યાં સુધી સફેદ બરફની પાતળી ચાદર પથરાયેલી હતી. અમેરિકા આવ્યા બાદ પ્રથમ વાર બરફનો વરસાદ જોવા મળ્યો. દૂધ જેવા સફેદ નાનાં નાનાં હિમ કણો વરસી રહ્યા હતા .સ્વર્ગલોકની અપ્સરા ના ગળાના દૂધીયલ હારના મોતી જાણે વાદળોથી ટકરાઇને હવામાં વિખેરાઈ ગયા હોય એવું લાગ્યું .થોડીક પળો તો મેં નિ:સ્તબ્ધ બનીને આ નયનરમ્ય નજારો જોયા જ કર્યો .વિશ્વાસ હજુ સૂતો હતો ને હું તરત જ નીચે દોડી. બહાર આવીને ખોબામાં એ ધવલ હિમ કણોને ઝીલવા લાગી .જોકે હાથમાં આવતાં જ તે હિમકણો થોડી જ ક્ષણોમાં હાથની ઉષ્માથી ઓગળીને પાણી થઇ જતાં હતાં .મનમાં વિચાર આવ્યો કે આપણા હૃદયની ઉષ્માથી આપણે પણ સતત બીજાની વેદના અને વ્યથાને ઓગાળવી જોઈએ .બીજાના આંસુઓને ખોબામાં ઝીલી એમના મુખ પર સ્મિત આપવું જોઈએ .     

 ઘરના છાપરા, રસ્તાઓ, બહાર રહેલા વાહનો, મેદાનો, વૃક્ષો અને બધું જ એક શ્ચેત ચાદરની હેઠળ ઢંકાઇ ગયું હતું. નજર પહોંચે ત્યાં સુધી માત્ર ધવલતા દ્રષ્ટિગોચર થતી હતી. મન ભરીને એ ધવલતાને અને પ્રકૃતિના નિખારને હું માણી રહી હતી .ત્યાં જ વિશ્વાસે પાછળથી આવીને મારા ખભા પર હાથ મૂકતાં કહ્યું “બહુ ગમ્યો ને આ નજારો? મેં પણ જ્યારે પહેલીવાર આવું દૃશ્ય જોયું હતું ત્યારે આટલો જ રોમાંચ અનુભવ્યો હતો.પછી જાણ્યું કે હવે બે ત્રણ મહિના આ રીતે જ  બરફ પડશે .કોલેજ સાઇકલ ચલાવીને કેવી રીતે પહોંચાશે તે પ્રશ્ન મનમાં ઉઠ્યો અને મારો રોમાંચ ઓસરી ગયો .આશુ, હવે બે ત્રણ મહિના વધારે દૂર બહાર પણ નહીં જવાય. સાંજે અંધારું પણ ઘણું વહેલું થઇ જશે. ઘણીવાર તો ઘરેથી જ કામ કરવું પડશે. જો કે આટલા વર્ષોમાં હું તો આ બધાથી ટેવાઈ ગયો છું પણ તને કદાચ અહીંનો પ્રથમ શિયાળો થોડો આકરો લાગશે .મેં તરત જ કહ્યું કે વિશુ, સુંદરતાથી કોઈ ધરાઈ કેવી રીતે જાય? માની લીધું કે અંધારું વહેલું થશે, પણ શું અંધારું ખૂબસૂરત ન હોઈ શકે ?.વધુ બહાર ન જવાય તો શું થયું? શું ઘરમાં રહીને આનંદ ન માણી શકાય ?.જો તને ઘરેથી કામ કરવાની મંજૂરી મળી જાય તો એનાથી વધુ રૂડું શું? તું મારા હાથની ગરમ ચા પીને સ્ફૂર્તિથી કામ કરજે ને હું મારા રોજના કામ તારી હાજરીનાં અહેસાસ સાથે વધુ તન્મયતાથી કરીશ. વધુ લખીશ. વધુ વાંચીશ. તારાં  કામ પર આવવા જવાનો સમય બચશે તે બોનસ રૂપે આપણે સાથે વિતાવીશું. કદાચ કોઈ વાતો નહીં કરીએ તો પણ હાથમાં હાથ લઇને બેસી રહીશું. વિશુ, જો સુંદરતાથી પણ ધરાઇ જવાય તો તો તું પણ કાલે મારાથી ધરાઈ જશે .વિશ્વાસે પણ એટલી જ ગંભીરતાથી કહ્યું કે તારી વાત તો સાચી છે. પણ હું મારો જવાબ આપું તે પહેલાં મારા એક પ્રશ્નનો જવાબ આપ. શું હજુ પણ આપણે બે જુદા છીએ? મેં માથું હલાવીને ના પાડી વિશ્વાસે તરત જ કહ્યું તો પછી કોઈ પણ પોતાના ખુદથી કેવી રીતે ધરાઇ શકે ?.હું સ્થળ અને સમયને ભૂલીને વિશ્વાસને વળગી પડી. કંઈક કેટલાય સમય સુધી કંઈ પણ બોલ્યા વગર અમે એમ જ ઊભા રહ્યા .રસ્તા પરનો બરફ સાફ કરવા આવેલી ટ્રકના અવાજે અમે છૂટા પડ્યા. વિશ્વાસે કહ્યું કે આશા હવે બહાર બરફ પર ચાલવાનું થાય તો બહુ જ સંભાળીને ચાલજે નહીં તો લપસી જવાશે. મેં મનમાં વિચાર્યું કે જિંદગીમાં પણ જો સંભાળીને અને સાવચેતીથી આગળ ન વધીએ તો લપસી જવાય .જો કે લપસી જવાના ડરે ચાલવાનું છોડી ન દેવાય .       

ઝરણાની હિંમત અને સાગરના પ્રેમને લાખો સલામ મૃત્યુનો ડર ઘણા અંશે દૂર થઈ ગયો છે .વિતતી હર એક ક્ષણને જીવંતતાથી જીવી લેવી એવું આતંકવાદની ઘટના પછી નક્કી કર્યું છે. એક હાઇકુ જે સહજ રીતે લખાઈ ગયું છે તે લખીને આ ઈ -મેઇલને બરફની શ્વેત ચાદર પર સરકતો મૂકીને અટકું છું .                   

 આ હિમકણો                 

થીજેલા આંસુઓ તો                       

નહીં હોય ને?                                              

 આશા. 

| Leave a comment

નિબંધ કેવી રીતે લખવો? તરૂલતા મહેતા

"બેઠક" Bethak

ગદ્યમાં પદ્ધતિસરનું લખાણ માટે નિબંધનું સ્વરૂપ  ઉત્તમમાધ્યમ પૂરું પાડે છે. શાળા-કોલેજોથી શરૂ કરીને સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા સુધી આ સ્વરૂપ અત્યંત મહત્વનું છે! વળી, યુ.પી.એસ.સી. કે જી.પી.એસ.સી.ની પરીક્ષામાં તો તમામ પ્રશ્નપત્રોના લાંબા જવાબ નિબંધ સ્વરૂપે લખવાના હોય છે. આમ, આ સ્વરૂપ પરની પકડ અનેક ક્ષેત્રે કામમાં આવે છે.

નિબંધ શબ્દ સૂચવે છે તેમ તેમાં બંધનથી મુક્ત રહીને વિચારોની ફૂલગૂંથણી કરી શકાય છે! નિબંધમાં શબ્દમર્યાદાનું પણ બંધન નથી! તે ગમે તેટલા શબ્દોનો હોઈ શકે! ૨૦૦ શબ્દનો પણ નિબંધ કહેવાય અને ૫૦૦૦ શબ્દોથી લાંબો પણ હોઈ શકે! નિબંધમાં લેખકનો દ્રષ્ટિકોણ કેન્દ્રસ્થાને હોવો જોઈએ! ગમે તેટલા તથ્યો સમાવ્યા હોય પણ જો લેખક વ્યક્તિગત અભિગમ કેળવતો નથી તો નિબંધ બનતો નથી!

નિબંધ કેવી રીતે લખવો તેવો પ્રશ્ન સામાન્યતઃ સહુને મૂંઝવે છે! પણ તમે પધ્ધતિસર આ કળાને ખીલવી શકો! શરૂઆતમાં નાના નિબંધો અને સરળ ટોપિકથી શરૂઆત કરો! અને નીચેના મુદ્દાઓ ધ્યાનમાં રાખીને ચોક્કસપણે આ કૌશલ્ય ખીલવી શકો!

નિબંધના વિષયવસ્તુને ત્રણ ભાગમાં બાંધવાનું હોય છે. સૌપ્રથમ ફકરામાં’પરિચય’ હોય…

View original post 857 more words

| Leave a comment

મહેંકતા પત્રો (વિદેશ વસી સહિયર મોરી – 8) રોહિત કાપડીયા

આશા,   

આતંકવાદીઓના હાથે ખડકાયેલાં લાશોનાંઢગલા અને ઘાયલોનાં લોહી નીગળતાં દેહને જોઈને તને આઘાત લાગ્યો છે તે સ્વાભાવિક છે.મૃત્યુ અંગેની તારી છણાવટ, તારી પરિભાષા સાચી છે. જો જરા શાંત ચિત્તે વિચારીશ તો તનેઆ બધી પરિભાષા શરીરને માધ્યમ રાખીને કરેલી જણાશે. આત્માને કેન્દ્રમાં રાખીને જોશે તો આત્મા ક્યારેય મરતો જ નથી. ગીતામાં શ્રી કૃષ્ણે પણ આ જ વાત કરી છે. તું તો મારાં કરતાં વધારે વાંચે છે, લખે છે અને સમજે છે. તેં જ એક વાર મને શ્રી હરીન્દ્ર દવેની કવિતામાં મૃત્યુનેકેટલી સહજતાથી વર્ણવ્યું છે તેની વાત કરી હતી – – –      

મહેકમાં મહેક મળી જાય તો મૃત્યુ ન કહો 
      તેજમાં તેજ મળી જાય તો મૃત્યુ ન કહો.

પૂર્ણવિરામ એ વાક્યનો અંત જ નથી, બીજા વાક્યની શરૂઆત પણ છે. મૃત્યુ એ માત્ર અંત નથી, બીજા જીવનની શરૂઆત પણ છે. એક વાર વિચારી તો જો કે મૃત્યુ હોય જ નહીં તો શું થાય? જન્મો થયા જ કરતે અને આખી પૃથ્વી માનવથી ખદબદતી હોત. ભૂખથી તરફડતી હોત. વૃદ્ધત્વના શ્રાપથી પીડાતી હોત. અસાદયબિમારીના દર્દથી રીબાતી હોત. હાં! મૃત્યુનું તેં જોયેલું બિહામણું રૂપ જરૂર અકળાવનારૂં છે.એક વાત યાદ રાખવી જરૂરી છે કે વિકાસના નામે આખી દુનિયા વિનાશ ભણી ધકેલાઈ રહી છે. અણુબોમ્બના ઢેર પર બેઠેલી દુનિયામાં મોતઆપણી કલ્પના કરતાં પણ વઘુ ભયંકર હોઈ શકે. આ વાસ્તવિકતાને સ્વીકારી આપણે સંવેદનશીલતાની સાથે જડ બનતા પણ શીખવુંપડશે. ફરી એક વાર તેં જ મને કહેલી શ્રી વિપીનપરીખની રચના આ વાત કેટલી સહજતાથીસમજાવે છે. રચનાનો સાર હતો–

પહેલી વાર સ્મશાને ગયો ત્યારે સાત દિવસ સૂઈશક્યો ન હતો અને હવે તો મને નનામી બાંધતા પણ આવડી ગઈ છે. ચાલ, હવે મોતને હાથતાળી આપી જિંદગીનેજીવંતતાથી જીવતી

આપણી જ કોલેજમાં ભણતી ઝરણા વાત કરૂં. તને યાદ છે આપણે જ્યારે કોલેજના પ્રથમ વર્ષમાં હતાં ત્યારે કોલેજનાં અંતિમ વર્ષમાં ભણતી ઝરણાર્ને મિસ. ઈન્ડિયાનો ખિતાબ મળ્યો હતો. તે સુખી અને સંપન્ન પરિવારની રૂપવાન અને ગુણવાન છોકરી હતી. તેનાં લગ્ન પણ એવાં જ શ્રીમંત પરિવારના ભણેલા અને રૂપવાન સાગર સાથે થયા હતાં. તેપછીની વાતની તો આપણને ખબર ન હતી. ગઈકાલે જ ટેલિવિઝન પર મહિલાઓના કાર્યક્રમ ‘અસાધારણ પ્રતિભાઓ’ માં અચાનક જ ઝરણા નો ઈન્ટરવ્યુ જોયો. એ ઈન્ટરવ્યુની વાતનોસાર મારા શબ્દોમાં – – –    

સાગરને પરણીને ઝરણા સાતમાં આસમાનમાંમહાલી રહી હતી. લગ્ન પછીના ત્રણ વર્ષમાં બંને ખૂબ ફર્યા. અલાસ્કામાં સ્કીઇંગ કર્યું. મિની એવરેસ્ટ પર હાઈકીંગ કર્યું. આફ્રિકાના જંગલોફરી વળ્યા. સ્વીટઝરલેન્ડની પ્રાકૃતિક સૌંદર્યતા પણ માણી. બંને ખૂબ જ ખુશ હતાં. ખેર! કુદરતજૂદો જ દાવ ખેલી રહી હતી.

શ્ચાસોશ્ચાસમાં     પડતી મામૂલી તકલીફના નિદાનમાં ઝરણા ને ફેફસાંનું થર્ડ સ્ટેજનું કેન્સર આવ્યું. ડોક્ટરે આશ્ચાસન આપતાં કહ્યું કે કેમોથેરપી, દવા અને આરામથી સિતેર ટકા દર્દીઓ સંપૂર્ણ સારા થઈજતાં હોય છે. ત્યાં જ ડોક્ટરને અટકાવી સાગરે કહ્યું કે આપના સફળતાના સિતેર ટકામાં મારા  પ્રેમની દવાની અસરના બીજા સિતેર ટકા ઉમેરો. મારી ઝર્ણા ચોક્કસ સારી થઈ જશે. નિદાન સાંભળતા જ ઝરણા હેબતાઈ ગઈ હતી. એણેસાગરને કહ્યું કે કેમોથેરપી આ લાંબા ને મુલાયમ વાળ જેના પર તે શાયરીઓ લખી હતી તેને ખતમ કરી નાખશે. મારી આંખની પાંપણો ખરીપડશે. તું એ કેવી રીતે સહી શકશે? એનાં કરતાં તો મને મરી….. ને ત્યારે સાગરે કહ્યું કે ગાંડી મેં ઝરણા ને પ્રેમ કર્યો છે એના શરીરને નહીં. બસ સાગરના આ જવાબથી તેનામાં અનોખી શક્તિનો સંચાર થયો. એ જ ક્ષણે એણે સાગરનેકહ્યું કે સ્કીઇંગ, હાઈકીંગ ને ખતરનાક રાઈડસનોઆપણે હસતાં હસતાં પડકાર ગણીને સ્વીકારકર્યો છે. આ બિમારીને પણ પડકાર ગણીને સ્વીકારી લઉં છું. તારો સાથ, મારી હિંમત અને ઈશ્વરની કૃપાથી હું જલ્દીથી સારી થઈ જઈશ. હવે દર્દ મને ડરાવી નહીં શકે. હું હસીને વેદનાસહન કરીશ. અને મારા એ આત્મવિશ્વાસ સામે બિમારીએ ચાર જ મહિનામાં હાર સ્વીકારી લીધી. પછી સહુને સંદેશ આપતા એણે બહુ જસરસ વાત કરી – – – – – –  

આપતિ સામે હાર માની લેવી બહુ જ સહેલું છે પણ મજા તો એને પડકાર ગણીને જીવવામાં છે. એક અનિશ્ચિત ક્ષણે મોત તો આવીને ઊભું જ રહેશે. એથી જ દરેક ક્ષણને જીવંતતાથી જીવી લો. વેદના, વ્યથા અને દર્દને હસીને વામણા બનાવી દો. આંસુ કદાચ આવી પણ જાય તો ઓષ્ટ સુધી પહોંચતા એને સ્મિતમાંપલટાવી દો.    

 આશા, તેં તો બીજાના મૃત્યુનું બિહામણું રૂપ જોયું છે, જ્યારે ઝરણા એ તો પોતાના જ મૃત્યુનાબિહામણા ચહેરાને જોયો છે. છતાં મૃત્યુ સામેના જંગમાં જીતીને બહાર આવી છે. તુંપણ જીવંતતામાં માને છે એટલે જ તારી ત્વરાથી સ્વસ્થતાની પ્રાપ્તિની ચાહ રાખતી,                                સ્મિતા. 

| Leave a comment

વિદ્યા અને સંસ્કાર જગાડે તે સાચો પથદર્શક ગુરુ-એક નવો દૃષ્ટિ કોણ -જિતેન્દ્ર પાઢ


————————————————————————————
જિસકે પ્રતિ મનમેં સન્માન હોતા હૈ ,જિસકી ડાંટમેં અદ્ભૂત જ્ઞાન હોતા હૈ  /
જન્મ દેતાં હૈ કંઈ મહાન શખ્સિયતોંકો ,વો ગુરુ તો સબસે મહાન હોતા હૈ // 
———————————————————————————-


                           ‘ જે સાચા ગુરુને શોધે છે  તે અડધા જગતને જીતે છે ‘આ એક  સનાતન સત્ય કથન છે ,જેને સૌ સ્વીકારે છે  આજે ગુરુ શક્તિને વંદના   બ્રહ્મપુરાણનું લેખન પૂરું થયું તે અષાઢ સુદી પૂનમ એટલે મહર્ષિ કૃષ્ણદ્વૈપાયન વ્યાસમુનિનો જન્મદિવસ ગણાયો..ભારતીય સંસ્કૃતિના સાચા ઘડવૈયા,ધર્મશાસ્ત્ર,નીતિશાસ્ત્ર, માનસ શાસ્ત્ર જેમાં છે તેવા સર્વશ્રેષ્ઠ અલૌકિક ગ્રંથ મહાભારત,ચારવેદ,18 પુરાણો,18 ઉપપુરાણ,બ્રહ્મસૂત્રો આદિ ના રચયિતા વંદનીય વ્યાસ મુનિ ના,આશીર્વાદ પામવાનો દિવસ ગુરુપૂર્ણિમા ,ગુરુ પરંપરાની ધરોહર ને સંવર્ધિત રાખવાનો દિવસ તે ગુરુ પૂર્ણિમા.ગુરુવંદના એટલે શરીર,વાણી,બુદ્ધિ,ઇન્દ્રિય અને મનને સ્થિર કરી ,સયંમ રાખી બે હાથ જોડી પ્રણામ સાથે પૂજ્ય આદરભાવ પ્રદર્શિત કરવો.જેમાં સરળતા અને સચ્ચાઈ  સહિત સદ્ભાવ પણ હોય,કારણ કે ગુરુ વેદોનો સાગર છે,જ્ઞાનનો સૂર્ય છે.તેઓની વાણી શીતળ ચન્દ્રમા સમાન,મુખ ચન્દ્ર સૂર્ય સમાન પ્રભાવી,તેજસ્વી,ગુરુ ના ચરણ ત્રિલોક છે ,ગુરુ અમૃતની ખાણ છે.’કબીર તેથી જ કહે છે -યેહ તન વિષકી બેલરી,ગુરુ અમૃત કી ખાન \શિશ દિયો જો ગુરુ મિલે તો ભી સસ્તા જાન ‘//
                                                      ભવિષ્યોત્તર પુરાણમાં ગુરુપૂર્ણિમા માટે લખેલું છે ‘-અષાઢ સુદ પૂનમ મારા જન્મદિવસે સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા ગુરુને કપડાં,આભૂષણ,ગાય,ફળ,ફૂલ,રત્ન,ધન વગેરે અર્પણ કરી તેઓનું પૂજન કરવું જોઈએ એમ કરનારને ગુરુમાં મારા સ્વરૂપનું દર્શન થશે.અર્થાત ટૂંકમાં ગુરુ પૂજન અને ગુરુ દક્ષિણા આપવાનો આદેશ હજારો વર્ષ પછી પણ ગુરુ શિષ્ય પરંપરારૂપે આજે પણ સ્થાન ધરાવે છે, દેવતા,દેવી,પણ ગુરુને પ્રથમ પૂજ્ય સ્થાન આપતા હતા ,ગુરુ કુળમાં સાંદિપની આશ્રમમાં શ્રી કૃષ્ણ અને બલરામે અભ્યાસ કરેલો તે ઉદાહરણ છે.આજે આપણે કહીએ ‘ગુરુ મેરી પૂજા,ગુરુ ગોવિંદ ;ગુરુ મેરે પરબ્રહ્મ,ગુરુ ભગવંત ‘
                                    ગુરુનો શબ્દાર્થ ખુબ જ ગર્ભિતઅર્થ સાથે ઊંડાણ ધરાવે છે.અદ્વતારક ઉપનિષદ શ્લોક ૧૬ માં  દર્શાવાયું છે કે -અંધકારમાંથી જે તમોને છુટા (મુક્ત )કરે એવી શક્તિ -ગુરુત્વાકર્ષણ તે ગુરુ.ગુજરાતી શબ્દકોશમાં ગુરુ ના વિવિધ અર્થો છે, તે મુજબ ગુરુ એટલે વિદ્યા આપનાર ,ભણાવનાર,ધર્મોપદેશ આપનાર,કર્મકાંડી બ્રાહ્મણ,ગોર,પુરોહિત,શુક્લ,મંત્ર દાતા,શિક્ષક,માતા પિતા,વડીલ,અક્કલ થીકામ કરવાની આવડતવાળો માણસ;શાબાશી આપી કામ કઢાવનાર,આચાર્ય,ધર્મ ઉપદેશ કરાવનાર,મોક્ષ માર્ગ દર્શાવનાર,સંપ્રદાય પ્રવર્તક ,પૂજ્ય,માન આપવા લાયક ‘-જો કે સાદો અર્થ  તમે જેની પાસેથી કોઈપણ જાતનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય અને તે જે પ્રાપ્ત કરાવે તે ગુરુ;તેનું ઉદાહરણ ગુરુ દત્તાત્રય છે ,પ્રકૃતિ,પંખી,પશુ કે કોઈપણ તત્ત્વ,પદાર્થ કલ્યાણકારી,ઉપકારક વૃત્તિ દ્વારા બીજા જીવોનું  મંગલ કરવાનો બોધ આપે તે ગુરુ.કવિ દાદુ ની પંક્તિ છે, તિન્હિ લોક,ગુણ પંચ સબહૂ માંહિ ખુદાઈ ,’ પંચતત્ત્વ અને સર્વત્ર ઈશ્વરરૂપી ગુરુનો વાસ છે .
                        શાસ્ત્રોમાં નવ ગુરુ નો ઉલ્લેખ છે તેમાં (1)શિવ વિશ્વના પ્રથમ જીવ સૃષ્ટિના ગુરુ (2)બૃહસ્પતિ -દેવતાઓના ગુરુ (3)શુક્રાચાર્ય -દૈત્યો ના ગુરુ (4)પરશુરામ, ભીષ્મ,દ્રોણાચાર્યના અને કર્ણના ગુરુ (5)મહર્ષિ વેદ વ્યાસ તે વેદો,અને શાસ્ત્રો રચયિતા (6)વશિષ્ઠ ઋષિ સૂર્ય વંશના કુલગુરુ -પુરાણોના રચયિતા (7)ગુરુ સાંદિપની કૃષ્ણઃ બલરામના ગુરુ (8)  બ્રહ્મર્ષી  વિશ્વામિત્ર (9)દ્રોણાચાર્ય -કૌરવો પાંડવો ને શસ્ત્રવિદ્યા શીખવનાર ગુરુ ; જૈન ધર્મમાં ગુરુ મહિમા વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે તેમાં ત્રણ પ્રકાર દર્શાવ્યા તે કાષ્ટ સ્વરૂપ ગુરુ,કાગળ સ્વરૂપ અને પથ્થર સ્વરૂપ ,કાષ્ટ સ્વરૂપ ગુરુ સંસાર સમુદ્ર પર કરાવે છે તે ઉત્તમ છે. શીખોમાં 10 ગુરુ છે , વેદાંતમાં તત્કાલ ગુરુ,પરમગુરુ,પરમશ્રેષ્ઠી, સર્વોચ્ચ ગુરુ અને વિશિષ્ટ પરંપરાના ગુરુ એમ પાંચ પ્રકાર છે . ગુરુ,તેની સંખ્યા અને તેના પ્રકારો એક મોટો સંશોધાત્મક વિષય છે અહીં  ઊડતી નજરે થોડી માહિતી આપી છે. વિશ્વમાં દરેક ધર્મ કોઈ ને કોઈ રૂપે ગુરુ ને સ્થાન છે . ભારતમાં શિક્ષક દિવસ અને ગુરુ  પૂર્ણિમા એમ બે દિવસનું મહત્વ છે  . 
                           એક શ્લોક છે ‘  ‘જે જ્ઞાન રૂપી અંજનની સળીથી અજ્ઞાનરૂપી અંધારેથી બંધ થયેલી આંખો ખોલી દે તેવા શ્રી ગુરુને નમસ્કાર ‘ ( સ્કન્દ  પુરાણ) અને તેથી મંદિરોમાં મૂર્તિ પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા વિધિમાં આચાર્ય ગુરુ દ્વારા અંજનશલાકા કરવામાં આવે છે.
                                       અત્રે યાદ રાખવું જરૂરી છે કે માનવીમાં જ્ઞાન ,સંસ્કારને અનુભવ સાથે બુદ્ધિ અને સમજ હોવા છતાં ગૂઢ પ્રશ્નો અને અણધાર્યા વિપરીત હાલાતોમાંથી સર્જાતી પરિસ્થિતિ સામે તે લાચાર બની દિકમૂઢ બને છે.આવી પળે તેને મંદિર ,સંત અને માર્ગદર્શક યાદ આવે છે.ઉપદેશ ,જ્ઞાન અને સત્સંગ વિચાર પરિવર્તનના પગથિયાં છે અને ત્યાં જવા માટે જે માર્ગ બતાવે તે પ્રત્યે મમત્વ જાગે ,લાગણી ઉદ્ભવે અને સમય જતાં ગુરુ સ્થાને  તે વ્યક્તિ જીવનમાં સ્થાન પામી જાય. સદ્ માર્ગ ,સદ્ વિચાર અને સદ્ ચિંતન -આપત્તિ દૂરકરનારા સાચા ઉપાયો છે. જ્ઞાન ગમે તે પાસેથી મળે -પ્રસંગે પ્રસંગે કશુંક શીખવાની હોંશ ,તાલાવેલી અને ધગશ હોય તો -શીખ ,શિખામણ અને ઉપ/દેશ અસર કરે ,જ્ઞાન પામનાર જ્ઞાન મેળવનાર વચ્ચે કદી ઉંમર ,કાળ,સ્થળ ,જાત, ઊંચ નીચ કોઈ સીમા કે બંધનની  વાડ નથી હોતી,માત્ર જ્ઞાન ભૂખ તૃપ્તિની તીવ્ર  ઉત્કંઠા જ પૂરતી છે.એક જ ગુરુ નો છેડો પકડી રાખવો તે આજના જમાનામાં ન ચાલે,આજે જ્ઞાન વિકસે છે,વિસ્તરે છે ત્યારે દરેક પાસે દરેક આધુનિક નવા આયામો ,શોધો અને સાધનો વિષે અદ્યતન માહિતી ન પણ  હોય ,જેની તમને જરૂર હોય છે, તેથી નવા જમાનાની વ્યાખ્યા એ હોય કે મને જે નવું શીખવાડે તે મારો ગુરુ ; ગુરુ ક્યારેય ધાર્મિકતાના બંધનોમાં  બંધાવો ન જોઈએ, સંપ્રદાયો પૂરતો  મર્યાદિત ન હોવો જોઈએ.પાંચ હજાર પૂર્વેની સંસ્કૃતિની વાતો ખોટી છે એવો દાવો નથી, પરંતુ કાળ ક્રમે પરિવર્તન સ્વીકારવાની જરૂર પણ ગણાય. અને તેથી ધાર્મિક,સામાજિક,સાંસારિક,રાજકારણી,શૈક્ષણિક,સંસ્થાન,કંપની,ઉદ્યોગ,બજાર કોઈપણ ક્ષેત્રે તમને જે જ્ઞાન,સમજ અને પ્રેરક જાગૃતિ આપે તે ગુરુ જ કહેવાય .એ દૃષ્ટિએ આદર્શ,વાણી, કાર્ય,વર્તન અને રાષ્ટ્ર ભક્તિ સાથે આધુનિક મેનેજમેન્ટ ગુરુ ભારતના વડા  પ્રધાન નરેન્દ્રમોદી  ગણાય .
                                    પરંતુ દુઃખની વાત એ છે કે સાચો ગુરુ  જે નૈતિક,માનવીય મૂલ્યો અને તેના મહત્વ ને પારખી  લોકહિતાર્થે  જ્ઞાન આપી શકે  તેવા  જલદી  મળતાં  નથી તેથી ભષ્ટ્રાચાર,લંપટ, ઢોંગી,સંપત્તિ લોભી સાધુ ,ધુતારા બધે દેખાય છે ,આજના કહેવાતા આધુનિક ગુરુકુલો પૈસા મેળવવાના કારખાના બની ગયા છે. જોકે આ બધા વચ્ચે પણ સત્ય સાથે ચાલનારા છે પણ તેની ટકાવારી ઓછી ગણાય; મહાત્મા ગાંધીજીએ પણ પોતાની વ્યથા સાથે લખ્યું છે , ‘ગુરુમાં આપણે પૂર્ણતાની કલ્પના કરીએ છીએ.અપૂર્ણં મનુષ્યોને આપણે ગુરુ બનાવી અનેક ભૂલોનો શિકાર બની જઇએ  છીએ ‘ જે ભારતીય સંસ્કૃતિ સાચવે છે તે સર્વ ને આજ હું વંદન કરું છું.એક ભારતનો રાષ્ટ્ર ભક્ત કહે છે -‘એક હી ગુરુ હૈ ,એક હી આદર્શ હૈ મેરે લિયે તો મોદીજી સંપૂર્ણ ભારત વર્ષ  હૈ  ભવિષ્યમાં  નરેન્દ્ર મોદીજી પણ ગુરુ ગણાય તેવા ગુણો  વાણી,વર્તન અને કાર્યમાં  છે,આજે વિશ્વ અર્વાચીન મેનેજમેન્ટ ગુરુ તરીકે  સ્વીકારે જ છે .
————————————————————-જિતેન્દ્ર પાઢ //વૉટસએપ  ફોન -+91 9820 496574

| Leave a comment

હળવે થી હૈયાને હલકું કરો..-૬ પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

મારી મમ્મીનો ફોન આવ્યો અને મેં સંભળાતું નથી કહી મૂકી દીધો.ફરી ઘંટ​ડી વાગી અને મેં​ ટેક્સ કરી લખ્યું ઓફિસમાં છું પછી ફોન કરીશ. 
પણ શું કરું એ વાત મુકતી જ નથી, અને મારા સાસુ પણ આમ જ​….​ આ જ .વાત, હવે તો હદ થઇ ગઈ છે.તે દિવસે ઘરે ગઈ તો મારા પતિએ પણ આજ વાત કરી આજે મમ્મીનો ફોન હતો. મેં કહ્યું શાંતિથી જમી લે અને મને પણ જમવા દે.ઓફિસમાં આજે શું કર્યું કહે?
મને આપણા સમાજની અમુક વાત ગમતી જ નથી.,પહેલા તો લગ્ન કરવા પાછળ પડી જાય.અરે હજી તો ભણતર પૂરું કર્યું હવે નોકરી કરી મારે કેરિયર બનાવું છે.પણ ના તું પહેલા લગ્ન કરી લે પછી તારે સાસરે જઈ કેરિયર બનાવજે,અને હવે ..ત્રણ વર્ષ થઇ ગયા બાળક કેમ નથી ?બધું બરાબર છે ને?
હું વિચારું કે ન વિચારું એ લોકો મારા માટે વિચારવા માંડે.
ભાઈ મારો તો કોઈ વિચાર કરો અમે માબાપ બનવા તૈયાર છીએ કે નહિ ?આટલું પ્રે​શર હમણાં તો પછી બાળક આવ્યા પછી શું ? અંતે અમારા કાઉન્સેલર પાસે ગયા,મેં મારી અને મારા ડરની વાત કરી કે મને ડર છે કે બાળક મારી કારકિર્દીનો નાશ કરશે,મને ભય છે કે બાળકને લીધે મારા પતિ અથવા મિત્રો સાથે મારો સંબંધ બદલાશે.,મારી પ્રાઇઑરિટી બદલાઈ જશે અને એથી પણ વિશેષ મને ડર છે કે મારા બાળકને શ્રેષ્ઠ જીવન આપવા માટે મારી પાસે પૈસા નથી ટુંકમાં અમે તૈયાર નથી,હા ઘણીવાર થાય કે ઘરમાં કોઈ ત્રીજું હોવું જોઈએ પણ કોઈ ​કૂતરો પાળી લઈએ તો કદાચ કામ થઇ જાય. 
અને અમારા કાઉન્સેલરે હાસ્ય સાથે કહ્યું તમારી વાત સાચી છે.કુદરતી પવન છોડીને પંખા સાથે કેમ સમાધાન કરો છો ?તમાર્રે કાર્પેટ ખરાબ કરવી છે કે જિંદગી એ તમે નક્કી કરો,બાળકથી જીવનમાં વસંત આવશે. 
દ્રષ્ટિકોણને બદલવા માટે આ એક ખરેખર સરસ રીત છે – ભય કરતાં પોઝીટીવ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું. હું પ્રામાણિકપણે કહી શકું છું કે હું બાળકો માટે ખરેખર દરેક રીતે તૈયાર ​નહોતી.હવે મારા બાળકે મારી જીંદગીને ઘણી રીતે બદલી નાખી છે.હા હવે અમે અપેક્ષા રાખતા નથી માટે ઘણા રસ્તાઓ મળતા ગયા છે બધું જ એક balances સંતુલન છે. અમે હજી પણ એકબીજા માટે સમય કાઢીએ છીએ અને હજી પણ મજા માણીએ છીએ -વાત ભયને દુર કરી આગળ વધવાની છે. આપણા પ્રત્યેક ડર માટે, હકારાત્મક માનસિકતા હોઈ શકે છે! અમે જે વાત સહજ હતી તેને પ્રોસેસમાં મૂકી દીધી હતી બાળકનો જન્મ જે કુદરતી અને સ્વભાવિક છે અને અમે પ્રક્રિયામાં મૂકી દીધી.. અને ભૂલી ગયા કે બાળક સ્ત્રી પુરુષના પ્રેમનો આવિષ્કાર છે.
મારી જેમ વિચારનારા આજના જમાનામાં ઘણા મળશે પણ મને જે અહેસાસ થયો છે જે વર્ણવી શકાય તેમ નથી કે અમે આ દુનિયામાં બીજા માનવને લાવી શકીએ છીએ તેજ મહાન વસ્તુ છે. હું એક સ્ત્રી ભગવાનની સર્જકતાની ભાગીદાર છું અને મારે તેમને શ્રેષ્ઠ જીવન આપવું જ જોઈએ.માતૃત્વ ભગવાનનો પ્રસાદ છે. માના હાથમાં બાળક આવે છે ત્યારે વસંત એની મેળે ખીલે છે.
મારા હૃદયને તમારી સાથે શેર કરવા મોકો આપ્યો આભાર…
મિત્રો વાત તમારી,મારી,આપણી છે. આપણે જે સત્યને અનુભવથી પામ્યા છીએ તે બીજા માત્ર આપણા હૈયાને હળવું કરવાથી પામી શકે છે.જે વાત હૃદયના કોઈ ખૂણામાં પડી હોય પણ બીજા સાથે શેર કરીએ ત્યારે તેના ​પ્રતિભાવ કેડી બની જાય છે.

પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

| 1 ટીકા

બહેતર ભવિષ્યમાટે પૃથ્વીપર ભીડ ઓછી કરો -જિતેન્દ્ર પાઢ


————————————————————
      ( વૈશ્વિક જનસંખ્યા દિવસ નિમિત્તે લેખ )
                                   ‘ જો આપણે ન્યાય અને કરુણાની સાથે જનસંખ્યાની વૃદ્ધિ રોકીશું નહિ, તો આ પ્રકૃતિ અમારા માટે દયાહીન બની ક્રૂરતાપૂર્વક  વિનાશક દુનિયા કરશે,જે આપણે છોડીને જઈશું.’-ડૉ.હેનરી ડબ્લ્યુ કેંડલ (નોબલ પુરસ્કાર વિજેતા )
                         આજે વિશ્વભરમાં ઝડપથી વધતી લોક સંખ્યા આશરે 760 કરોડનો આંક વટાવી ચૂકી છે.  દરેક રાષ્ટ્ર,ખંડ ,દેશ,રાજ્ય આ બાબત ચિંતિત છે.આ અંગે ચિંતા મુક્ત થવાના અગ્ર પ્રયાસરૂપે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયદ્વારાયુનાઇટેડ નેશન્સ તરફથી મહત્વનું ધ્યાન આપવા માટે  વિશ્વ જનસંખ્યા (વસ્તી ) દિવસ ઉજવાય છે કારણ કે આ સમસ્યા એ ‘ગ્લોબલ પૉપ્યુલેશન ઇસ્યૂ ‘ છે.આ દિવસનો પ્રારંભ 1989માં ડૉ.કે.સી ઝકરિયાના સૂચનથી સંયુકત રાષ્ટ્રે કરેલો.  જયારે દુનિયાની વસ્તી પાંચ અબજ સુધી પહોંચી હતી.આ વર્ષે 30 મો વૈશ્વિક જનસંખ્યા દિવસ11 જુલાઈ 2019 ના રોજ ઉજવાશે.જેમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલન દ્વારા 1994 માં જે મુદ્દાઓ અધૂરા રહેલા તેના ઉપર ધ્યાન અપાશે.યુ.એન.કાઉન્સિલ વસ્તી વધારાના યક્ષ પ્રશ્ન માટે જરૂરી પગલાં લેવા જુદાંજુદાં આયોજનો ઠેર ઠેર થાય છે. 
                      યુનાઇટેડ  નેશન્સ સંસ્થા વિશ્વ વસ્તી દિવસ પર આ મિશન વસ્તી,વૃદ્ધિ,વૃદ્ધત્વ,સ્થળાંતરણ અને પ્રજજન સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા,શહેરીકરણ સહિતના લોકસંખ્યા વધ વિષયક વલણો સાથે નજીકથી સંકળાયેલું છે અને કાર્યબદ્ધ છે.એવો યુ.એન.જનરલ સેક્રેટરી એન્ટાનિયોગ્યુટર્શ નો મત છે.આજે કૂદકે ને ભૂસકે વસ્તી જનસંખ્યા બેકાબુ,અનિયન્ત્રિત બની છે અનેક નાનીમોટી સમસ્યાઓના ભરડામાં વિશ્વ ફસાયું છે.બહેતર ભવિષ્ય માટે પૃથ્વી પર ભીડ ઓછી કરવાની જરૂરત છે.
                       દુનિયા આજે ભૌતિકવાદ તરફ હરણ ફાળે દોડે છે અને ગ્લોબલ વોર્મિંગ,પ્રદુષણ,પર્યાવરણ,અસંતુલિત ઋતુચક્ર,ઓચિતું બગડતું તાપમાન  અનેક તકલીફો સૃષ્ટિમાં ઉભી કરે છે અને તેમાં વસ્તી વધારો ઉમેરાય છે,ગરીબી,ભોજન,દરેક માનવીના સ્વાસ્થ્ય, શિક્ષા,નિવાસ અને આજીવિકા તેમજ સામાજિક પ્રશ્નોના ખડકલા પહાડની ઉંચાઈ સમા વિરાટ બન્યા ,કારણ વસ્તી વધી અને સમસ્યાઓ વધી આ બધા સાથે અભ્યાસુ  સંશોધનો સર્વે થતાં ગયા ,જેમાંથી આ બધા ઉપર અંકુશ મૂકી નિરાકરણ નજીક પહોંચવાના પ્રયાસો 1989 થી આજ દિન સુધી થતા રહ્યા છે. વિશ્વ જનસંખ્યા દિવસ સતત કાર્ય કરવા  યુએનઓ સંસ્થાન પોતાના સભ્યદેશોના સહકાર સાથે  કામ કરે છે.
                                 તા 1  જાન્યુઆરી 2017 નો રિપોર્ટ જણાવે છે કે વિશ્વની જન સંખ્યા 7,362,350,168 સુધી પહોંચી છે,દર વર્ષે 100 મિલિયન લોકસંખ્યા 14 મહિનામાં વધે છે. હાલના આંકડા મુજબ વિશ્વ જનસંખ્યા ચીન 1.4બિલિયન વિશ્વમાં પ્રથમ સ્થાને છે ,ભારત 1.3 બિલિયન ,યુએસએ 329 મિલિયન;ઇન્ડોનેશિયા 269 મિલિયન,બ્રાઝીલ 212 મિલિયન,પાકીસ્થાન 204 મિલિયન,નાઇઝીરીયા 200 મિલિયન, બાંગલાદેશ 198 મિલિયન;રશિયા 143 મિલિયન વિશ્વમાં ત્રીજે નંબરે ; મેકસીકો 132 મિલિયન નોંધાઈ છે.
                                     વિશ્વ વસ્તી દિવસ ના ઉદ્દેશો પર નજર કરીએ તો  વધતી વસ્તી તરફ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું,સમગ્ર વિકાસ યોજના કાર્યક્ર્મથી  અસરકારક જાગૃતિ લાવવી,આજીવિકા માટે ખતરાની સાવચેતી આપવા પ્રાકૃતિક સંસાધનોની ત્વરિત ઓછપને ધ્યાનમાં લાવી તે માટે કદમઉપાડવા,માનવ ભાઈચારો વધરાવ અને વ્યક્તિગત જવાબદારીનો અહેસાસ કરાવવો,,કુટુંબ નિયોજન,લૈંગિકસમસ્યાઓને સમાનતા, માતૃત્વ આરોગ્ય અને માનવ અધિકારો સમજાવવા આ બધામાંથી શક્ય તેટલા મુદ્દાઓ બધારાષ્ટ્રં પોતપોતાની રીતે અને પદ્ધતિએ સમાધાન કારક ઉકેલવા,પ્રેરણા આપવા પ્રયાસ કરે છે .
                         સામાન્ય લાગતો આ દિવસ ગંભીર સમસ્યા સામે મોટા ખતરાની સામે ની ચેલેંજ બની શકે છે. યુ એન એફ પી એ , સર્વને પ્રોત્સાહિત કરે જ છે તેમ છતાં સરકારો,ગેરસંસ્થાઓ,સંગઠનો,વ્યક્તિઓ,વાર્ષિક કાર્યક્રમો ઘડી,રજૂ કરી જાગૃતિ કાજ પ્રચારપપ્રસાર કરે છે . સેમિનાર,ચર્ચા વિવિધ રીતે માહિતીઓ મીડિયા,પ્રિન્ટમીડિયા,સૉશ્યલ  મીડિયાએ આ યક્ષ પ્રશ્ન સામે સામુહિક બાથ બીડવાની છે ,શેરી નાટકો,ટીવી ચેનલો, વીજાણુ માધ્યમો સહિયારો પ્રયાસ કરી વધતી વસ્તીના ભય સ્થાનો બતાવી, વસ્તી અંકુશ માટે પોતાનું મહત્ત્વનું યોગદાન આપવાની જરૂર છે,  દરેક માનવ શ્રેષ્ઠતાથી  જીવી શકે, તે માટે  દરેકે જાગૃકતા દાખવી  પોતાની સમજદારી  કેળવવાનો સંકલ્પ કરે તો અમુક અંશે  પ્રશ્ન  હલ જરૂર થાય તેવો મત  વૈશ્વિક સંસ્થાઓનો છે,જો આમ થશે તો જ વધતી વસ્તી અને તેના  દુષ્પરિણામો અંગે સાવધાની સાથે લક્ષ આંબી શકાશે, જે અઘરું છે પણ અશક્ય તો નથી.
——————————————————————– જિતેન્દ્ર પાઢ /અમેરિકા।/10/7/2019/

| Leave a comment

મહેંકતા પત્રો – (વિદેશ વસી સહિયર મોરી – 7) રોહિત કાપડિયા

સ્મિતા,      

ગઈ કાલની સાંજથી ખૂબ જ ઉદાસ છું. તને થશે કે હર પરિસ્થિતિનો સહજ ભાવે સ્વીકાર કરનાર હું કઈ રીતે ઉદાસથઈ શકું? ગઈ કાલની ઘટનાએ મારા મુખ પરનું સ્મિત હણીલીધું છે. ઘણું બધું લખ્યું છે, ઘણું બધું વાંચ્યું છે, ઘણું બધું સમજી છું. પણ કોને ખબર કેમ ગઈ કાલે બધું જ ભૂલાઈ ગયું. જિંદગીની જીવંતતાનો અને મૃત્યુની ખામોશીનો મને ખ્યાલ છે. નામ તેનો નાશ છે અને જન્મ છે તો મૃત્યુ નક્કી છે એ વાત હું જાણું છું. પણ મૃત્યુ આટલું ડરાવનારૂં, આટલું ભયાનક અને આટલું કંપાવનારૂ હોય શકે એનો અહેસાસ ગઈ કાલે જ થયો.

             હું વિશ્વાસ સાથે મોલમાં ખરીદી કરી રહી હતી. ભગવાનબુદ્ધની એક કરૂણા નીતરતી શાંત મુદ્રાવાળી મનોરમ્ય પ્રતિમા મને બહુ જ ગમી ગઈ. વિશ્વાસને હું એ બતાવી રહી હતી ત્યાંજ આડેધડ છૂટી રહેલી ગોળીઓના અવાજે આખા મોલમાં હલચલ મચી ગઈ. અમે પણ દોડીને એક ટેબલની નીચે છુપાઈગયાં. મારા હાથમાંથી બુદ્ધની પ્રતિમા નીચે પડીને ખંડીત થઈ ગઈ હતી. દુકાનના કાચમાંથી નીચે દેખાઈ રહેલું દ્રશ્ય કંપાવનારૂં હતું. બે નિર્દોષ નાનાં ભૂલકાઓ, એક યુવાન સ્ત્રી અને એક વૃદ્ધ પુરુષ ગોળીબારથી ઘવાઈને નીચે પડ્યા હતાં. એમનાં શરીરમાંથી નીકળતાં લાલ રંગના લોહીના રેલાંઓ જોઈને મારૂં તો લોહી જાણે થીજી ગયું હતું. ગોળીબારના અવાજો ચાલુ જ. હતાં. અમારી જાનને પણ ખતરો હતો. લગભગ અડધો કલાક અધ્ધર તાલે જીવ રહ્યો. આખરે પોલીસને આતંકવાદીઓને મારવામાં સફળતા મળી. વિશ્વાસનો સાથ અને સતત ઈશ્ચરનું નામ સ્મરણ એ જ ત્યારે મારી શક્તિ હતી. ચારે બાજુ ભરાયેલા લોહીના ખાબોચિયાની વચ્ચેથી પોલીસ દ્વારા કરાયેલા સુરક્ષિત માર્ગે હું જડવત વિશ્વાસની સાથે બહાર આવી. આમ તો હું આંસુ સારવામાં નથી માનતી. ખેર! આજે મારે મરી ગયેલી માનવતા પર આંસુ સારવા હતાં પણ આંસુઓ થીજી ગયાં હતાં. આતંકવાદીઓનાં આ ક્રૂરતાભર્યાં અમાનવીય કૃત્યથી અનેક પ્રશ્ર્નો મનમાં ઉઠ્યાં. ધર્મના નામે આવી પાશવી લીલાઆચરતાં આતંકવાદીઓને સાચો ધર્મ શું છે એ કોણ સમજાવી શકશે? તેમનાં આ પાગલ ધર્મ ઝનૂનને કોણ ઉતારશે? માનવતાથી મોટો બીજો કોઈ ધર્મ નથી એ વાત શું તેમને ક્યારેય નહીં સમજાય? શું વિશ્વશાંતિની વાતો કલ્પના જ રહી જશે? 

            ઘરે આવીને પણ ચેન પડ્યું નહીં. સમાચારમાં એ બેઆતંકવાદીઓના ભોળા દેખાતાં ચહેરા પાછળની બર્બરતા હચમચાવી ગઈ. રાતે પણ બધાં સૂઈ ગયાં પણ મને ઉંઘ આવી જ નહીં. પડખા ફેરવતાં છ કલાક કાઢ્યા પણ પછી તો પથારીમાં જ બેઠી થઈ ગઈ. વિશ્વાસે મને બેઠેલી જોઈને કહ્યું “ગાંડી, આટલું બધું કેમ વિચારે છે? મને પણ દુ:ખ થયું છે. પણ આપણા જાગવાથી, ડરવાથી કે ચિંતા કરવાથી આ પ્રશ્ર્નનો ઉકેલ આવી જશે? સતયુગમાં રામ હતાં ત્યારે પણ રાવણ હતો, રાક્ષસો હતાં. આ વિષમતાનું નામ જ સંસાર છે. ઉંઘ ન આવતી હોય તો તારા દિલની વાતો મને કરી દે. જો તું કંઈ કહેવાની સ્થિતિમાં ન હોય તો તારી બેનપણીને બધું જઇ-મેઇલમાં લખીને હળવી થઈ જા. “બસ પછી તો તને આઇ-મેઇલ લખી રહી છું. મૃત્યુના જ વિચારો કરતાં સહજ રીતે મનમાં આવેલા વિચારો – – 

          શું મૃત્યુ એટલે કાયમ માટે ખુલ્લી રહી ગયેલી આંખો કેકાયમ માટે બંધ થઈ ગયેલી આંખો? શું મૃત્યુ એટલે બંધ થઈ ગયેલા શ્ચાસોશ્ચાસ? શું મૃત્યુ એટલે થંભી ગયેલા હ્રદયનાધબકાર? શું મૃત્યુ એટલે અટકી ગયેલી રક્તની રફતાર? શું મૃત્યુ એટલે સ્થગિત થઈ ગયેલો નાડીનો સંચાર? શું મૃત્યુ એટલે જડ થઈ ગયેલો દેહ? શું મૃત્યુ એટલે ઊડી ગયેલું ચૈતન્ય? શું મૃત્યુ એટલે આત્માનું સ્થળાંતર? શું મૃત્યુ એટલેકાયમી ખામોશી? શું મૃત્યુ એટલે શૂન્યતા? સ્મિતા, મૃત્યુની આ બધી જ પરિભાષા કદાચ સાચી છે પણ અણધાર્યું, અચાનકઅને અકાળે આવતું મૃત્યુ સહજભાવે સ્વીકારવું સહેલું તો નથી જ. અકાળે, અણધાર્યાં, આકસ્મિક અને અકુદરતી રીતેઆવતાં મૃત્યુ અંગે તારૂં શું માનવું છે. વિતેલી ઘટનાને સહજતાથી સ્વીકારી ફરી એક વાર જીવંતતાથી જીવવા ઈચ્છતી,                        

આશા. 

| 3 ટિપ્પણીઓ

૪૦- કવિતા શબ્દોની સરિતા- રાજુલ કૌશિક

"બેઠક" Bethak


મનપાંચમના મેળામાં સૌ જાત લઈને આવ્યા છે,
કોઈ આવ્યા છે સપનું લઈને, કોઈ રાત લઈને આવ્યા છે.

કોઈ
લાવ્યા ખિસ્સું અજવાળું, કોઈ લાવ્યા મૂઠી પતંગિયાં,
કોઈ લીલીસૂકી આંખોની મિરાત લઈને આવ્યા છે.

કોઈ
ધસમસતા ખાલી ચહેરે, કોઈ ભરચક શ્વાસે ઊમટતા,
કોઈ અધકચરા, કોઈ અણોસરા જજબાત લઈને આવ્યા છે.

ફોર્થ જુલાઈ- અમેરિકાનો સ્વાતંત્ર્ય દિન..૧૭૭૬ના દિવસે
અમેરિકા બ્રિટિશ હકૂમતથી આઝાદ થયું. સ્વભાવિક છે એ સમય, એ ક્ષણ કેવી ઉત્તેજનાભરી હશે!
આઝાદી કોને વહાલી નથી? ભારતની જેમ અહીં પણ આ આઝાદીની ઉજવણી આજે પણ એટલી જ ઉત્સાહથી
ઉજવાય છે. વાત અહીં ફોર્થ જુલાઈની નથી કરવી. વાત કરવી છે અહીં એ ઉત્સાહની. આમ પણ અહીં
ઉનાળાના લાંબા દિવસો સૌને ઉત્સવ જેવા લાગતા હોય છે ત્યાં આવા કોઈ પણ દિવસની જાહેર રજા
એટલે સોનામાં સુગંધ….

આવી ઉજવણીના જ દિવસે નજીક એક મેળામાં જેને અહીં ફનફેર
કહે છે ત્યાં જવાનું થયું. નાના બાળકો પણ રમી શકે એવી સગવડો, ઘોડેસ્વારીની મોજ, પહેલાના
સમયમાં મળતી એવી ઘોડાગાડીની…

View original post 570 more words

| 1 ટીકા

હળવે થી હૈયાને હલકું કરો..-૫ પ્ર્જ્ઞા દાદભાવાળા

iમેં દિવસે  મમ્મીના ઘરની બેલ મારી એક બે ત્રણ અને ચારવાર એક સાથે .આવું છું ,આવું છું.એક મિનીટ ઉભા તો રહો.મમ્મી એ અકળાતા વળતો જવાબ આપ્યો.દરવાજો ખોલતા જ મમ્મી  તો ખુશ થઇ ગઈ.અરે તું ? મને હતું જ આવી બેલ તારા સિવાય કોઈ ન મારે, what surprice ?
હવે અંદર આવવા દઈશ ? જરાક  અકળાતા હું બોલી
.અરે હા ! આવ આતો આમ અચાનક આવી ને એટલે જરા.. any way  એકલી આવીછો ? કેમ એકલી આવી ?ક્યાં છે મારા જમાઈ બાબુ ?
મમ્મી એનું નામ પણ નહિ લેતી ..હું અને છુટાછેડાના પેપર પકડાવી ને આવી છું,સવાલ નહિ કરતી,… આજ મારો પોતાનો નિર્ણય છે.એમ બોલી મારી પોતાની રૂમમાં જઈ મેં બારણું બંધ કરી દીધું.
અરે સંભાળ તો ખરી ,દરવાજો ખોલ તો ..શું થયું એ વિગતથી વાત કર ? અને મમ્મીએ બોલે રાખ્યું અને દરવાજો ખખડાવતા રહ્યા.હે ભગવાન આ છોકરીની રક્ષા કરજો ..
લાવ એમને ફોન લગાડું,અને મમ્મીએ ફોન લગાડ્યો ..અને બબડ્યા .આ પણ મોટા મીનીસ્ટર છે અત્યારે જ, કામ છે ત્યારે  ફોન નહિ ઉપાડે !તે દિવસે સાંજ સુધી મમ્મી અકળાતી રહી
સાંજે પપ્પા આવ્યા મમ્મીએ બધી વાત કરી એટલે એમણે પણ દરવાજો ખખળાવ્યો.એમણે ધાર્યું નહોતું પણ મેં તરત ખોલ્યો.અને થોડી વાર માટે સ્નાટ્ટો છવાઈ ગયો. મમ્મી બોલી વાત તો કર બેટા,
 મેં એટલું જ કહ્યું મમ્મીએ કહ્યું એ સાચું છે હવે હું ત્યાં પાછી નહિ જાવ.પણ આમ એક ઝાટકે ?લગ્ન એ ખુબ પવિત્ર સંબંધ છે બેટા જેમાં બે વ્યક્તિ દ્વારા બે પરિવારો અને પરિવારો દ્વારા સમાજ ને જોડવામાં આવે છે.મમ્મી વચ્ચે જ બોલી બધા શું કહેશે ? તે તારી મરજીથી લગ્ન કર્યા હતા ને ? સંબધો આમ એક ઝાટકે ન તોડાય. 
પણ આ સંબધોના સાત સુર ખોટા પડે અને જીવન બેસૂરા પડે ત્યારે શું ?માત્ર તમે હિમત કેળવો પપ્પા ,આ સમાજ અને સામે તમે હવે ઉભા રહેતા શીખી જાવ સમાજ આપણો જ બનાવેલો છે. સજોગોને સ્વીકારવાની હિમંત આપણે દેખાડવાની છે.
પણ બેટા મતમતાંતર તો બધે જ હોય .
હા તમારી વાત સાચી છે,પણ આ લગ્ન જીવન જો આગળ ચાલત તો મને જરૂર માનસિક ત્રાસ થાત.એના ​મનમાં મારા વિષેના મંતવ્ય જાણ્યા પછી તેની  સાથે રહેવું અને એનો સામનો કરવો મારા માટે અશક્ય હોવાથી બેટર છે કે અમારે  અલગ થઇ રહેવું જોઇએ તેથી મેં આ માર્ગ અપનાવ્યો છે.​ અને હા બીજું તમે સમાજથી ડરતા નહિ ​વિધિની વક્રતા એ છે કે આપણો સમાજ જેટલો લગ્ન કરાવી આપવામાં ઉત્સાહી હોય છે એટલો સાથ છુટા પડવાની પ્રક્રિયામાં નથી આપતો. 
પણ બેટા દરેક નાનામોટા ઝગડામાં સીધા છૂટાછેડા સુધી પહોંચી જવું એ યોગ્ય નથી જ ને ?
હા પપ્પા પરંતુ જયારે બંને વ્યક્તિ એ સબંધનો બોજ ઉંચકવાની ક્ષમતા ના ધરાવતા હોય ત્યારે સમાજની બીકે ખોટો ઢસરડો કર્યે જવું પણ ઠીક નથી ને ?.અને તે દિવસે મેં મક્કમતા સાથે નિર્ણય લઇ લીધો.છુટાછેડા…એ નિરાશાનો પર્યાય  નથી. વાત અહી સ્વીકારની છે. આજની પ્રજા અસહિષ્ણુ  છે કે નહિ એ નથી ખબર પરંતુ હવેની પેઢી આપણા વડીલોની માફક અધકચરું જીવીને પણ સબંધ નિભાવવામાં નથી માનતી માટે ​હકારત્મકતા સાથે પરિસ્થિતિ ને સ્વીકારી આગળ વધવું જોઈએ.વધુ કઈ નહિ તો છૂટાછેડાનો નિર્ણય કરનાર વ્યક્તિનું પાસું સમજી એને સમજાવી જોયા બાદ એમની માથે માછલાં ધોવા કરતા સપોર્ટિવ રહીશું તો સારું રહેશે.સારા વિચારો દિવસના જોમની પારાશીશી જેવા છે. વિચારો દર્ષ્ટિ દેખાડે છે.વિચારોને મોકળું મેદાન જોઈએ છે અને વિચારોને સમજતા થઈએ ત્યારે આપણામાં રહેલું માણસપાણું બહાર આવે છે.આનું નામ જ જીવવું છે. જીવવું નામનો અરીસો દરેક પાસે છે અને એ પ્રતિબિંબ  પાડે છે. 
મિત્રો તમે કોઈએ આવી પરિસ્થિતિ સ્વીકારી હોય તો આવો હળવેથી હૈયાને હલકું કરો..  કદાચ આપનો અનુભવ કોઈકના જીવનને જીવંત બનાવશે.અને રંગોથી ભરી દેશે.
પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા
| Leave a comment

રસદર્શનઃ૧૩ ધ્રુવભાઈ ભટ્ટની કવિતા અને રસદર્શન..

શબ્દોને પાલવડે

કવિતા અને તેનું રસદર્શનઃ

ગુજરાતી સાહિત્ય-વિશ્વના જાણીતા અને વિવિધ એવોર્ડથી નવાજાયેલા સાહિત્યકાર શ્રી ધ્રુવભાઈ ભટ્ટનો પરિચય  હવે આપવાનો હોય નહિ. આમ તો ‘તત્વમસિ’, ‘સમુદ્રાન્તિકે’ અને ‘તિમીરપંથી’ તથા ‘ખોવાયેલું નગર’ જેવી નવલકથાઓ થકી ઘણા સુપ્રસિધ્ધ થયાં છે પણ ‘ગાય તેના ગીત’ અને ’શ્રુવન્તુ’ જેવાં કાવ્યસંગ્રહોમાં અદભૂત ગીતો લખ્યાં છે.  તેમનું એકદમ મઝાનું ગીત અત્રે પ્રસ્તૂત છે.

ઓચિંતુ કોઇ મને રસ્તે મળે ને
કદી ધીરેથી પૂછે કે કેમ છે ?
આપણે તો કહીએ કે દરિયા શી મોજમાં
ને ઉપરથી કુદરતની રહેમ છે.

ફાટેલા ખિસ્સાની આડમાં મૂકી છે અમે
છલકાતી મલકાતી મોજ;
એકલો ઊભું ને તોયે મેળામાં હોઉં એવું
લાગ્યા કરે છે મને રોજ,
તાળું વસાય નહીં એવડી પટારીમાં
આપણો ખજાનો હેમખેમ છે….

આંખોમાં પાણી તો આવે ને જાય
નથી ભીતર ભીનાશ થતી ઓછી;
વધઘટનો કાંઠાઓ રાખે હિસાબ
નથી પરવા સમંદરને હોતી,
સૂરજ તો ઊગે ને આથમી યે જાય
મારી ઉપર આકાશ એમનેમ છે….

રસદર્શનઃ

અતિશય મૃદુતાથી

View original post 325 more words

| Leave a comment