સરપ્રાઈઝ પાર્ટી-નિરંજન મહેતા

‘અશોક અંકલ, હું મનોજ બોલું છું, રાકેશભાઈનો સન.’

‘ઓ હો, આજે બાપાને બદલે દીકરાએ ફોન કર્યો. ખાસ કારણ હશે.’

‘હા અંકલ, એક ખાસ વાત કરવાની છે. પણ તે તમારે પપ્પાને નથી કરવાની.’

‘એવી તે કેવી વાત છે જે મારે મારા મિત્રથી છૂપાવવાની હોય?’

‘તમે જાણશો એટલે સમજી જશો. આ શનિવારે પપ્પા ૭૫ વર્ષ પૂરા કરે છે એટલે તેમને એક સરપ્રાઈઝ પાર્ટી આપવા વિચાર છે જેમાં તમારા જેવા તેમના ખાસ મિત્રોને બોલાવવા છે. મેં કહ્યું તેમ આ એક સરપ્રાઈઝ પાર્ટી છે એટલે તમે પપ્પાને કશું નહિ કહો. સમય અને સ્થળ હું તમને SMS કરીને મોકલાવીશ. તમે અને કાકી સમયસર આવી જજો.’

‘સરપ્રાઈઝ પાર્ટીનો અર્થ સમજુ છું એટલે હું સાચવી લઈશ.’

‘થેંક્યું અંકલ.’ કહી મનોજે ફોન બંધ કર્યો.

અશોક આ પછી થોડા વિચારમાં પડી ગયો અને પોતાના દોસ્ત સાથેની સ્મૃતિઓને મમળાવતો હતો ત્યાં જ તેનો ફોન રણક્યો. જોયું તો રાકેશનો નંબર દેખાયો. થોડીક નવાઈ સાથે ફોન ઉપાડી કહ્યું, ‘કેટલા સમય બાદ મિત્રની યાદ આવી?’

‘આ વાત તો તને પણ લાગુ પડે છે.’

‘હા યાર, અરસપરસ કઈક એવું જ છે. સંસારચક્રમાં ફસાયેલ અને વ્યસ્તતાને કારને અમસ્તું અમસ્તું ફોન કરવાનું મન નથી થતું. બોલ શા માટે ફોન કર્યો? બધું ઠીક છે ને? તબિયત કેમ છે? ધંધો કેમ ચાલે છે?’

‘તું સવાલનો મારો બંધ કરે તો જવાબ આપુંને? છેલ્લા ત્રણ સવાલનો જવાબ ‘ઠીક’ છે. પણ હું તને આવા સવાલ નહિ કરું કારણ જે કારણે મેં તને ફોન કર્યો છે તે જુદું જ છે. તને મારા મનોજનો ફોન આવ્યો હતો?’

અશોક ચમક્યો. શું જવાબ આપવો તે વિચારવા લાગ્યો ત્યાં સામેથી અવાજ આવ્યો, ‘અરે, સાંભળ્યું કે નહિ?’

‘હા, સાંભળ્યું. પણ હું વિચારતો હતો કે જે બાપા ભાગ્યે જ ફોન કરે તેનાં દીકરાને મને ફોન કરવાનું શું પ્રયોજન હોય?’

‘અરે પ્રયોજન છે. સાંભળ, તને ખબર છે કે આ શનિવારે મારો જન્મદિવસ છે અને ૭૫ વર્ષ પૂરા થાય છે. તે માટે મને લાગે છે કે કઈક રંધાઈ રહ્યું છે.’

‘શું રંધાઈ રહ્યું છે?’ અજાણ્યા બની અશોકે પૂછ્યું.

‘લાગે છે કે તે મારા માટે એક સરપ્રાઈઝ પાર્ટી રાખવાનો છે અને તેમ હોય તો તને જરૂર બોલાવે. એટલે તે જાણવા તને ફોન કર્યો.’

‘ફોન આવ્યો કે નહિ એ અલગ વાત છે કારણ જો સરપ્રાઈઝ પાર્ટી હોય તો હું તને કહું ખરો?’

‘મને એમ કે તને એવો કોઈ ફોન આવ્યો હશે અને તું મિત્રભાવે મને જણાવશે એટલે જાણવા છતાં અજાણ બની તે દિવસે હું આનંદ લઉ અને તેઓને કહી શકું કે મારા માટે કોઈ સરપ્રાઈઝ છે જ નહિ. ચાલ કદાચ અન્યને ખબર હોય તો પૂછી લઉં. બાકી બધું ઠીક છે ને? અલકાભાભીને યાદ આપજે.’

‘હા, બધું નોર્મલ છે. તું પણ  કામિનીભાભીને મારી યાદ આપજે. બાય.’

તરત જ અશોકે મનોજને ફોન કરી આખી વાત જણાવી. સામેથી ચિંતા ન કરતા હું સંભાળી લઈશ એમ જણાવાયું.

——xxxx—–

‘અંકલ, હું સૌરભ બોલું છું, અશોકભાઈનો સન.’

‘આજે વળી દીકરાએ મને યાદ કર્યો શું? હજી અડધા કલાક પહેલા તારા પપ્પા સાથે વાત થઇ. હવે દીકરાને શું કામ પડ્યું?’

‘એવું જ કઈક છે. પણ તમારે તે એકદમ ખાનગી રાખવાનું છે.’

‘કેમ બાપાથી છૂપાવીને કોઈ આડુંઅવળું કરી બેઠો છે?’

‘અરે હોતું હશે? પપ્પાના સંસ્કારો બરાબર પચાવ્યા છે એટલે તે બાબત નચિંત રહેજો.’

‘તો ઠીક. બાકી એવું કાઈ હોય તો હું મારા મિત્રથી તે છુપાવી ન શકું.’

‘અંકલ, તમે જાણો છો કે મારા પપ્પા આ શનિવારે ૭૫ વર્ષ પૂરા કરે છે અને એમને માટે હું એક સરપ્રાઈઝ પાર્ટી રાખવા માંગુ છું જેમાં મારું ફેમીલી અને તમારા બંનેના કોમન ખાસ મિત્રો જ હોય. હું તમને સમય અને સ્થળનો SMS કરીશ એ મુજબ તમે કાકી સાથે ત્યાં પહોંચી જજો. મને ખાતરી છે કે તમે આ વાત પપ્પાને નહિ કરો છતાં ફરી એકવાર યાદ કરાવું છું.’

‘સાલાને યાદ રહેશે કે તેને પણ એક દીકરો મળ્યો હતો જે સીધો નથી. બેટા, તું ચિંતા ન કર. હું સમયસર તારી કાકી સાથે પહોંચી જઈશ.’

‘થેંક્યું અંકલ’ કહી સૌરભે ફોન મૂકી દીધો.

——-xxxxx——-

નિર્ધારિત દિવસે અશોક અલકાને લઈને હોટેલ ‘આંગણ’માં પહોંચ્યો. હજી રાકેશ આવ્યો ન હતો. પણ અન્ય મિત્રો દેખાયા. તેમને મળતા પહેલા અશોક મનોજ પાસે ગયો અને ઓલ વેલ?ની નિશાની કરી. જવાબમાં મનોજે હકારમાં ડોકું ધુણાવ્યું. ત્યારબાદ મિત્રોને મળ્યો ત્યારે તેમણે અશોકને જન્મદિવસની વધાઈ આપી. બધા મિત્રોને અગાઉથી ચેતવ્યા હતા કે આ એક સંયુક્ત સરપ્રાઈઝ પાર્ટી છે, અશોક અને રાકેશ માટે. એટલે કોઈ પણ રીતે પાર્ટીમાં તેમને તેની જાણ ન થાય તેની તકેદારી રાખવા કહ્યું હતું. તેથી સૌએ અશોકને કહ્યું કે તેઓ તેની જેમ રાકેશની પાર્ટીમાં આવ્યા છે.

દસેક મિનિટમાં રાકેશ પણ કામિનીને લઈને આવી ગયો. અશોક અને અન્ય મિત્રોએ તેને પણ મુબારકબાદી આપી. તે જ રીતે રાકેશે પણ અશોકને મુબારકબાદી આપી અને કહ્યું કે તારો દીકરો તો ચાલાક નીકળ્યો. તને આ પાર્ટી આપી તેથી તું જરૂર આશ્ચર્ય પામ્યો હશે નહિ?

હવે ચમકવાનો વારો હતો અશોકનો. તે બોલ્યો, ‘તારી કાઈ ભૂલ થાય છે. આ પાર્ટી મારા જન્મદિવસની ઉજવણીની નથી પણ તારા જન્મદિવસની ઉજવણીની છે. તું કહે છે કે મારો દીકરો ચાલાક છે પણ હકીકતમાં તો તારો દિકરો જ ચાલક છે જેણે તારા માટે આ પાર્ટી ગોઠવી છે.’

‘હોય કાઈ? પૂછ તારા દીકરા સૌરભને. તેણે જ મને ફોન કરી તારા માટે આ સરપ્રાઈઝ પાર્ટી ગોઠવી છે એમ કહ્યું અને અમને બંનેને અહી બોલાવ્યા છે.’

‘તો પૂછ તારા મનોજને. તેણે મને ફોન કરીને તારા માટે આ સરપ્રાઈઝ પાર્ટી ગોઠવી છે એમ કહ્યું અને અમને બંનેને અહી બોલાવ્યા છે.’

‘અરે, અરે, આમ લડો નહિ.’ અલકા બોલી.

‘લડીએ નહિ તો શું કરીએ? પાર્ટી એને માટે યોજી છે અને કહે છે મારા માટે યોજી છે.’ બંને લગભગ સાથે બોલી ઊઠ્યા.

‘ચાલો, શાંત થઇ જાઓ. પાર્ટી બંને માટે છે..’

‘બંને માટે?’ નવાઈ પામતા અશોકે પૂછ્યું.

‘હા, અને તે પણ બે કારણસર.’ મનોજે કહ્યું.

‘બે કારણસર? જન્મદિવસની પાર્ટી તો હવે સમજ્યા પણ બીજું કારણ શું? તે શું છે તેની અમને કોઈ જાણ નથી કે કોઈ ખયાલ નથી.’ રાકેશે કહ્યું.

‘બીજું કારણ તમારી ૬૦ વર્ષની મિત્રતાને માટે.’ કામિની બોલી.

‘હવે અમારી મિત્રતાને ૬૦ વર્ષ પૂરા થયા એવું ક્યાંથી યાદ આવે.’ અશોકે કહ્યું.

‘એટલે જ આ સંયુક્ત પાર્ટી. મિત્રતાનું ઝરણું જે સૂકાઈને પાણીની ધાર બની ગયું છે તેને ફરી ખળખળતું કરવા અને સાથે સાથે બંનેના એક જ દિવસે આવતા જન્મદિવસને ઊજવવા માટે અમારે આમ કરવું પડ્યું.’ સૌરભ બોલ્યો.

આ સાંભળી બંનેને પોતાનું અતીત યાદ આવી ગયું. કોલજમાં સાથે ભણ્યા ત્યારના દિવસો અને મસ્તી તો યાદ આવ્યા પણ ત્યારબાદ થોડો વખત સાથે એક જ કંપનીમાં કામ પણ કર્યું હતું તે યાદ આવી ગયું. પરંતુ સંજોગો અને જવાબદારીઓને કારણે અને સ્થાન બદલને કારણે બંને વચ્ચે જે અંતર પડી ગયું હતું તેને લઈને હવે તો જન્મદિવસની વધાઈઓ આપવાનો શિરસ્તો બની રહ્યો હતો.

‘પણ આ સંયુક્ત પાર્ટીનો વિચાર કોને આવ્યો?’ રાકેશે પૂછ્યું.

‘તમારા દીકરાને. તમારા જન્મદિવસે તમારા માટે સરપ્રાઈઝ પાર્ટી રાખવાનો વિચાર તેને આવ્યો એટલે મને વિશ્વાસમાં લીધી. તે માટે તેણે મને અલકાભાભીને વાત કરવા કહ્યું. જ્યારે મેં અલકાભાભીને ફોન કર્યો ત્યારે તેમણે કહ્યું કે તે દિવસે અશોકનો પણ જન્મદિવસ છે જે હું ભૂલી ગઈ હતી. ન કેવળ આ વાત તેમણે મને કરી પણ સાથે સાથે એ પણ કહ્યું કે બંને મરદોની મિત્રતાને પણ ૬૦ વર્ષ પૂરા થાય છે જે બંનેમાંથી કોઈને યાદ નહિ હોય. શા માટે આપણે આ પ્રસંગ આ બે કારણે સાથે ન ઊજવીએ? મને પણ આ જાણી એક પ્રકારનો રોમાંચ થયો કે બે બે કારણસર સરપ્રાઈઝ પાર્ટીની મજા ઓર જ બની રહેશે. એટલે મેં મનોજને આ વાત કરી તો તે પણ ઉત્સાહિત થઇ ગયો.’ કામિનીએ કહ્યું.’

આગળ મનોજ બોલ્યો, ‘પછી અલકાકાકીએ જ રસ્તો બતાવ્યો કે હું અશોક અંકલને ફોન કરું અને સૌરભ પપ્પાને. અને અમે એક બીજાના પપ્પા સાથે વાત કરી તે જાણતા નથી એમ જ વર્ત્યા. જો કે બાકીનું બધું પ્લાનિંગ અમે સાથે મળીને કર્યું અને તેનું પરિણામ તમારી સમક્ષ છે.’

‘ઓહ, તમે તો અમને બંનેને ભાવવિભોર કરી દીધા.’ રાકેશ અને અશોક બંનેએ એકસાથે કહ્યું.

‘જોયું, કેવી મિત્રતા. એક સાથે જ બોલ્યાને? અને આ મિત્રતા તમે ભૂલી કેમ ગયા? ચાલો હવે કેક કાપશું કે નહિ?’ અલકા બોલી.

ચાલો કહી બંને મિત્રો હાથમાં હાથ નાખી જ્યાં કેક રાખી હતી ત્યાં પહોંચ્યા. જોયું તો એક નહિ પણ બે કેક હતી. બંને મિત્રો સમજ્યા કે બંને માટે અલગ અલગ કેક રાખી હશે. તેમના વિચાર જાણે વાંચ્યા હોય તેમ અલકા બોલી બે કેક છે પણ અલગ અલગ પ્રકારની છે. એક કેક જન્મદિવસની સંયુક્ત ઊજવણી માટે અને બીજી કેક મિત્રતાની સંયુક્ત ઊજવણી માટે. હવે તમે બંને તેને સંયુક્ત રીતે કટ કરો, એક પછી એક.

જ્યારે બંને પહેલી કેક આગળ પહોંચ્યા તો તેના ઉપર બંનેનાં નામ સાથે સામાન્ય રીતે લખાય છે તેમ જન્મદિનની વધાઈનો સંદેશ હતો. પણ બીજી કેક પર જરા અલગથી લખાણ હતું. Celebrating revival of 60 year old stream of friendship.

નિરંજન મહેતા

 

Advertisements
Posted in લઘુ કથા | Leave a comment

જે ધીમી ધારે પડે છે, એ ઉગાડે છે (૨) પ્રવીણા કડકિઆ

સરસ્વતિ  બાળમંદિર

મંદાને શાળાએ જવાનું ખૂબ ગમે. વર્ગમાં આપેલું  બધું ઘરકામ પુરું કરીને વર્ગની  શિક્ષિકા બહેનને બતાવે તે બધુ કામ બહું હોંશથી કરે.

હવે શાળામાં લોકો બાળકોને ખૂબ સુંદર તૈયાર કરીને મોકલે. મંદાની મા, લીલીબા કામમાંથી નવરા પડે તો આવું ધ્યાન રાખે ને ?  તાજેતરમાં પતિ અકસ્માતમાં ગુમાવ્યા હતા. ઘણી વાર ફરિયાદ આવતી. બને તેટલો પ્રયત્ન લીલીબા કરતાં , તેમની બાંધી મુઠી લાખની હતી. તેમને પૈસાવાળાઓના બાળકો જેવું અપાવવાનું પોષાય તેમ ન હતું.  જેને કારણે મંદાને કોઈ બહેનપણી બનાવતું નહી. પતિ ગયાની કળમાંથી કોઈ પણ સ્ત્રીને નિકળતાં વર્ષો લાગે. આ ઘા જેણે ઝીલ્યો હોય તે જાણે. એ દુઃખની કલ્પના પણ કંપાવનારી હોય છે.

જો કે તેને દુંખ કહી ચોવીસ કલાક રડવું યા નિરાશ થવું એ જરા અતિશયોક્તિ ભર્યું લાગશે. આ જગતે જન્મ ધારણ કર્યો પછી હરએક માનવી એ દિશામાં ડગ માંડી રહ્યો છે. એ જીવનનું સનાતન સત્ય છે. કોઈ વહેલાં કે કોઈ મોડા, દરેક જણે એ અંતિમ સ્થળે પહોંચવાનું છે. તેમાં શોક શો ? એ થોડા વખત પછી સમજાય છે. જ્યારે આભ ટૂટે ત્યારે તે ભાન રહેતું નથી. એક તો લગ્ન પછી બારેક વર્ષે બાળક થયું અને તે ચાર વર્ષનું થાય તે પહેલાં પતિનું અકસ્માતમાં વિદાય થવું.

લીલીબા નરમ ન હતા, એટલે આ ઘા જીરવી ગયા. દીકરીને જોઈ આંતરડી ઠારતાં.  તેને માટે નયનોમાંથી અમી ઝરે.

આજે રડતી રડતી મંદા શાળાએથી આવી.  લીલીબાએ પુછ્યું .’શું થયું બેટા’?

‘બા મને કહે છે તારો યુનિફોર્મ ઈસ્ત્રીવાળો નથી. આમ ચિંથરેહાલ શાળામાં ન અવાય . તારા ચંપલ પણ ટૂટેલા છે. બા, હું કાલથી શાળાએ નહી જાંઉ.’

લીલી  બાએ મનોમન નક્કી કર્યું. ‘આમ જો મારા જેવાની દીકરીનું શાળાવાળા આવી રીતે અપમાન કરે,  તો ગરીબના બાળકોનું શું ? શાળામાંસ્વચ્છ વસ્ત્રો જોઇએ તેને ઇસ્ત્રી કરેલ હોય કે ના હોય તેનાથી ભણવામાં શું ફેર પડે.

પોતાની દીકરીને શાળામાંથી ઉઠાવી લીધી. તેમના સ્વમાનને ઘા પડ્યો હતો. એકલે હાથે બાળકીને મોટી કરતા હતાં. લાખો, તો મકાનનો સ્લેબ નાખતાં પડ્યો અને રામશરણ થયો. માલિક ખૂબ ખંધો હતો. માંડ દસ હજાર રૂપિયા આપ્યા. લીલીબાએ વ્યાજે મૂકી દીધા. જેથી બેઠી આવક થઈ અને મૂડી સચવાઈ. મંદા બાપુને યાદ કરે, લીલીબા શું જવાબ આપે ? ક્યાંથી લાવે મંદાના બાપુ?

તેમનું ઘર સરખું હતું. ત્રણ કમરા અને પાછળ મોટી જગ્યા ખાલી હતી. માથે છાપરું નખાવી દીધું. સરકારમાં જઈને શાળ ચલાવવાની પરવાનગી લીધી. એ તો પેલા શેઠિયાના દિલમાં રામ વસ્યા હતાં તેણે લીલીબાને મદદ કરી. છાપરું બનાવવાના પૈસા આપ્યા. નાની શાળા માટે દસેક ચોકી અને પાથરણા પણ આપ્યા. જાણે લીલીબા પર ઉપકાર ન કરતો હોય. લીલીબાને સંતોષ થયો, શરૂઆતમાં જોઈતી બધી વસ્તુઓની સગવડ થઈ ગઈ.

એક પાટિયું લઈ આવ્યા. પોતે બી.એ. સુધી ભણેલા હતાં. છોકરા આકર્ષવા જે દાખલ થાય તેને પાટી, પેન, પેન્સિલ અને બે નોટબુક મફત આપે. ફી ખૂબ મામુલી રાખી હતી. આજના જમાનામાં ૫૦ રુ, મહિને બહુ ન કહેવાય. છતાં લોકોને વિશ્વાસ બેઠો નહી. માત્ર ૪ બાળકો દાખલ થયા.

એકથી પાંચ ધોરણ સુધીની પરવાનગી મળી હતી. લીલીબા સવારના પહોરમાં પરસાળ વાળીને સાફ કરે. કામના ખૂબ ચોક્કસ. સુંદર અને સુઘડ વર્ગ બનાવ્યો. મંદાને ચિત્રકામ સારું આવડ્તું હતું. તેણે ચાર પાંચ સારા ચિત્રો બનાવ્યા. સાદા પણ ખૂબ આકર્ષક. ભીંતે લગાવ્યા. નામ ખૂબ સુંદર રાખ્યું. ” સરસ્વતિ  બાળમંદિર”. એક ગોખલામાં વિણા વગાડતી સરસ્વતિની મૂર્તિ મૂકી. રોજ મંદા બગિચામાંથી ફૂલ લાવીને ત્યાં મૂકતી. અગરબત્તી જલાવતી જેને કારણે સુંદર પવિત્ર સ્થળ જેવું લાગતું.

એકડે એકથી સો સુધી લખીને ભીંત પર ચિત્ર લગાવ્યું. ક ,કમળનો ક અને એ, ફોર એપલ અંગ્રેજીમાં લખી બીજું ચિત્ર બનાવ્યું. આમ વર્ગ ખૂબ આકર્ષક લાગતો. લીલીબાએ,’ સાદગીમાં સોહામણા ‘ ઉક્તિ સાબિત કરી. સવારના દસ વાગે બાળકો આવે. પહેલા ધોરણમાં ચાર બાળકો હતાં તેમના હસ્તાક્ષર પર લીલીબા ખૂબ ભાર મૂકે. જે ભણાવે તે સહુને આવડવું જોઈએ. બાળકોને ખૂબ મઝા આવતી. આમ ચાર બાળકોથી શરૂ કરેલી શાળામાં બે મહિનાને અંતે ૧૦ બાળકો થયા.

મોટી શાળા વાળાની સામે પડવું એ ખવાનાં ખેલ નહોંતા. આજુઅબાજુવાળને તેઓ કહેતા કે ભણતર હું ઉત્તમ આપીશ અને ફી કિફાયતી રાખીશ એટલે મારા જેવા ટાંચી આવકોવાળા માબાપો ને ખોટા ખર્અચા નહીં,  આજુબાજુવાળા પાડોશીઓ લીલીબાની હિમત જોઈને નવાઈ પામ્યા. તેમના બાળકો મોટા હતાં. તેમને થયું આપણે પણ સારા કામમાં સાથ આપીએ.   વારાફરતી બધા બાળકો માટે રિસેસમાં નાસ્તો લાવતાં. બાળકોને તો મઝા પડી ગઈ. લીલીબાના પ્રેમાળ સ્વભાવનું આ પરિણામ હતું. તેમની આંખમાં પ્રેમના આંસુ વહી રહ્યા.

મહેનત કરવી પડી. ચારેય બાળકો વર્ષે ને અંતે સુંદર પરિણામ લાવ્યા. પેલી શાલા નાં તીચરો જે પહેલા હસતા હતા તેઓને આ પરિણામ થી ઈર્ષા થઈ.. છ બાળકો જે નવા આવ્યા હતાં તેમને લીલીબાએ મહેનત કરવાની સલાહ આપી. પોતાને ત્યાં જ્યારે જરૂર પડે ત્યારે તેમના વાલીઓને આવવાની છૂટ હતી. રજામાં બાળકોને નિત નવું વાંચવાની સલાહ આપી, નવા સત્ર દરમ્યાન જેણે વધારે વાંચ્યું હશે  તેને ઈનામ આપવાનું નક્કી કર્યું. વાંચવાની ટેવ બાળકમાં બાળપણથી હોવી જોઈએ.

પાડોશમાં નવી પરણીને આવેલી સુમનને લીલીબા ખુબ ગમી ગયા.  સુમનનો પતિ સારું કમાતો હતો. ઘરમાં નોકર હતો એટલે બપોરે તે સાવ નવરી હોય. મધ્યમ કદના ગામમાં દૂર નોકરી કરવા ન જવાય. તેણે ખૂબ નમ્રતા પૂર્વક પહેલાં પતિની અને પછી સાસુમાની પરવાનગી લીધી.

‘બા, હું ઘરનું કામ આટોપીને જઈશ. મારો સમય બાળકો સાથે સારી રીતે જશે. આપણા ઘરમાં બપોરે ખાસ કામ હોતું નથી. ‘

સુમનની સાસુ લીલીબાની સખી હતી. સુમને સામે ચાલીને કહ્યું તેનો એને આનંદ હતો. હરખભેર રજા આપી. રજાઓ પૂરી થવાની હતી. નવું સત્ર ચાલુ થવાનું હતું. લીલીબાની બહેનપણી શકુન્તલા, થોડૅ દૂરની શાળામાં પ્રિન્સીપાલ હતી. તેની મદદથી અભ્યાસ ક્રમ અને બાળકોને લગતા કાર્યક્રમો વિષે જાણ્યું. ઉનાળાની રજામાં મંદાને સાથે લઈને લીલીબા જતાં. મંદા પણ બધું સાંભળતી, જેથી માને મદદ કરી શકાય. આમ શાળા ચલાવવાનું વ્યવસ્થિત પણે શીખી લીધું.સ્વચ્છ અને સુઘડ વાતાવરણ અને ભણાવાની વાતો ઉપર મુકાતા જોરને લીધે..”સરસ્વતિ બાળમંદિર”નું નામ થવા માંડ્યું.

ઝાપટુ તો જોર બસ અમથું બતાડે છે
જે ધીમી ધારે પડે છે ઉગાડે છે.
પંકજ મકવાણા

મોટી શાળા માં દેખાવો મોટા હતા પણ સાચુ ભણતર તો સરસ્સુવતી બાળ મંદિરમા અપાતુ હતું.

સુમન ચાર દિવસ પહેલાં આવી. ‘લીલીબા એક વાત કહું’.

‘હા, બોલ બેટા’.

‘લીલીબા મારે તમારી શાળામાં તમને મદદ કરવી છે.’ નોકરી શબ્દ જાણી જોઈને ન બોલી.’

અરે, એ તો ખૂબ સુંદર વાત છે.’ બેટા  બહુ પગાર નહી આપી શકું’.

સુમન નીચે જોઈને બોલી,’હું કોઈ પગાર નહી લંઉ’.

‘બેટા, પગાર તો બહુ આપવો મને પોષાય તેમ નથી પણ જે બની શકશે તે હું તને આપીશ’.

‘સારું લીલીબા’.

આમ સુમનનો સાથ મળ્યો જાણી લીલીબા ખૂબ ખુશ થયા. બસ હવે આડે એક દિવસ હતો. નાનો ઘંટ વગાડીને બધાને એકત્ર કર્યા. પંદર છોકરાઓ નવા પહેલા ધોરણમાં દાખલ થયા હતાં.   બીજા ધોરણમાં ગયા વર્ષના દસ બાળકો હતાં.  પહેલે દિવસે અડધો દિવસ હતો. બધાને એક સાથે બેસાડી રજામાં શું કર્યું તે વિગત જાણી લીલીબા ખુશ થયા. ગયા વર્ષના બાળકો ઉત્સાહ સાથે પોતાની વાતો કરી રહ્યા હતા. સુમન બધાની સાથે પ્રેમથી બોલતી અને તેમને કાંઇ જોઈતું હોય તો આપતી.

આજે પહેલો દિવસ હતો. લીલીબા સહુને ચોખ્ખાઈનો પાઠ ભણાવી રહ્યા. વર્ગનું કામકાજ કાલથી શરૂ થશે. આજે આપણે સારા નગરિક બનવા શું કરવું તે નક્કી કરીએ. જે બાળક હાથ ઉંચો કરે તેને બોલવાનો મોકો મળતો. બાળકો તો ખુશ હતા. આટલા પ્રેમથી કોણ ભણાવે? સાથે સારા નાગરિક બનવાની ભાવના કેળવે. લીલીબા જાણતા, ‘જો આજનું બાળક સાચું શિક્ષણ પામશે તો ભારતનું ભવિષ્ય ઉજ્જવળ બનશે’. બાળકોની સાથે પોતાની દીકરી પણ નજર નીચે કેળવાઈ રહી હતી તેનો સંતોષ હતો. પહેલે દિવસે સહુને બે નોટ અને બે પેન્સિલ આપ્યા. તેઓ જાણતા હતાં, ‘આ વસ્તુ મોંઘી નથી, બાળકને મન તેનું મહત્વ છે’.

જે બાળકોએ રજામાં સહુથી વધારે પુસ્તક વાંચ્યા હતાં તેમને દફત્તર આપ્યા. બીજાઓને બિસ્કિટના પેકેટ.

નવું વર્ષ ચાલુ થઈ ગયું. બાળકોએ વર્ગમાં શિસ્તનું પાલન કરવાનું અને વર્ગ સ્વચ્છ રાખવાનો. ગંદકી લીલીબાને પસંદ ન હતી. બાળકોએ પણ કપડાં સ્વચ્છ પહેરવાના. કોઈ સાધારણ બાળક ફરિયાદ કરે કે ઘરમાં સાબુ નથી તો તેઓ તેને આપતા. આ વર્ષે આજુબાજુ વાળા પાડોશીઓએ મહિનામાં એક વાર બાળકોને સ્વચ્છતાના પાઠ ભણાવવા નહાવનો સાબુ, દાંત સાફ કરવાનું બ્રશ, ટુથ પેસ્ટ, કાંસકો અને કપડા ધોવાનઓ સાબુ આપવાનું નક્કી કર્યું. આમ તેમને લીલીબાને  સહાય કરવાનો સંતોષ પ્રાપ્ત થતો. અભ્યાસક્રમ બરાબર વ્યવસ્થિત શિખવવાનું નક્કી કર્યું હતું. બધા બાળકોની તરક્કી એક સરખી થતી. આ વર્ષે બે ધોરણ હતા એટલે કામનો બોજો વધી ગયો હતો.

વાર તહેવારે ઉજાણી કરાવતા. દરેક જણ પોતાને ત્યાંથી તેમની માતા જે અપે તે લાવતા. લીલીબા મિઠાઈ તેમજ ફરસાણનો બંદોબસ્ત કરતાં. સુમન પણ તેને માટે છૂટથી વસ્તુઓ લાવતી. તેને ખૂબ આનંદ મળતો. સુમનનો પતિ અને સાસુમા  તેને ખુશ જોઇ રાજી થતા.

જો કોઈ વાર લીલીબાની તબિયત નરમ રહેતી ત્યારે સુમન બન્ને વર્ગ સંભાળતી. બાળકો પણ સુમન બહેનનું કહેવું માનતા. આમ સફળતા પૂર્વક ‘સરસ્વતિ  બાળમંદિર’  સુંદર કામગીરી બજાવી રહ્યું હતું.    સમયને તો પાંખો હોય છે. બીજું વર્ષ પણ પુરું થવા આવ્યું. બાળકો ખૂબ સુંદર રીતે ભણી રહ્યા હતાં.  હવે નવો પ્રશ્ન ઉભો થયો. ‘ત્રીજુ ધોરણ’. બીજા ધોરણમાં ભણતા મનોજની મમ્મી ને થયું ,લાવને ‘હું કાંઇ મદદ કરું.’ તેણે લીલીબાને વાત કરી લીલીબાએ તેને પહેલું ધોરણ સોંપ્યું. શિખવાડવાની પધ્ધતિ ખૂબ ચિવટ પૂર્વક બતાવી. ચોથા ધોરણ માટે એ નવા સર રાખ્યા. જેમને શાળાનો અનુભવ હતો. હવે લીલીબાને પગાર આપવો પોષાતો હતો.

આ  વર્ષે રજાઓમાં પાછી પેલી સખીને મળવા ગયા. સરસ રીતે તેને સમજાવી કે ,’દર વર્ષે મારી શાળામાંથી ૪ થું ધોરણ પાસ થાય તેમને તેની શાળામાં દાખલો આપવો. મારા બાળકો સાધારણ કુટુંબના છે , તેઓ ડોનેશન આપી શકે એમ નથી.  શકુન્તલાને સમજાવી વાત ગળે ઉતારી. તેણે જ્યારે હા પાડી ત્યારે લીલીબાનેનો હરખ સમાયો નહી.

આમ સાંકડે માંકડે ચાર વર્ગ સુધીની શાળા તૈયાર થઈ. બાળકો ખૂબ સુંદર શિક્ષણ પામવા લાગ્યા. લીલીબા માનતા કે જો પાયાનું શિક્ષણ અને આદત સારા હશે તો એ બાળક્નું ભવિષ્ય ઉજળું થશે.

તેમની હદ હતી ૬૦ બાળકોની . દરેક વર્ગમાં ૧૫થી વધારે નહી. હવે તો બીજા બે રુમ બાંધ્યા, બાળકોને રમવા માટે નાની જગ્યા હતી. ચિત્રકળાનો વર્ગ ખાસ રાખ્યો. પોતાની દીકરી મંદાને તેનો શોખ હતો. શકુન્તલા બહેન આવનાર બાળકની સભ્યતા જોઈને ખુશ થતા. ભણવામાં પણ તેઓ ખૂબ હોંશિયાર હતા,

આ બધો યશ લીલીબાની ધીરજ અને કાર્ય પ્રત્યેની નિષ્ઠાનું પરિણામ હતું.

 

Posted in જે ધીમી ધારે પડે છે | Leave a comment

જેલમના ભૂરા પાણીનો રંગ રાતો (૬) પ્રવીણા કડકિઆ

જેલમ આજે ગાંડીતૂર થઈ હતી. પૂનમનો ચાંદ આકાશમાં પૂર્ણ કળાએ ખિલ્યો હતો. ડો. કૌર અને ડાયેના નાની ફુલશી બાળકીનું જતન કરી રહ્યા હતાં. તેનું નામ રાખ્યું ‘ગુડિયા’ . કોઇ પણ ધર્મને તેમાં વાંધો આવે એવું ન હતું. ડો.કૌલ અને ડાયેનાને તો કોઈ ફરક પડતો ન હતો. આ ગામવાળા આમ સંપીને રહે પણ પોતપોતાની ધાર્મિકતા માટે ખૂબ ચુસ્ત હતાં. ખરું પૂછીએ તો ધર્મની વ્યાખ્યા જ સમજતા નહી. તેમને સમજાવવા એટલે, લોઢાના ચણા ચાવવા બરાબર હતું.  ડો.કૌલ અને ડાયેના બાળકોને સાચું  શિક્ષણ આપવામાં સફળ થયા એ આનંદની વાત હતી. તેઓ મિશનરી હતાં. બાળકોને રાધા અને કાનાની સરસ મજાની વાર્તા કરતાં  કોઈના પર જબરદસ્તી નહી .માત્ર માનવતાનું કાર્ય કરવામાં રચ્યા પચ્યા રહેતાં. મિશનરીઓ હોય ક્રિશ્ચન પણ દિલના ઉદાર અને લાગણી ભરેલાં. સહુને પોતાનો ધર્મ વહાલો હોય.
ફાતિમા, કરણ અને બલવીર નાની ફુલશી બાળાને રમાડતાં. તેમને તે બહુ વહાલી હતી.   એને રમાડવાના બહાના હેઠળ રોજ અંહી મળતાં. આ મિત્રોની ત્રિપુટી એકબીજા સાથે એવી ઘુલમીલ ગઈ હતી કે તેમને ખોટા વિચાર ક્યારેય આવતા નહી.  તેમાં ડો.કૌલ તેમની સાચું શિક્ષણ આપતા. તેથી તો બાળકો અંહી રોજ ગુડિયાને રમાડવાને બહાને આવતાં. ડાયેના તેમને હમેશા બિસ્કિટ આપી ખુશ કરતી.

હવે ગામ નાનું ,તેમા ભણવા માટે પૂરતી વ્યવસ્થા હોય નહી. બધાએ દસમું ધોરણ પાસ કર્યું. રજામાં ખૂબ મઝા કરી. ગુડિયા પણ ત્રણેક વર્ષની થવા આવી હતી. ફાતિમાને તો તેના બાબા ગામની બહાર ભણવા મોકલવાના ન હતા એ ખ્યાલ હતો. કરણ અને બલવીર પાસેના ગામમાં કોલેજ ભણવા જવા માટે તૈયાર થઈ ગયા હતા. બન્નેને હતું કે ફાતિમા વગર મઝા નહી આવે. જેનો કોઈ ઈલાજ ન હતો.

કરણ, ફાતિમા અને બલવીર હવે બાળપણમાંથી નિકળી જુવાનીમાં કદમ મૂકી ચૂક્યા હતાં. તેઓ સરખે સરખી ઉમરના હતા.   ૧૫ વર્ષની ઉમર વટાવી ચૂકેલા દોસ્તો એકબીજાને ખૂબ ચાહતાં. તેમની વચ્ચે ક્યારેય, હું, હિંદુ, શીખ કે મુસલમાન જેવો શબ્દ આવ્યો જ ન હતો. મિત્ર એટલે મિત્ર તેને બીજા કશા સાથે શું લેવાદેવા. મિત્રતાનો ધર્મ  જગતના બધા ધર્મ કરતાં નોખો છે. તેને કોઈ સિમાડા બાંધી શકતા નથી. આ ત્રણે બાળકો સાથે મોટા થયા હતા. તેમની મૈત્રી નિર્દોષ પ્રેમનું સિંચન પામી આજે ફુલીફાલી હતી.

ફાતિમા  કાનાની વાતો સાંભળતી. કરણ અને બલવીર કુરાનની સુંદર વાતો ફાતિમા કરતી ત્યારે મંત્રમુગ્ધ થઈ જતાં. શીખોની ગુરૂવાણી, ગ્રંથસાહેબ અને કબીરના દુહા સાંભળવાની મઝા કરણ અને ફાતિમા લુંટતા. કબીરની વાણી તો ત્રણે સાથે લલકારી ઉઠતાં. આ વર્ષે ઉનાળાની રજામાં પરાક્રમ કરવાનું નક્કી કર્યું.  સહુ પહેલાં બરાબર વિચાર કર્યો. કેવી રીતે તેનો અમલ કરવો તેના પર ગંભિર ચર્ચા વિચારણા કરી. હવે એ ત્રણે બાળકો ન હતાં. જુવાનીમાં કદમ મૂકી ચૂક્યા હતા.

નક્કી કર્યા મુજબ ફાતિમા માટે ચણિયાચોળી અને ઓઢણી કરણ પોતાના ઘરેથી લઈ આવ્યો. લેંઘો અને ઝભ્ભો તો બધા પાસે હોય. આજે  શંકરના  મંદિરમાં  મોટો ઉત્સવ હતો. ફાતિમા ચણિયાચોળી અને ઓઢણીમા લાગે નહી કે મુસલમાન છે. બલવીર શીખ પણ દાઢી અને મુછ વગરનો હિંદુ દેખાતો. ફાતિમાએ સાડીનો છેડો માથે ઓઢ્યો, ત્રણે મંદીરમાં પ્રવેશ્યા. કરણ જે પ્રમાણે કરે તે પ્રમાણે બલવીર અને ફાતિમા કરતાં.

સહુ પ્રથમ શીવ મંદિરમાં પ્રવેશ કર્યો. શંકરના મંદિરમાં અભિષેક કરાવી, નંદીની પૂજા કરવી સહુને ગમ્યું. શંકરની મૂર્તિ આગળ આવી બધાંએ દર્શનનો લહાવો માણ્યો. પાંચેક મિનિટ પછી આરતિ આવી. મંદિરમાં આજની સજાવટ ખૂબ સુંદર હતી. બલવીર અને ફાતિમાને ખૂબ નવાઈ લાગી પણ નિહાળવાનું ગમ્યું. કોઈએ મંદિરમાં રાધા અને કાનાનો ફોટો લગાવ્યો હતો. ફાતિમા તેને એકીટશે નિહાળી રહી.

આપણા ભારત દેશમાં અગણિત મંદિરો અને ધર્મ છે. દરેકની ભવ્યતા અલગ અલગ. ઘણીવાર મનમાં પ્રશ્ન થાય , “શું આ ખરેખર ધરમના મંદિરો છે”?  કે ધર્મને નામે માનવ પોતાની મનપસંદ અભિવ્યક્તિ કરે છે. ખેર એ પ્રશ્ન પર વિચારવાનો અંહી કોઈ ઈરાદો નથી.

મોટા તહેવારને કારણે સહુને પ્રસાદ મળ્યો. પહોંચ્યા જેલમને કાંઠે. તેમની રોજની જગ્યાએ બેસી પ્રસાદની મોજ માણી રહ્યા. ત્રણે જણા પોતાની આ કરામત ઉપર મુસ્તાક હતા. સાંજના મળે ત્યારે બધું વિચાર કરીને ગોઠવતાં. ક્યાં મળવું, કેવી રીતે કોઈની આંખે ચડ્યા વગર ચાલવું.

હવે જવાનું હતું મસ્જીદમાં. શુક્વારનો દિવસ આવી પહોંચ્યો.  મસ્જીદ આવે ત્યારે તેની આમન્યા કઈ રીતે રાખવી ફાતિમાએ શિખવ્યુ હતું.  કરણ અને બલવીરને મસ્જીદમાં જરા વિચિત્ર લાગ્યું પણ બોલ્યા નહી. બધું વાતાવરણ અંદર શાંત હતું. કરણને થયું આ લોકો ભાંગફોડિયા માત્ર મસ્જીદની બહાર છે ! મસ્જીદની બાજુમાં મદરેસા ચાલતી હતી.

ફાતિમા  મદરેસામાં ગઈ. બે દોસ્તોને નમાજ પઢતા શિખવ્યું હતું. બોલતાં ન આવડે તો કાંઇ નહી. ખોટા ખોટાં હોઠ હલાવવાના અને બીજા કરે તેવું કરવાનું.  હાથ ઉંચા કરવાના , ઘુંટણ પર બેસી જમીન પર માથું ટેકવાનું. વિ. વિ.  નક્કી કર્યા પ્રમાણે નમાજ પૂરી થઈ એટલે પેલા બન્ને ભાગ્યા.  ફાતિમાને સમજાવ્યું હતું જમણી બાજુના થાંભલા પાસે રહેજે એટલે બહાર નિકળવાને વખતે અમે તારી નજરે પડીએ.  માથા પર સફેદ રૂમાલ બાંધ્યો હતો. નક્કી કર્યા મુજબ બધી વિધિ પતાવી પાછાં જેલમને કિનારે આવી પહોંચ્યા.

રસ્તામાંથી બલવીરે ગરમા ગરમ પકોડા ખરીદ્યા હતાં, તેની મોજ માણી રહ્યા. હવે નાના ન હતાં, તેથી જેલમમાં ધુબાકા મારવાનું છોડી દીધું હતું. પગ પલાળવા જતા. મોજા પાછા જાય એટલે દોડે અને જેવું નવું મોજુ આવે કે દુમ દબાવીને ભાગે. આવી મસ્તી માણતા ત્રણે રજાના દિવસોને રંગીન બનાવી રહ્યા હતાં. હજુ ચાર દિવસની વાર હતી. ગુરુદ્વારામાં જવાનું હતું. બધું બરાબર નક્કી કર્યું. બલવીર બધાને માટે માથા પર બાંધવાના સરસ મજાના રૂમાલ લઈ આવ્યો. ગુરૂવાણીની ઘણી શિક્ષા તેમને આવડતી હતી.

આજે ગુરૂદ્વારામાં લંગર પણ હતું. ત્રણેય જણાએ નક્કી કર્યું, સાંજનું ખાવાનું ત્યાં ખાઇશું. અંદર પ્રવેશતાં પહેલાં હાથ ધોયા અને નીચી મુંડી રાખીને  અંદર પ્રવેશ્યા. અંદરનું દ્રશ્ય જોઈ કરણ અને ફાતિમાનું દિલ ખુશ થઈ ગયું. વચમાં મોટા ગ્રંથ સાહેબને વિંઝણો વિંઝાઈ રહ્યો હતો. ગુરૂ નાનકની સુંદર મોટી છબી હતી. લોકો શ્રદ્ધા પૂર્વક તેમને નમન કરી ત્યાં ગુરૂવાણી સાંભળવા બેસી જતાં. નાનક અને કબીરવાણી માઈક ઉપરથી સાંભળતા ત્યાં સહુ બેઠા હતાં. દસેક મિનિટ બેઠાં. આંખોના ઈશારાથી લંગરનું જમવાનું જ્યાં પિરસાતું હતું ત્યાં બલવીરની પાછળ ચાલવા માંડ્યું.

બરાબર દબાવીને ખાઈને ટોળી બહાર આવી. સીધી જેલમને કાંઠે પહોંચી.
‘અરે, યાર આજે લંગરમાં ખાવાની મજા આવીગઈ’. કરણભાઈ વદ્યા.
ફાતિમાને તો ખાવાનું ખૂબ ભાવ્યું. ‘બલવીર તેરા ગુરૂદ્વારા બહોત અચ્છા હૈ’.
બલવીર હસતાં હસતાં બોલ્યો, ‘જબ જી ચાહે આના, મૈં લે ચલુંગા’.

આજે બધા છૂટા પડ્યા. રસ્તે ચાલતા ફાતિમા વિચારી રહી. અનુભવ ખૂબ સુંદર હતો. શંકરના મંદીરમાં પૂજા દ્વારા તેને સુંદર લાગણિ અનુભવી હતી. ફાતિમાને જુવાની ખીલી હતી. રાધા અને કાનાની વાતો સાંભળતા તેના દિલમાં અવનવા ભાવ પેદા થાય. તે સમજી ન શકી. ગુરૂદ્વારા પણ અદભૂત હતું. આ શાનો ચમત્કાર છે.

શાળામાં રજા હોય ત્યારે આનંદ આવે. પૂરી થાય ત્યારે વળી પાછું નિયમિત જવાનું. ગામ નાનું દસમા વર્ગ સુધીની શિક્ષા મળે તેવી સુવિધા હતી. કરણ અને બલવીર તો નજીકના શહેરમાં ભણવા જવાના. રફિક અને રઝિયા પાકા મુસલમાન હતા. તેઓ પોતાની બિટિયાને શહેરમા એકલી કોઈ હિસાબે મોકલવા તૈયાર ન હતાં. ઉમર હજુ બાલી હતી એટલે ગામની મદરેસામાં મૂકવાનું નક્કી કર્યું .

‘ફાતિમા બેટા, દસ ચોપડી પઢી, અબ બહોત હો ગયા. પઢના લિખના તુઝે આતા હૈ. શાદી કરકે જાયેગી તો પૈસોંકી ગિનતી ભી આતી હૈ. અબ તુઝે મદરેસામેં જાકર કુરાનકી તાલિમ લેની હૈ.’ યાદ હૈ ના હમ મુસલમાન હૈ.’

ફાતિમા તો અબ્બાનું આવું કહેવું સાંભળી દંગ થઈ ગઈ. એના અબ્બાએ   ક્યારેય આવી રીતે કહ્યું ન હતું. જ્યારથી તેનામાં જવાનીના પુષ્પ ખિલ્યા હતા, ત્યારથી અબ્બાની વાતચીતના ઢંગ તેને બદલાયેલા લાગતાં હતાં. ઘણીવાર એ કરણ અને બલવીર સાથે મોડે સુધી વાતો કરતી હોય કે જેલમના તટ પર રમતી હોય તો અબ્બા તેને કાંઇ ન કહેતાં. પણ અમ્મીજાન પર દમ મારતા.

આજે ગુડિયા સાથે રમતા રમતા સાંજ થઈ ગઈ. પકડા પકડી અને ,આંખે પાટા રમતા હતાં. ગુડિયા રાની નાની હોવાથી ડો.કૌરના બંગલાની આગળના ભાગમાં રમતા હતાં. દાવ માત્ર ત્રણ મોટાઓએ જ આપવાનો. ગુડિયાતો તો,’ દુધપૌંઆ’ કહેવાય. ઢીંગલી ખુબ ખુશ થઈને રમતી હતી. છેલ્લી રમતમાં  કરણ આઉટ થયો . ફાતિમા ખુશ હતી. કરણને ખૂબ ખેંચીને રૂમાલ  બાંધ્યો. ક્યાંયથી પણ ન દેખાય એ ચોક્કસ કર્યું.

ગુડિયાએ કરણને બે વખત ગોળ ફરવાનું કહ્યું. ગુડિયા કહે એટલે બધાએ માનવું પડે.
ડો. કૌલ અને ડાયેના ઓટલા પર હિંચકે ઝુલી રહ્યા હતાં. નિર્દોષ ભાવે રમતા બાળકોને આંગણામાં જોઈ ખુશ થતા. તેઓ પણ વિચારી રહ્યા હતા, હવે પંદર દિવસ રહ્યા. કરણ અને બલવીર આગળ ભણવા શહેરમાં ચાલ્યા જશે. આશા રાખીએ કે ફાતિમા ગુડિયા સાથે રમવા આવે.

રમત ચાલતી હતી. કરણની આંખે રૂમાલ બાંધેલો હતો.  ગોળ ફરીને દિશા ભૂલી ગયો. ગાંડાની જેમ બન્ને બાજુ હાથ પહોળા કરી કોઈને પણ ઝપટમાં લેવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો. અચાનક ઉંધો ફરીને બે ડગલાં દોડ્યો. ફાતિમાને ભટકાયો અને પડ્યો એના ઉપર. તે નીચે હતો. ફાતિમા ઉપર. કરણ ફાતિમાને   હટાવી ઉભો થવા ગયો. ફાતિમાએ તે ઉભો ન થાય એવો પ્રયત્ન કર્યો. માત્ર ૧૦થી ૧૫ સેકન્ડનું આ કાર્ય બન્નેને હચમચાવી ગયું.

આખરે કરણ ઉભો થયો. રૂમાલ છોડ્યો અને બોલી ઉઠ્યો ,’ફાતિમા હવે તારો વારો’. ગુડિયા તાળી પાડીને નાચવા લાગી. ‘ફાતિમા દીદી, ફાતિમા દીદી આંખે રૂમાલ બંધાવો’.

ફાતિમા પેલા અનુભવેલા સ્પંદનોમાંથી બહાર આવવાનો અસફળ પ્રયત્ન કરી રહી. ધીરેથી બોલી,’બલવીર મેરી આંખો પર રૂમાલ બાંધો ના’. તે કરણને ન કહી શકી. કરણે તે નોંધ કર્યું પણ કાંઇ બોલ્યો નહી. તેને પણ કશું ગમતું થયું હત્તું . એ શું હતું, તે એ જાણતો ન હતો.

પાછા ત્રણે ઘરભેગા થયા. બીજે દિવસે રવીવાર હતો. બને ત્યાં સુધી મિત્રો રવીવારે ભેગા ન થતાં ઘરે પોતાના માતા, પિતા અને નાના ભાઈ તેમજ બહેન સાથે  દિવસ પસાર કરતા. સોમવારે સાંજના જેલમ નદી પર ભેગા થયા. બલવીર તેની માને માટે બે વસ્તુ બજારમાં લેવા ગયો હતો એટલે દસ મિનિટ મોડો આવ્યો.

કરણ અને ફાતિમા બન્ને એકબીજાને એકલા જોઈ ખુશ થયા. ફાતિમા કરણને જોઈ પહેલીવાર શરમાઈ. કરણ કાંઈક સમજ્યો. આમ પણ છોકરાઓ, છોકરીઓ કરતાં આવી બાબતમાં થોડા કાચા હોય છે.
‘કરણ, તે દિવસે તને કેવું લાગ્યું’?
‘ક્યારે ? શાનું’?
અરે પાગલ , ‘હું તારા પર પડી હતી તે’?
હવે કરણને સમઝ પડી, ‘હા ફાતિમા, ગમ્યું હતું’.
‘કરણ મનોમન કેમ તે દિવસથી તું મને મારો કાનો લાગે છે’.
‘આ તું શું બોલે છે’?
‘હા, મારા દિલમાં છે તે કહ્યું’.

ત્યાં સામેથી બલવીર આવતો દેખાયો. બન્નેએ વાત બદલી નાખી.
ત્યાર પછી રોજ મળતાં પણ ફાતિમા જરા શાંત થઈ ગઈ હતી. કરણ તેનું કારણ સમજી ગયો હતો.
‘ફાતિમા, તું બોલતી ક્યોં નહી. હમ જા રહે હૈ. મગર તુઝે મિલને આયા કરેંગે’.
‘ આના તો પડેગા’! કરણ સામે જોઈને બોલી.
આજે શહેર જવાનો દિવસ આવી ગયો. જીપ કરણના આંગણામાં ઉભી હતી. બલવીર હાથલારીમાં પોતાનો સામાન લઈને પાપાની સાથે  આવી પહોંચ્યો. તેની મા રડી રહી હતી  પિતાજીને આનેસે મના કર દિયા . સામાન જીપમાં ચડી ગયો. ત્યાં ફાતિમા દોડતી આવી. ‘બલવીર, મિલને આયા કરના. મુઝે યહાં અચ્છા નહી લગેગા’. કહી રહી હતી બલવીરને આંખો કરણ પર મંડાયેલી હતી. જાણે કાનો ગોકુળ છોડીને મથુરા જઈ રહ્યો હોય અને રાધા તેના વગર ઝુરતી ન હોય!

 

પ્રવીણા કડકિઆ

| Leave a comment

એક છત નીચે સમાતા નથી ! (૧૨) પ્રવીણા કડકીઆ

વર્ષોથી પ્યારમાં ડુબેલા  પ્રેમી પારેવડાં જો એકબીજાના દિલમાં સમાય, તો છત નીચે જરૂર સમાવાના.  અરે છત્રીતો છત કરતાં નાની પણ બેથી ત્રણ  ફૂટના વ્યાસ વાળી હો તો તેમાં બે જણા આરામથી સમાઈ શકે. જો કે દિલ કરતાં તે મોટી દેખાય. અત્રે યાદ રાખવું જરૂરી છે કે દિલનું માપ લેવા કોઈ પણ ફૂટપટ્ટી નાની પડશે. તે ઈંચ, ફુટ, વાર કે માઈલમાં માપી નહી શકાય. માટે દિલ નાનું છે એ કહેવું સદંતર ખોટું છે. સાથે સાથે તે એક મિલિમિટરથી પણ નાનું થઈ શકે છે. સામે વાળી વ્યક્તિ પર આધાર રાખે છે. એના કરતા એ કહેવું ઉચિત છે અરસ્પર બન્ને વ્યક્તિ પર આધાર રાખે છે.   છત ભલેને મોટી હોય પણ દિલ નાના, તો એ બધા ખાલી ઉધામા છે. જે દિલમાં સમાય તેને ત્યાં “છૂટાછેડા”ની નોબત ક્યારેય ન આવે. ૨૧ મી સદીની સોગાદ ખૂબ મોંઘી છે. જાણ થાય ત્યારે મોડું થઈ ગયું હોય છે. છત, નાની યા મોટી હોય, બંગલામાં હો કે ચાલીમાં હો, દિલ કરતાં તો આ બધી જગ્યા હમેશા મોટી રહેવાની.  દિલ કેવું કલામય અને દિલદાર છે. આ ‘દિલ’ ઘણી વાર છત નીચે રહેનારની સાથે નોકર, કૂતરા અને બિલાડી સમાય પણ ઘરની વ્યક્તિ અને તેમાંય જો પતિ યા પત્ની સાથે ન સમાય તો એ પરિસ્થિતિ કેટલી વિષમ હશે તેની કલ્પના જ કરવી રહી.

એક વર્ગમાં ભણતા પવન અને લહેર આ વાત ખૂબ સુંદર રીતે સમઝતાં. વિલ્સનમાં સાથે ભણતા. એ વર્ષે વિલ્સન કોલેજના ૧૦૦ વર્ષ થયા હતાં. “મેરેજ સેમિનાર’ માટે બન્ને એ પ્રવેશ પત્ર ભર્યું હતું. એક અઠવાડિયુ રોજ વર્ગ ભરતા. ઘણું જાણવા મળ્યું હતું, ખુશ હતા. લગ્ન પછી સંસારમાં કેવી રીતે સમાધાન કરવું. ક્યારે વાદ વિવાદ બંધ કરવા, શક ન કરવો. કુટુંબમાં એક બીજા પ્રત્યે આદર અને પ્રેમ રાખવો. ગમે તેટલો ઝઘડો થયો હોય, સૂતા પહેલાં સંધિ અવશ્ય કરવી. એવું તો કાંઈ કેટલું જાણવા મળ્યું.

‘પવન, આપણો સંસાર ખૂબ સુખી હશે”.

‘એમ’!

‘કેમ તને ભરોસો નથી’?

‘અરે યાર, ગળા સુધી વિશ્વાસ છે. આ અઠવાડિયા દરમ્યાન આખી જીંદગી ચાલે એટલું ભાથુ એકઠું કર્યું છે”. બન્ને જણાએ સેમિનાર સાથે માણ્યો. તેના પર ખૂબ ચર્ચા વિચારણા પણ કરી. જેનું પરિણામ ખૂબ સુંદર આવ્યું. સમજીને પ્રભુતામાં પગલાં પાડ્યા.

શરણાઈ વાગી, ઢોલ ઢબુક્યા, મહેંદી લગાવી રૂમઝુમ કરતી લહેરે પવનનો હાથ ઝાલી નવી દુનિયામાં પ્રવેશ કર્યો. પવનના મમ્મીએ સમજીને જ બન્નેને જુદા રહેવાનો આગ્રહ કર્યો. કુટુંબમાં શાંતિ અને પ્રેમ રાખવાનો રામબાણ ઈલાજ ! અવારનવાર ભેગા થઈ આનંદ કરતાં. નજીકમાં જ ફ્લેટ હતો એટલે આવવા જવાની પણ બહુ તકલિફ નહી.

બે બાળકો થયા ત્યાં સુધી  પવન અને લહેર ખૂબ ખુશ હતા. પ્રેમ લગ્ન કર્યા હતાં.  બન્નેના માતા અને પિતાએ ખુલ્લા દિલે બન્ને ને આવકાર્યા.  આશિર્વાદ આપ્યા. પવન એંજીનિયર અને લહેર એમ.બીએ. કોઈ વાતની કમી ન હતી. લગ્ન જીવનનો પાયો સુંદર રીતે પ્રેમથી પૂર્યો હતો. સ્નેહના સિંચન કર્યા હતાં.

પૈસાની કોઈ કમી હતી નહી. બન્નેના માતા અને પિતા નજિકમાં રહેતાં. બાળકો નાના હતા ત્યારે સુંદર વ્યવસ્થા થઈ ગઈ હતી. પવનની મમ્મીના એક સખી પતિ ગુમાવ્યા પછી એકલા હતાં. તેમને પૈસાની જરૂરિયાત હતી. મમ્મીએ કહ્યુ એ બન્ને ને ગમ્યું.  મનોરમા માસી ઘરે રહેવા આવી ગયા હતાં. ઝરણા અને સાગર ખૂબ સુંદર રીતે બાળપણ પસાર કરી રહ્યા હતાં.

માસી રસોઈ બનાવે અને બાળકોને સાચવે. તેમણે ૨૪ કલાક પવન અને લહેરને ત્યાંજ રહેવાનું.  માસીને બીજું કોઈ કુટુંબમાં હતું નહિ. બાળકો પણ હતા નહી. બીજી કોઈ પળોજણ  હતી નહી. માલતી માસીને તો આવું સરસ ઠેકાણું મળી ગયું. પવનના મમ્મીનો ખૂબ આભાર માનતા. ઝરણા અને સાગરની ખૂબ પ્રેમથી પરવરિશ કરતાં.

જ્યારે જીવન સરળ ચાલતું હોય ત્યારે વિધાતાને કંઇ ચેન ન પડે.  લહેરને પોતાની હોંશિયારીને કારણે નોકરી પર  ઝડપથી આગળ વધવાની તક મળવા લાગી. તેને ઘરની ચિંતા જરા પણ ન હતી. પવન સમયસર ઘરે આવતો. બાળકોની ચિંતા હતી નહિ. બાળકોને શની અને રવિવારે એક પળ પર દૂર ન કરતી. તેમની સાથે સરસ રીતે સમય પસાર કરતી. આમ પણ તેને બાળકો ખૂબ વહાલા હતાં.

પવનને લાગ્યું ધીરે ધીરે લહેર તેનાથી દૂર થતી જાય છે. જેમ દરિયામાં આવતી પાણીની લહેર કિનારા પર રેતી અને નાના છીપલાં મૂકી જાય તેમ લહેર તેનો સંગ દૂર કરતી રહી. વ્યવસાયમાં ખુંપેલી લહેરને તો આવો વિચાર કરવાનો સમય ન હતો. પવન મનઘડન વિચારો કરતો અને લહેરથી જેમ કિનારો દૂર થાય તેમ થતો ગયો. તેને ઘણીવાર થતું શામાટે લહેર આટલું બધું કામ કરે છે? લહેરની વ્યસ્તતા પવનને અકળાવતી. પવન મુંઝાયેલો રહેતો. જો લહેરને કાંઇ કહેવા જાય તો કહેશે, ‘કેમ હું પ્રગતિ કરું છું એમાં તું રાજી નથી. ‘ લહેરની કાબેલિયત વખણાઈ. એવો સમય આવી ગયો કે લહેર પવન કરતાં વધારે કમાતી થઈ ગઈ.

જ્યારે જમવાના ટેબલ પર પવન કામ વિષે ની વાત કાઢે તો લહેર કહેશે,,’ યાર, નોકરીની અને કામની વાત છોડ ને’. કહી વાતને બીજા પાટા પર ચડાવી દે.

રાતના સમયે, ‘હું આજે ખૂબ થાકેલી છું’. યા તો ‘મારે પ્રોજેક્ટ પૂરો કરવાનો છે’. આવા કંઇક કારણ બતાવી પવનને નકારે.  અસંતોષી પવન બાળકોને પણ ન્યાય ન આપી શકે.

‘જો ને પવન, ઝરણા કેમ રડે છે?’

‘તમે ઉભા થઈને જુઓને મહારાણી’ કહી સોફા પરથી ઉભો ન થાય. લહેર તેને મઝાક સમજી ઉભી થઈને ઝરણાને શાંત કરી આવે.

આજે તબિયત નરમ હોવાને કારણે લહેર નોકરી પર ગઈ ન હતી. બપોરે પવનને ફોન કર્યો. “આજે લંચ પર ઘરે આવ, મેં રજા લીધી છે’.

પવને તોછડાઈથી કહ્યું,’કેમ આજે તારે કામ નથી. મારા માટે સમય છે’? કહી ફોન મૂકી દીધો

લહેર એકદમ ભોંઠી પડી ગઈ.  તેને પવનનું આવું વર્તન સમજાયું નહી. આજે કામની કોઈ ચિંતા હતી નહી એટલે લહેરને પવન સાથે સમય પસાર કરવાનું મન થયું હતું.  તેની ભૂખ ઉડી ગઈ. બાળકો બપોરે સૂતા હોય. એકદમ વિચારવા લાગી. ‘ આજે પવને આવું કેમ કહ્યું. હમણાથી એ થોડો અતડો લાગે છે. હું બહુ કામ કરું છું તે તેને ગમતું નથી ? એની નારાજગી આમ દર્શાવાય? ભાઈસાહેબ કાંઈ બોલે તો ખબર પડે ને’ ?

લહેરે દવા લીધે તેથી સ્ફૂર્તિમાં હતી. પવનને સરપ્રાઈઝ આપવા તેની ગમતી સાડી પહેરીને રાતના સાથે ડીનર લેવા જવા માટે તૈયાર થઈ ગઈ. ‘મનોરમા માસી અમે આજે બહાર જમવા જઈશું. તમારા અને બાળકો માટે ભાવતું બનાવજો’. કાગડોળે પવનની રાહ જોઈ રહી.

પવન રોજ કરતાં જરા મોડો આવ્યો. નિકળવાના સમયે એક ક્લાયન્ટનો ફોન આવ્યો એટલે મોડું થઈ ગયું. ક્લાયન્ટ જરા અજ્જડ હતો.  પવનને તેને સમજાવતાં  માથુ દુખી ગયું.

લહેરને આવી સુંદર તૈયાર જોઈ બાથમાં લીધી. ગાલ પર મહોર પણ મારી. માથું દુખતું હોવાને કારણે સીધો બેડ રૂમમાં ગયો.

‘નાહીને તૈયાર થઈને આવ  આજે ગેલોર્ડમાં ડીનર લેવા જઈએ”.

પવનનું માથું ફાટફાટ હતું. પેલો ક્લાયન્ટે એક કલાક બગાડી ગુસ્સે થઈને ફોન પછાડ્યો હતો.  ” મને ભૂખ નથી, ખાલી ચા પીવી છે. ”

લહેરનો બધો આનંદ ઓસરી ગયો. તેને કોઈ વાતની ખબર ન હતી. આજે માંડ બાળકોથી દૂર થઈ ડીનરનો સુંદર વિચાર નિષ્ફળ ગયો એટલે ભડકી, ‘મનોરમા માસી બાળકો સાથે બહાર ગયા છે. આવશે એટલે બનાવી આપશે”.

‘કેમ તારાથી એટલું નહી થાય”?

પછી તો એવી ચડભડ ચાલી કે લહેર મહેમાનોના રૂમમાં બારણું બંધ કરી રડી રહી. મનોમન બબડી રહી,’મારો શું વાંક છે’ ?

‘શામાટે પવનનું વર્તન આવું છે’.

‘શું , પવનને હું નથી ગમતી’?

મનોરમા માસીએ વાતાવરણ તંગ જોયું. બાળકોને રમકડાં આપી વ્યસ્ત રાખ્યા. પવન માટે સરસ ચા બનાવી સાથે બિસ્કિટ પણ આપ્યા. માથુ ઉતર્યું એટલે પવન લહેરને મનાવવા ગયો.  પોતાના અસભ્ય વર્તન માટે દિલગીરી વ્યક્ત કરી. લહેરને બધી વાત કહી પ્રેમથી મનાવી. લહેર ખૂબ શરમિંદા હતી.

લગ્નને દસેક વર્ષ થવા આવ્યા હતા. ‘બે બસ’. એ નિયમ અનુસાર બન્ને ખુબ ખુશ હતાં.  એક દિવસ ઓફિસેથી આવ્યો કે દરવાજામાં,ઓચિંતા લહેરે ધડકો કર્યો, ” તને કહ્યું હતુ. સાવચેતી રાખજે. પણ તું સાંભળે છે ક્યાં’? લહેરનો આવો અંદાઝ અને બોલવાના રણકાથી પવન હેબતાઈ ગયો.

‘મગનું નામ મરી પાડીશ કે પછી તારું હાંકે રાખીશ’.

‘તને ખબર છે ,સાત અઠવાડિયા થઈ ગયા’.

‘તેનું શું’ ?

‘અરે, મૂરખના સરદાર મને લાગે છે ,ત્રીજી વાર’.

‘ના હોય’.

‘તો શું હું જુઠું બોલું છું ‘?

પવનને ખૂબ નવાઈ લાગી . કેવી રીતે અકસ્માત થઈ ગયો. લહેર રોજ જમવાના ટેબલ પર ઉપાસણ લઈને બેસે. પવન શાંત બનીને સાંભળી રહે.  સારું હતું સમજુ લહેર, બાળકો ન હોય ત્યારે ઝઘડતી. માસી તો હવે ઘરના કહેવાય. તેમને ચેતવણી પહેલા દિવસથી આપી હતી કે ઘરની વાત બેમાંથી એક પણ મમ્મીને ઘરે નહી કરવાની. આ શરત મંજૂર હોય તો તમે બાળકોને રાખશો આ ઘરમાં.

હવે શું? એ ખૂબ ગહન કોયડો હતો. બન્ને જણા એક છત નીચે રહેતા હતાં પણ જાણે અનજાણ હોય એમ લાગતું. સવારે કામ પર જવાનું . સાંજે બાળકોની સાથે. હવે તેઓ શાળાએ જવાની તૈયારીમાં હતાં. મોટો તો અઠવાડિયામાં ત્રણ દિવસ જતો. નાની ને ઉનાળો પૂરો થાય એટલે મૂકવાની હતી. માસીએ તેમની શાળાનું બધું સંભાળવાનું રહેતું. તૈયાર કરવાના. નાસ્તાના ડબ્બામાં તેમનું મનગમતું ખાવાનું આપવાનું.

આજે નાની ચાર વર્ષની થઈ . તેની વર્ષગાંઠ ઉજવી. મહેમાનો વિદાય થયા. હજુ બેમાંથી એક પણ મમ્મીને વાત કરી ન હતી. અરે પવન અને લહેરે પણ વિચાર્યું ન હતું કે આ કોયડો કેવી રીતે હલ કરવો. મુશ્કેલ હતું. બન્ને જણા ખુશખુશાલ હતાં.

રાતના સમયે લહેર ઘણા વખત પછી આનંદમાં ગુનગુનાતી હતી , તે જોઈ પવન બોલ્યો, ‘બોલ તારો ઈરાદો શું છે’?

અચાનક સવાલ આવ્યો એટલે લહેર બોલી, ‘શેનો’?

પવને તેના પેટ પર નજર ઠેરવી.

‘ઓહ’.

‘તારે મિસ—-

હજુ આગળ બોલે તે પહેલાં લહેર તડૂકી,’તું ગાંડો થયો છે’.

‘કેમ’?

‘આપણે કાંઈ ચોરી કે છિનાળુ નથી કર્યું’. ગમે તેમ તે આપણા પ્રેમની નિશાની છે. આવો બેહુદો ખ્યાલ તને આવ્યો કેવી રીતે? પવન તું સાવ કેમ આમ વિચારે છે? ‘ આંભળ હું ઘણા દિવસ્થી વિચારતી હતી. તને આજે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવું છું.

‘પ્રસાદ માની તેને પણ પ્રેમથી જન્મ આપીશ. મેં ખૂબ વિચાર કર્યો છે. ત્રણ મહિના મને રજા મળશે. છ મહિના હું ઘરેથી કામ કરીશ. પછી તો માસી છે. ‘

પવનનો જીવ હેઠો બેઠો. તેને પણ મરજી હતી કે બાળક આવે. હવે તેણે પોતાના ઓપરેશનનો ઈરાદો મજબૂત કર્યો. બે બાળકો, ઘર અને જવાબદારી વાળી નોકરી. લહેર ખૂબ થાકી જતી. તબિયત પણ કોઈ વાર નરમ ગરમ રહેતી. આજે બારીમાંથી પેલો ચાંદ ડોકિયા કરી બન્નેના દિલને તપાસી રહ્યો હતો.

Posted in એક છત નીચે સમાતા નથી | Leave a comment

જે ધીમી ધારે પડે છે એ ઉગાડે છે( ૧) વિજય શાહ

je dhomi dhare

આપણા સૌની શ્વેતુ-વિજય શાહ

જયારથી ધારીણી લગ્ન કરીને આવી ત્યારથી ઘર કેમ ચલાવવુ  એ બાબતે પ્રફુલભાઇના સુચનો વધી ગયા હતા.

“અરે ત્યાં સુધી કે ,બ્રાંડેડ જ ખરીદાય અને સેલના કપડાં તો ના ખરીદાયવાળી વાતોથી અપૂર્વનું ભેજુ ભરમાવવાનું શરુ કરેલું. આમ કરીને નિવૃત્તીના આરે આવી ઉભેલા અપૂર્વના પપ્પાની વાતો કાપવા મથતા.”

બાપાને ઉવેખતો અને સસરા પ્રફુલભાઈને સદા સાચા માનતો. અપૂર્વ ને ઝંઝટ નહોતી જોઇતી.ખાસ તો ધારીણી ને સમજાવવુ સહેલું પડતું. બાપા તો હજાર ભય બતાવે અને થવા પાત્ર કામ થવા ના દે. અપૂર્વ જ્યાં કામ કરતો ત્યાં પણ બાપાનો ફોન આવતો અને કાયમ કંઇકને કંઇક સલાહો દેતા તેથી એક વખત ગુસ્સામાં કહી દીધું, “બાપા તમને જ્યાં સમજ ના પડે ત્યાં ડહાપણ ડહોળ્યા કરો છો ને તેથી તમારું માનવાનું મે બંધ કર્યુ છે સમજ્યાને !”

“ભલે માનીશ ના, પણ સાંભળજે”

“જે વાત માનવાની ના હોય, તે સાંભળીને ફાયદો શું?”

“સારુ તને જ્યારે જરૂર લાગે ત્યારે ફોન કરજે, મારો ૪૦ વરસનો અનુભવ કહે છે

૧)દેવુ કરીને ઘી ન પીવું અને

૨)સૉડ હોય તેટલી જ ચાદર તાણવી. 

૩) છેલ્લી વાત ત્રેવડ ત્રીજો ભાઇ તેથી દેખા દેખી ન કરવી.”

“સારુ પપ્પા એ બધી વાતો ભારતની છે. અત્યારે અમેરિકામાં તો જેટલું ક્રેડીટ કાર્ડ વધુ વાપરો તેટલું વધુ સારું.” 

“પૈસાની વાતો બધેજ એક સરખી ભારત હોય કે અમેરિકા. ક્યારે જરાસરખી ચૂંક પડશે તો ક્રેડીટ માં નોંધાઇ જશે.”

“પ્રફુલ જેમ કહે તેમ જ કરે છે આ છોકરો પણ ક્રેડીટ કાર્ડ પર હપ્તે ચઢી ગયોને તો વ્યાજ ૨૪% લાગશે.”

બાપાનો બડ્બડાટ સાંભળતી બા બોલી, ”હવે તમે જીવ શું કામ બાળો છો? તમારી ફરજ સમજીને તમે કહ્યું. ઘોડાને વાવ સુધી લવાય પણ પાણી તો તેણે જ જાતે પીવુ પડે ને? વાર્યા ના વળે તે હાર્યા વળે”

“હા. તે તો છે જ.પણ આપણી ફરજ તો ભુલ ના કરે તેથી ટકોર કરવાની ખરું ને?. “

ધારિણી કહે તેમ અને કહે તેટલું જ ઘરમાં આવે અને બાપાનો જીવ બળે. વધેલું પાછું નહીં આપવાનુ પણ ટ્રેશ કરવાનું. અરે ભાઈ જરુર હોય તેટલું જ લાવો ને ! બાપાની  ફરજોને કચ કચ માનતી ધારીણી અને પ્રફુલભાઇએ આખરે બાપા અને બા ને ઘરડાઘર બતાવ્યું ત્યારે  બોલ્યા” હાશ! હવે આપણું રાજ.”

અપૂર્વ માનતો કે નાના હતા ત્યારે અમને ડે કેરમાં તમે મુકતા ત્યારે તમારી દલીલ હતી ને કે સરખી ઉમરના સાથે રહે તો તેમને પણ ગમે. બસ તેમ જ તમે સરખી ઉમરના સાથે રહો !

ચારેક મહિના ગયા હશે અને માધવી અને  પ્રફુલ આવીને અપૂર્વનાં ઘરમાં પરમેનંટ થઈ ગયા. અમને તો નાનકડી શ્વેતામાં ધારીણી જ દેખાય છે . તેના સિવાય ગમતું નથી. તેના ફોટાનું કોલાજ બનાવવુ છે.

“ અમેરિકામાં અમેરિકાની જિંદગી જીવો. આ શું, અહીં પણ ભારતની જેમ ઘરમાં ખાવાનું બનાવાનું ?

લંચમાં પીઝા, પાસ્તા કે ટાકો બેલ ખાઈ આવવાના. નહીં વાસણની ઝંઝટ કે નહી તેને સાફ કરવાના. સાંજે ડીનર વ્યવસ્થીત કરવાનું. વેરાઈટી ખાવા મળે અને શ્વેતા સાથે રમવાનો બંને ને સમય મળે. આ  શું  ચુલો અને કચરા પોતું, દર અઠવાડીયે  મેઈડ બોલાવી લેવાની એટલે પત્યું.

“પૈસા કોને માટે બચાવવાના? ઘડપણે સોસિયલ સિક્યોરીટી અને મેડી કેર મળવાના જ છેને?”

 વર્ષમાં એક વખત ફાધર ડે અને મધર ડે ના દિવસે અપૂર્વને યાદ આવતું ,મારા ઘરડા મા બાપ રીટાયર હોમમાં છે ત્યારે શ્વેતાને લઇને તે મળવા જતો. બાકી ટાઇમ જ ક્યાં છે?

જો કે બાપાએ તો હવે બોલવાનું છોડી દીધું છે. છોકરા અમેરિકન થઇ ગયા છે. શ્વેતા પણ બ્રાઉન પડીકાની આદિ થઇ ગઈ છે. તેનું શરીર પણ ફુલી રહ્યું છે. એ હાલત અપૂર્વની પણ છે. ક્યારેક અપૂર્વનું મન મમ્મીનાં હાથની રસોઈ ખાવા તરસી જાય. ખાસ તો ભીંડાનું ભરેલુ અને રવૈયાનું શાક. હોટેલમાં બધું જ મળતું હોય. પણ મમ્મી કોઇ જુદીજ રીતે બનાવતી. ધાણાજીરૂ અને કોપરુ ભરપેટ વાપરતી. ધારીણીને એ બનાવવાનો બહુજ કંટાળો આવતો.

સમય જતા માધવી બેન અને પ્રફુલભાઈ ઘરની દરેક બાબતોમાં માથુ મારતા. અપૂર્વ કમાવામાં ગળાડુબ હતો એટલે આ વાત પહેલા મદદ લાગતી હતી..પણ તે લોકોની અંગત બાબતોમાં જ્યારે સુચનો થતા ત્યારે અપૂર્વ છછેડાઇ જતો.અને કહેતો આપ વડીલ છો તેથી આપના સુચનો સહી લઉં છું પણ એનો અર્થ એમ નહીં કેતે વાત મને ગમે છે. હા તમારે મને તમારી વાત માટે આગ્રહ નહી કરવાનો. અને પ્લીઝ શ્વેતા માટે કે ઢારીણી માટે શું સારુ છે અને શું ખરાબછે તે મને વારંવાર કહેવાની જરૂર નથી.તમારી વાતોથી અને ખાસ કરી વારંવાર કહેવાતી વાતોમાં મને ચીઢ ચઢતી હોય છે.

ધારીણી કહેતી “પપ્પા એમને એકેની એકવાત એમના પપ્પા કહેતા ત્યારે તેમને આવી જ ચીઢ ચઢતી.”

ત્યારે તો પ્રફુલભાઈ ગમ ખાઈ ગયા પણ કહે છે ને કે સાઠે બુધ્ધી નાસે બસ તેમજ જ્યારે ને ત્યારે તેમનાથી બોલ્યા વીના ના રહેવાય..અને અપૂર્વ ઘાંટો પાડે ત્યારે કહે નાના મોટાનું માન નથી રાખતો. અપૂર્વ ધારીણી ને કહે પપ્પાને જરા સમજાવ કે ભાભો ભારમાં તો વહુમા લાજમાં. મને મારા બાપા પણ કહેતાને તો હું અકળાઇ જતો.

જ્યારે ઘરમાં પ્રફુલભાઇ સાથે રક્ઝક થતી ત્યારે તેને બાપા યાદ આવતા.અને બાપાની વાતો યાદ આવતી.એમની વાતો બેઠી ધારની વરસાદ જેવી હતી.તેમાં વર્ષોની વાતો નો નિતાર હતો. છોકરાને શું કરતા અનુભવોનું ભાથું ભરી દઉં કે જેથી કોઇ પણ હાલતમાં તે દુઃખી ન થાય. જ્યારે પ્રફુલભાઇ ની દરેક વાતોમાં એમનું હીત વધુ હતું. સામાન્ય રીતે તો તે આંખ આડા કાન કરતો.પણ બ્રાંડેડ વાતોનો આગ્રહ જ્યારે માઝા પકડતો ત્યારે તેઓનાં મન નો ચોર પકડાતો. 

દસેક વર્ષે પરિસ્થિતિ બદલાઈ  અમેરિકાની નોકરીઓ હાયર અને ફાયરના કાયદાથી ચાલતી હોય છે.  બહુ સામાત્ય નિયમ છે. તેથી નોકરી છુટી ગયા છતાં ધારીણી નો હાથ સાંકડો ન થયો. બધી નોકરીઓ અમેરિકામાંથી બહાર જવા માંડી અને હવે એકલું ફાયર જ થતું અને હાયર ન થતું .ખર્ચા ચાલુ અને આવક આછી.

છ મહીના થયા અને કૉલ સેંટરમાંથી કૉલ આવવાનાં શરુ થયા ત્યારે આંખ ખુલી. અપૂર્વ જોઇ રહ્યો હતો. પ્રફુલભાઇની બાંસુરી પણ બદલાઇ હતી.બીલોમાં આવતુ વ્યાજ નો દર જોઇ ને છક્કા છુટી ગયા. પ્રફુલભાઇ કહેતા હતા ક્રેડીટ કાર્ડ ઘસતા પહેલા ખબર નહોતી કે મહીના પછી પૈસા ભરવાના થશે?

પહેલી વખત સખત ઝટ્કો વાગ્યો. એક તો ક્રેડિટ કાર્ડવાળા પાછળ પડ્યા છે. તેમાંથી બહાર નિકળવાનો રસ્તો બતાવવાને બદલે મને જ ડામ?  આવા કપરા વખતે તેઓ ધારી શક્યા હોત તો કહી શક્યા હોત,’ અપૂર્વ મારી પાસે સગવડ છે હું તમને જોબ મલે ત્યાં સુધી મદદ કરીશ’. પણ આવી અપેક્ષા બાપા પાસે કરાય. સસરા પાસે ઓછી થાય? પ્રફુલભાઇ અને સાસુમાનો કોલાજ પ્રોજેક્ટ પુરો થતો જ નહોતો. તેમને હવે થોડો ચમત્કાર બતાવવાની જરુર હતી.

એક દિવસ વાત વાતમાં ધારીણી ને કહ્યું “પપ્પા અને મમ્મી હવે ચાર ધામ પ્રવાસે જાય તો કેવું? શ્વેતા મોટી થઈ ગઈ છે અને…”

“એટલે?”

“એટલે એમ કે હવે તેમણે દેશનાં ઘર સાચવવા અને પાછલી ઉંમરનું પણ કરવું જોઇએ ને?”

“ એમને ત્યાં ના ફાવે હની!”

“ ભલે ના ફાવે ત્યારે જોઇશું પણ મેં તો તેમને માટે ચાર ધામની યાત્રાની ટીકીટ કઢાવી છે. આ સોમવારે કાંતીકાકાનો સંગાથ છે.  વડોદરા નું ઘર પણ મરમ્મત માંગે છે તો ભલે એકાદ વર્ષ તે બધું કરી લે. અને હા ટિકીટનાં પૈસા ભારત જઈને આપવાના છે તેથી તેમને જમાઈએ જાત્રા કરાવી તેવું ના લાગે. બરોબર.”

ધારીણી, “અપૂર્વ આ તું સારું નથી કરતો.”

જો ધારીણી તારુ ધાર્યુ બધું દસ વર્ષ કરી લીધું અમેરિકન બની ને જોઇ લીધુ. હવે કેટલાક કામો મારે ભારતિય બની ને કરવા રહ્યા.” પહેલી વખત ધારીણી અપૂર્વની દ્રઢતા જોઇ ડગી ગઈ.

“નોકરી છુટી ગઈ.પછી ખર્ચામાં સહેજ પણ હાથ સાંકડો કર્યો છે? અને પાછા કહે છે ક્રેડીટ કાર્ડ ઘસતા પહેલા ખબર નહોતી કે મહીના પછી પૈસા ભરવાના થશે? મારા બાપા આ જગ્યાએ હોતને તો આ પરિસ્થિતિ તો આવત જ નહીં અને આવી હોતને તો તર્ત જે કંઈ હોત તે આપી દેત.” અપૂર્વના અવાજમાં કડકાઈ ડોકાતી હતી. થોડી વારનાંમૌન પછી તે આગળ બોલ્યો.”એક તો નોકરી છુટી ગઈ હતી અને જેટલું વ્યાજ ભરે તેટલું જ વ્યાજ બીજે મહીને ક્રેડીટ કાર્ડમાં બોલે.પ્રિન્સીપલ તો ઘટવાનું નામ જ ન લે. ઘરનો હપ્તો ભરવાનો. કાર નો હપ્તો ભરવાનો અને બચત જેવું તો ક્યાં હતુ? અને આ મારું અને શ્વેતાનું વજન કુદકે અને ભુસકે વધે છે તેથી બ્રાઉન પડીકા બંધ અને રસોડુ  ચાલુ કરો.

બાપાના શબ્દો મનમાં ગુજવા માંડ્યા,’ સૉડ હોય તેટલું તાણીએ અને દેખા દેખી નહીં કરવાની .ત્રેવડ તો ત્રીજો ભાઈ છે’.

અપૂર્વે ધારીણીનું ક્રેડીટ કાર્ડ લઈ કાતર થી કાપી નાખ્યું ત્યારે ધારીણી બોલી

“તમે પણ તમારા બાપાના જ દીકરાને ?”

“ જો સાંભળ. એમનું સાંભળ્યુ હોત ને તો આ કોલ સેંટરના કૉલ આવતા ન હોત.” થોડો સમય મૌન રહી તે ફરી બોલ્યો “તારા બાપાને સાંભળ્યા ત્યાર પછી કાર્ડ ઘસવાની લત પડી. તેઓ જ કહેતા હતા ને કે અમેરિકન ઇકોનોમી સ્પેંડીંગ ઇકોનોમી છે. પણ બાપા કહેતા હતા ને ,’સૉડ હોય તેટલું તાણવું’ નહીં કે બેકે ધીરેલા પૈસા મફતના છે તેમ સમજવું. કહે કોણ સાચુ?”

ઝાપટુ તો જોર બસ અમથું બતાડે છે
જે ધીમી ધારે પડે છે ઉગાડે છે.
પંકજ મકવાણા

રવીવારે સાંજે વેવાઇ ચારધામની જાત્રાએ જવાના છે.  તેમને વળાવવા અને શાંતિથી જાત્રા કરવાનું કહેવા બા અને બાપાને અપૂર્વ ઘરડાઘરમાંથી  તેડી આવ્યો. ધારીણીનું મોં  ચઢી ગયું  હતું. પણ મૌન રહી, કારણ  તે સમજી ગઈ હતી કે કોણ સાચું હતું.

સોમવારે નીકળતા નીકળતા સસરાજીનાં પગ પકડી ને માફી માંગતા અપૂર્વ બોલ્યો-” સસરાજી બોલ્યું ચાલ્યું માફ કરજો.અને હેત પ્રીત રાખજો”

મનમાં હાર્યા ખેલાડીની જેમ તેઓ બોલ્યા “હા તમે પણ બોલ્યુ ચાલ્યુ માફ કરજો.” તેમના મનમાં પ્રતિભાવ ઉઠતા હતા.જમાઇ તો પારકા.આંગળી થી નખ છેવટે તો વેગળાજ ને?

માધ્વી બેને પણ  બા અને બાપાને પગે લાગતા કહ્યું શ્વેતાને તમારી પણ જરૂર છે. ધારીણી કંઇ ભુલચુક કરે તો સાચે માર્ગે વાળજો.ગમે તેમ તો અપૂર્વ કુમાર અને ધારીણી બંને આપણા સંતાનો છે. શ્વેતાને વહાલ કર્યું 

બાપા કહે “સંતાનો આપણું જ લોહી છે જ્યારે ઉછાળો મારશે ત્યારે સાચો જ ઉછાળો મારશે..આપ ચારધામ ફરીને આવો પછી જો હયાત હોઇશું તો હેતે પ્રીતે સાથે રહીશું નહીતર સૌને ઝાઝા જુહાર..તમારો જમાઇ એકનો એક્ છે અને અમારી પણ વહુ એકની એક છે.અને આપણા સૌની શ્વેતુ પણ એકની એક છે.”

ચારેય દાદા અને દાદી શ્વેતા સામે જોઇ રહ્યા હતા.

 

 

 

 

Posted in જે ધીમી ધારે પડે છે | Tagged | Leave a comment

જુલાઈ મહિનાની કથા માટેનો શેર છે

કિરણ સિંહ ચૌહણ કહે છે

ઝાપટુ તો જોર બસ અમથું બતાડે છે,

જે ધીમી ધારે પડે છે એ ઉગાડે છે.–

પંકજ મકવાણા

આવું કંઇક વાંચવા મળી જાય અને દિલ ખુશ થઇ જાય. આપણે ઘણીવાર કવિનો છંદદોષ ક્યાં થયો એ જ શોધવામાં રહીએ છીએ. એમાં ને એમાં એ પંક્તિમાં રહેલો ઉત્તમ વિચાર ચૂકી જઇએ છીએ. કોઇ પણ કૃતિને પહેલા માણીએ પછી પ્રમાણીએ.

આપણે આ વિચારને મધ્યમાં રાખીને વાર્તા લખવાની છે.

લઘુત્તમ શબ્દો ૧૫૦૦
મહત્તમ શબ્દો મર્યાદા નથી
વાર્તા મોકલવાનું ઈ મેલ Vijay@storymirror.com

 સમય મર્યાદા જુલાઈ ૩૧ ૨૦૧૭

આ પ્રકારની ઈ મેલ મેળવવા કે ના મેળવવા મને જાણ કરો

આ સંગ્રહ્નાં સર્જન પછી તે સ્ટોરીમીરર માં ઇબુક તરીકે પ્રસિધ્ધ થશે

Posted in લઘુ કથા, સમાચાર | Leave a comment

આવ રે કાગડા કઢી પીવા ! રાજેશ પટેલ

પાલીતાણાના સિદ્ધક્ષેત્ર જૈન બાલાશ્રમમાં એ સમયે ગૃહપતિ તરીકે શ્રી, વીરચંદભાઈ ફૂલચંદભાઈ શાહ સેવા આપતા હતા, સૌરાષ્ટ્રના ગામેગામના 250 થી 275 જેટલા જૈન બાળકો દર વર્ષે અહી રહીને ભણતા હતા, પાલીતાણા જૈનોનું મુખ્ય યાત્રાધામ હોવાથી સંસ્થાને સારી એવી સહાય મળતી અને આર્થિક સ્થિતિ ઘણી સારી હતી, શું બન્યું એ કોઈ જાણતું નથી, પણ એ સમયે ભોજનશાળાનાં મેનુ માં રસોયા મહારાજ ને સુચના મળી હોય કે પછી એ સમયે પણ મોદી જેવી કોઈ સરકાર આવી હોય અને તુવેરદાળના ભાવ વધી ગયા હોય શું ખબર ?

જમવામાં એકાંતરે દાળની જગ્યા કઢીએ લેવા માંડી શરૂઆતમાં કોઈને વાંધો નહોતો પણ ધીમે ધીમે બધા કઢીથી એવા કંટાળ્યા કે વાત કઢીનો બહિષ્કાર કરવા સુધી આવી વિદ્યાર્થીઓ નો ગુસ્સો જોઇને ગૃહપતિએ રસોયાને થોડા વેરીએશન લાવવા કહ્યું તો કઢી- ખાટી, તીખી, ગળી, અને હળદરવાળી પીળી એમ ટેસ્ટ બદલવામાં આવ્યા પણ કઢી ચાલુ જ રહી
અને વિદ્યાર્થીઓ કંટાળ્યા, સંસ્થાના જીએસ એ દરેક ક્લાસના કેપ્ટનોની એક મીટીંગ બોલાવી ગૃહપતિ અને મેનેજરને ખબર ન પડે એમ એક એક્શન પ્લાન બનાવી લેવામાં આવ્યો, અને કઢી-કારણ તરીકે શંકાની સોય ગૃહપતિ શ્રી, વીરચંદભાઈ તરફ તાકવામાં આવી અને વિરોધની એક લાંબા ગાળાની યોજના બનાવવામાં આવી બીજે દિવસે જમવામાં પાછી કઢી જ હતી, ત્યારે લાયબ્રેરીની પાછળના ભાગમાં એક કાગડો મરી ગયેલો પડ્યો હતો. એ એક વિદ્યાર્થી બહુ હોશિયારી પૂર્વક લઇ આવ્યો ભોજનશાળામાં કઢીનું મોટુ તપેલું જ્યાં પડ્યું હતું એમાં રસોયાને ખબર ન પડે એમ છીબુ ઊંચું કરીને નાખી આવ્યો…….
અને જમવાનો બેલ વાગ્યો ત્યારે બધાએ હો હા મચાવી દીધી કઢી માં કાગડો, કઢીમાં કાગડો હાય હાય !! અમુકે મજાકમાં કહ્યું બાલાશ્રમની કઢી બહુ પ્રખ્યાત થઇ ગઈ હવે તો કાગડા પણ કઢી પીવા આવે છે !! હહાહાહાહાહા
હાય ! હાય ! નારા બુલંદ સ્વરે ચાલુ થયા !! ઓફિસ સુધી પહોચેલા કર્કશ નારા સાંભળીને ગૃહપતિ સાહેબનું આગમન થયું, આ વીરચંદદાદાની ધાક બહુ હતી, એટલે થોડા સમય માટે સૌ ચુપ થઇ ગયા, પણ સાહેબ ચિંતામાં આવી ગયા માળું કઢીમાં કાગડો પડ્યો ક્યાંથી પાકું મકાન અને હાઇટેક રસોડું છે બહુ બહુ તો કબુતરે બહાર માળા બાંધ્યાં છે !!
પણ આ કાગડો ? તુરંત વિચારમાં સરી પડેલા ગૃહપતિને ધ્યાનમાં આવ્યું કે આ કોઈ વિદ્યાર્થીનું જ કરતુત છે !!
ત્યારે તો તેમણે તાત્કાલિક રસોઈમાં દાળ બનાવરાવીને વિદ્યાર્થીઓનો ગુસ્સો શાંત કરી દીધો !! રાત્રે તેમના માટે સંસ્થાએ ફાળવેલા ઘરમાં અમુક પાળી રાખેલા ચમચા જેવા વિદ્યાર્થીઓને બોલાવી પૂછપરછ કરી ત્યારે ખબર પડી !!
અને બીજે દિવસે સવારે કસરત પછી અમુક મોટા સ્ટાનડર્ડ ના વિદ્યાર્થીઓની રિમાન્ડ લેવા માં આવી કાગડો લઈને કઢીમાં પધરાવનાર વિદ્યાર્થીને બહુ માર પડ્યો…..
આખી હોસ્ટેલના મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ સ્તબ્ધ થઇ ગયા, ડરી ગયા !! બપોરે ચુપ ચાપ જમીને સૌ સ્કુલે રવાના થયા, બાલાશ્રમને અડીને જ ચત્રભુજ મોતીલાલ ગાંધી વિદ્યાલય આવ્યું છે ત્યાં બધા વિદ્યાઅભ્યાસ કરતા રિસેશમાં પીડિત અને હોશિયાર વિદ્યાર્થીઓએ મળીને નવો પ્લાન બનાવ્યો અને રાતે અમલમાં મુકવાની તૈયારી કરી અને એકદમ સસ્પેન્સ ગેમ થઇ જવી જોઈએ એની પૂરી કાળજી રાખી !!
એ રાત્રે સુતા પહેલા પ્રાર્થના હોલમાં બધા મળ્યા બધામાં ઘેરી હતાશા અને અજંપો હતો તો અમુક તો બદલો લેવા મક્કમ બની ગયા હતા અને સૌ પોતપોતાની ડોરમેટ્રીમાં સુવા ગયા !! જેમ જેમ રાત આગળ વધતી ગઈ વિદ્યાર્થીઓ નો એક વર્ગ વધુ સજાગ બની ગયો પૂરી તૈયારી માં પડી ગયો અને રાતનો 12.30 જેવો સમય થયો દસેક વિદ્યાર્થીઓ એ પોતાના ચહેરા પર કાળી શાહી લગાવી માથે જુના ખેસ બાંધ્યા વિચિત્ર કપડા પહેર્યા અને ઓળખાય નહિ એની પૂરી કાળજી રાખીને ગૃહપતિના ઘર તરફ બીલીપગે કુચ કરી ગયા !!
વીરચંદદાદાની એ સમયે ઉમર હશે 75 આસપાસ શુદ્ધ અને સાત્વિક આજીવન ભોજન લેનારા દાદાની બુદ્ધિ પણ એટલી જ સાત્વિક તેમણે પોતાનું જીવન બાલાશ્રમ માટે સમર્પિત કરી દીધું હતું તેમનું યોગદાન અમૂલ્ય છે એવા સાધુ ચરિત શ્રી, વીરચંદદાદા બહાર ખાટલો ઢાળીને સુતા હતા !!
અમુક વિદ્યાર્થી મેદાનમાં આવેલા લીમડાના ઝાડ પાછળ જઈને છુપાયા તો અમુકે બાંધેલા કુવાની પેઢલી પાછળ બેસીને પોજીશન લીધી એ સમયે કુવામાં 18 થી 20 ફૂટ જેટલું પાણી ભરેલું રહેતું !! મૂળ પ્લાન પ્રમાણે ખડતલ અને મજબુત વિદ્યાર્થીઓએ વીરચંદદાદા નો ખાટલો ધીમે થી ઉપાડ્યો અને કુવા તરફ આગળ વધ્યા પૂરું બેલન્સ રાખતા અને તાલમેલ જાળવતા કુવાની નજીક પહોચ્યા અને વીરચંદદાદા જાગી ગયા !! કોણ છો ?? એ’યય્યય્ય્ય ઉભા રયો !!
કુવો જોઇને બધું પામી ગયેલા દાદા તાડૂક્યા અને વિદ્યાર્થીઓ માં નાસભાગ મચી ગઈ ખાટલો નીચે મુકીને બધા નવ, દો, ગ્યારહ, ભણી ગયા અને પાછળ વીરચંદદાદા દોડ્યા પણ આ સ્થિતિમાં શું કરવું એનું પણ પ્લાનિંગ હતું જેવા વિદ્યાર્થીઓ બાથરૂમ તરફ ભાગ્યા કે એક વિદ્યાર્થીએ હોસ્ટેલના મુખ્ય પાવર હાઉસના ફ્યુજ કાઢીને લઈને ભાગી ગયો અંધારામાં વીરચંદદાદા ને કાંઈ દેખાયું નહી એ વિદ્યાર્થીઓને પકડવાની કોશિશ કરે પણ એમ કાઈ હાથમાં અવાય !!
એમની બુમાબુમ સાંભળીને વોચમેન લાલાભાઈ જાગી ગયા એ કઈ સમજે એ પહેલા બધા મોઢા ધોઈ કપડા બદલાવીને ડોરમેટ્રી માં આવીને સુઈ ગયા !!
એ રાત્રે વોચમેન લાલાભાઈ અને વીરચંદદાદાનું આખી રાત તપાસ અભિયાન ચાલ્યું પણ એ લબર મુછીયા જવાનોએ પીઢ અને અનુભવી દાદાને શિકસ્ત આપી કોઈ પકડાયું નહિ બીજે દિવસે સવારની પ્રાર્થના પછી દાદાએ શંકાના આધારે અમુક વિદ્યાર્થીઓને માર માર્યો કડક ઠપકો આપ્યો, અમુકને સસ્પેન્ડ કર્યા અને પોતાની ધાક કાયમ રહે એવા પ્રયત્નો કર્યા !!
જનરેશન ગેપ હોય કે સંસ્કારોનું અત્તીક્રમણ કે પછી વધુ પડતી શિસ્તનો દુરાગ્રહ કે પછી ધર્માન્ધતા !!
એ સમયે ગૃહપતિ ને મોઢા મોઢ કહેવાની કોઈની હિંમત નહોતી, વાંધો ‘કઢી’ સામે હતો પણ નાદાનીમાં સંસ્થાના ઋષિપુરુષ કહી શકાય એવા વીરચંદદાદા વિદ્યાર્થીઓના રોષનો ભોગ બન્યા !!
‘કઢી અને કાગડો’ થી શરુ થયેલું આંદોલન હિંસક રૂપ લે એ પહેલા વેર- વિખેર થયું !! એમ કહો કે દબાવી દેવામાં આવ્યું એની આડઅસરમાં વીરચંદદાદાનું નામ વિદ્યાર્થીઓએ ‘વીરચંદકાગડો’ પાડી દીધું !! મજાક મજાકમાં સાહેબ સાંભળી ન જાય એ રીતે ઘણા બોલતા આવ’રે કાગડા કઢી પીવા !!
બાલાશ્રમની આ ઘટના જયારે ગુરુકુળના વિદ્યાર્થીઓ ને ખબર પડી ત્યારે તેમણે બાલાશ્રમના વિદ્યાર્થીઓ ને ‘કઢીયા’ કહી ચીડાવવાનું શરુ કર્યું, બદલામાં બાલાશ્રમના વિદ્યાર્થીઓ ગુરુકુળના વિદ્યાર્થીઓનું નામ ખીચડીયા પાડી દીધું, બંને સંસ્થાના વિદ્યાર્થીઓને પોતાની માતૃસંસ્થા થી એટલો બધો પ્રેમ કે બીજી સંસ્થાને સાવ ખરાબ જ ગણવામાં આવતી અને વિદ્યાર્થીઓને પોતાથી ઉતરતા ગણવામાં આવતા !!
બને સંસ્થાના વિદ્યાર્થીઓને દર-રવિવારે શત્રુંજયની યાત્રા ફરજીયાત કરવાની રહેતી ડુંગર ઉપર એક વિદ્યાર્થી બધાની હાજરી પૂરે ગેર-હાજર વિદ્યાર્થીને બપોરનું જમવાનું નહિ એવી શિક્ષા થતી !! કઢીયા અને ખીચડીયા બને યાત્રા કરતા રસ્તામાં ભેગા થાય અને એક બીજાને ચીડવે અને નિર્દોષ મજાક મસ્તી સાથે સહિષ્ણુતા પૂર્વક આનંદ કરે, આ બાળપણની મસ્તી હતી – રાજેશ પટેલ 23-10-2015

Posted in લઘુ કથા | Leave a comment

જેલમનાં ભૂરા પાણીનો રંગ રાતો (પ) ભૂમિ માછી

વર્ષો પહેલા હશનગંજ અને લોહારવાડીને જોડતા પુલ પરથી પસાર થતી વખતે પુલ ઉપરથી જેલમના પાણીમાં ડોકિયા કરતી રઝિયાને જોઇ હતી. ગુલાબી રંગની ચામડી વાળી…રફિક અને રઝિયાનો પ્રેમ પણ આ જેલમની સાક્ષીમાં  પાંગર્યો એક જ ધર્મના હતા એટલે લગ્ન કરવામાં મુશ્કેલી ન આવી.  થોડા વર્ષો પછી રઝિયા જેવી જ ખુબસુરત ફાતિમા આવી એને એના મા-બાપે નમાઝ અદા કરતા શીખવાડ્યુ હતું. એ નાની હતી ત્યારથી અબ્બાના મુખે કુરાન સાંભળતી. એને એનો ધર્મ વહાલો લાગતો
કરણ પણ કાશ્મીરી બ્રાહ્મણ માતા-પિતાનું સંતાન.એ દરરોજ નાહી-ધોઇ ને સુર્યનારાયણ ને પાણી ચડાવતો પછી શિવમંદીરમાં શિવ પુજા કરતો અને એને આ બધુ કરતા હિન્દુ હોવાનો ગર્વ થતો…
અને બલબીર ધર્મે શીખ…એ સમયસર ગુરુદ્વારામાં જતો.
ત્રણેય બાળકો એકબીજાના ઘરમાં થતી આ બધી જ પ્રવૃતિઓ એકબીજાને શિખવાડતા..ખુશ થતા.
આ ત્રણેય પરિવાર વર્ષોથી એક-સંપે રહેતા અને એમના બાળકો પણ એમનો આ સંપ જોઇને જ સાથે રહેતા શીખ્યા હતા અને ત્રણેય મિત્રો એકબીજાના ધર્મની મર્યાદાઓથી અજાણ હતા અને દોસ્તીમાં ગુલતાન હતા. ડો.કૌલ અને એમની પત્ની  અહીં આવ્એયા અને અહિંનાજ બનીને રઃહી ગયા હતા એમના વતન કરતા પણ આ ધરા પોતિકી લાગવા માંડી હતી..અહીંની એકતા અને કાશ્મીરનું વાતાવરણ અને….ભુરા પાણી વાળી જેલમની પારદર્શકતા આકર્ષી ગઇ હતી અને એ લોકો અહીં જ રહી ગયા…
એમને અહીંની ગરીબી ખટકતી…અહીંના લોકો અભણ હતા એ ખટકતુ….અભણ પ્રજા મજુરી કરી ખાતી.
વસ્તીના બીજા બાળકો સાથે કરણ,ફાતિમા અને બલબીર પણ ભણવા આવતા.ડો.કૌલ જોતા કે અલગ-અલગ ધર્મના બાળકો એકબીજા સાથે હળીમળીને  ભણે છે પણ જ્યારે મોટા થશે ત્યારે આ લોકો પણ કોમવાદની જાળમાં સપડાઇ જશે અને દોસ્તી છોડીને એકબીજાના લોહી માટે તરસ્યા થઇ જશે.એટલે એમને હમણાથી જ બાળકોને માનવતા ના પાઠ શીખવાડવાનું શરૂ કરી દીધુ હતું,
એ બાળકોને સમજાવતા કે માણસ ધર્મ માટે નથી પણ ધર્મ માણસ માટે છે અને દુનિયાનો કોઇ પણ ધર્મ માણસને હિંસક કે ઝનુની બનતા શીખવાડી શકે જ નહી…
“તો ધર્મ શું શીખવાડે છે ?” નાનકડી ફાતિમા પુછતી.
ડો.કૌલ સ્મિત કરતા અને જવાબ આપતા કે ધર્મ માણસને બીજા લોકો સાથે કેવી રીતે હળીમળીને રહેવુ એ શિખવાડે છે.ધર્મ એટલે સારી જીંદગી જીવવા માટેની નિયમાવલી.
કરણ વચ્ચે જ બોલી ઉઠતો કે આ ફાતિમાના ઘરે તો માંસાંહાર થાય છે તો એ માટે પશુ હિંસા કરવાની પરવાનગી એનો ધર્મ આપે છે..?
ડો.કૌલ આ નાના બાળકો ના સવાલોમાં ક્યારેક ગુંચવાઇ જતા પણ છ્ત્તાય આવડે એવઓ જવાબ આપતા. “ધર્મ ક્યારેય બંધન ન બની શકે.ખાવા-પીવાની આદતોને ધર્મ સાથે ન જોડી શકાય.
માણસની પાર વિનાની અંધશ્રધ્ધાઓને કારણે ધર્મનાં એટલી બધી વિકૃતિઓ આવી ગઇ છે કે એને દુર કરવી જ અશક્ય છે.જે લોકો ભગવાન ને માને છે એ લોકો ધર્મને ખાતર કેટલુય નુકશાન કરી બેસે છે…જ્યારે કોમી દંગા થાય ત્યારે ધર્માંધ માણસો બીજા ધર્મના બાળકો ને રહેંસી નાખતા પણ ખચકાતા નથી.એટલે કે ધર્મ ને રસ્તે ન ચાલવા કરતા ચાલવામાં વધારે સમસ્યા થાય છે.મંદેર અને મસ્જીદના માને કંઇ કેટલાય લોહિયાળ રમખાણો આ ભારત ની આ ધરા પર થયા છે પણ ક્યારેય બે ધર્મો લડતા નથી પણ ધર્મના ધર્માંધ અનુયાયીઓ લડે છે અને જ્યારે એક કોમવાદી હિન્દુ અને મુસલમાન સામસામે આવે છે ત્યારે ધીંગાણુ થાય છે અને જ્યારે માનવતાના ધર્મનું પાલન કરતા હિન્દુ અને મુસલમાન સાથે કદમ આગળ વધારે છે ત્યારે સમાજમાં સુધારો આવે છે એકતાની સ્થાપના થાય છે.”
અને બાળકો એમની વાતો ધ્યાન દઇને સાંભળતા.
એમના ગામની બહારથી એક સ્ત્રી આવતી.વીખરાયેલા વાળ અને ફાટેલા કપડા..ખભે ચીંથરા જેવો થેલો લટકાવીને ઘરે ઘરે માંગવા નીકળતી.એનો વેશ જોઇ નાના બાળકો ડરતા અને મોટી ઉંમરના બાળકો પાગલ…પાગલ કહી ને પથરા મારતા.એ ચીસો પાડતી અને કિકીયારીઓ કરતી અને ભાગમભાગ કરી મુકતી.જ્યા રાત પડે ત્યાજ સુઇ જતી અને ઠંડીમાં ઠુંઠવાઇને પડી રહેતી કોઇને દયા આવતી તો કોઇ ક્યારેક ધાબળો આપે પણ ખરા પણ વસ્તી ગરીબ જ હતી તો દરરોજ નવુ ઓઢવાનુ ક્યાથી લાવે ?લોહારવાડી ની વસ્તી ની પાછળના ભાગમાં ખાલી મેદાનો આવેલા હતા જ્યા લોકોની અવર જવર સાવ ઓછી હતી અને ત્યાં જંગલી ઝાડ પણ ઘણા ઉગી ગયા હતા અને બાળકો એ સુમસાન જગ્યા પર જવાનુ ટાળતા.પાગલ સ્ત્રી ત્યાં જ પડી રહેતી.એક રાત્રે જોર જોરથી પેલી સ્ત્રીનો રડવાનો અને ચીસાચીસ કરવાનો અવાજ આવ્યો.વસ્તીના બધા જ લોકો બહાર આવી ગયા. બહાર આવીને જોયુ તો પેલી પાગલ સ્ત્રી લોહી-લુહાણ હાલતમાં વસ્તી તરફ આવી રહી હતી.એને રડારોળ કરીને બધાને જગાડી મુક્યા.એના શરિર પર ઠેર-ઠેરે ઉઝરડા પડ્યા હતા.અને શરિર પર ના બરાબર કપડા હતા.આ અવાજો માં કરણ,ફાતિમા અને બલબીર પણ જાગી ગયા હતા અને ઘરની બહાર આવી ગયા.
લોકો એ સ્ત્રીને જોઇને જ ડઘાઇ ગયા અને અંદર અંદર ગુસપુસ કરવા લાગ્યા.
”અરે કોઇ હેવાને આ પાગલ સ્ત્રીને પણ ના બક્ષી..”
”ભગવાન બચાવે હવે આ પાગલને..”
કરણની માતા એ એને જુની પુરાણી સાડીનો કટકો આપ્યો અને ફાતિમાની અમ્મીએ ડોલ ભરી ને પાણી પણ એ પાગલ એટલી ડરેલી હતી કે લોકોની પાસે આવતા પણ ડરતી હતી.સાડી નો કટકો છીનવીને સીધી એક ખુણામાં ભરાઇ ગઇ પણ હજીયે એ ચીસો પાડીને રડતી હતી.
બાળકોને એમના માં-બાપે ધમકાવીને ઘરમાં મોકલી દીધા છતાય બાળકોને એ પાગલ સ્ત્રી સાથે કંઇક તો ખરાબ થયુ જ છે એની ગંધ તો આવી જ ગઇ હતી.
ત્યાં જ વસ્તીના થોડા ચોખલિયા લોકો ડંડા લઇને આવ્યા અને એ સ્ત્રીને કોઇ હડકાયા કુતરાની માફક ભગાડી મુકી.
વળી થોડા દીવસો પછી બધાને ખબર પડી કે એ પાગલ સ્ત્રા ગર્ભવતી છે એ પાગલ સ્ત્રીની નાદાનિયતનો ફાયદો ઉઠાવી કોઇ નરાધમે એના પર બળાત્કાર કર્યો અને એ ગર્ભવતી થઇ ગઇ.બળાત્કારીઓ નો કોઇ ધર્મ નથી હોતો એ આ ઘટના એ સાબિત કરી બતાવ્યુ.સ્ત્રીઓ વાતો કરતી કે આ કોનુયે પાપ માથે ચડાવીને ફરતી હશે એને કોણ મદદ કરે.વસ્તીમાં બધા એને દુર ભગાડતા.પણ ત્રણેય મિત્રોનું હ્રદય દ્રવી ઉઠતુ.એમને બળાત્કાર અને એવી બધી વાતોમાં બહુ ગતાગમ પડતી નહી પણ છત્તાય પેલી પાગલ સ્ત્રીને મદદ કરવાનું વિચારતા.
એ લોકો એ પેલી પાગલ સ્ત્રી હિન્દુ છે કે મુસલમાન પહેલા એ શોધી નાખવાનું નક્કી કર્યુ જેથી એની મદદ કોણ કરે એ નક્કી કરી શકાય.
કરણ,ફાતિમા અને બલબીર આ પાગલ સ્ત્રીને જોઇને ચર્ચા કરતા કે એ હિન્દુ હશે કે મુસલમાન ?
બાળકો આ સવાલ લઇને ડો.કૌલ પાસે ગયા અને પેલી પાગલ સ્ત્રીનો ખરો ધર્મ પુછ્યો.
ડો.કૌલે મન માં ગાંઠ વાળી કે આ બાળકો ના મન માંથી ધર્મ-ધર્મનું તુત કાઢવુ જ રહ્યુ.
એમને બાળકોને સમજાવ્યુ કે જ્યારે કોઇ જરુરિયાતમંદ વ્યક્તિ તકલીફમાં હોય ત્યારે એનો ધર્મ કયો એ નક્કી કરવા ન બેસાય.ધર્મથી મોટો ધર્મ એ માનવતાનો ધર્મ છે. કોઇ એક જ ધર્મના લોકો ખરાબ નથી હોતા પણ લોકોની માનસિકતા ખરાબ હોય છે
સ્થુળ ધર્મ કોઇ કામમાં નથી આવતો પણ એ માનવતાવાદ ને નુક્શાન જરૂર પહોંચાડે છે.ભુખ્યાને જમાડવા અને તરસ્યાને પાણી પીવડાવવુ અને એ પણ એમની જાતિ કે ધર્મ પુછ્યા વગર એ જ  સૌથી મોટો માનવતા ધર્મ કહેવાય.
બાળકો વાતો સાંભળતા પણ નક્કી કરી શકતા નહી કે મદદ કરવી પણ કંઇ રીતે.જો ત્રણેય માંથી કોઇ એક ના ઘર માં પણ ખબર પડી જાય તો આવી જ બને. પણ દીવસે-દીવસે એ સ્ત્રીને મદદ કરવાની ઇચ્છા પ્રબળ બનતી જતી હતી.
પણ કેટલાય મહીનાઓ સુધી આ બાળકોએ એ સ્ત્રીને જોઇ જ નહી એ લોકો એને શોધતા રહેતા કે કોઇ રીતે એને મદદ કરી શકાય પણ એ મળે તો ને ?
એક દિવસ બલબીર શોધી લાવ્યો કે એ સ્ત્રી વસ્તી પાછળના ઝાડવાઓ માં ભરાઇ રહે છે બહાર નથી આવતી અને એનુ પેટ ફુલી ગયુ છે બાળકો સમય મળતા જ જમવાનું અને પાણી લઇને પહોંચી જતા અને ત્યાં એક જગ્યાએ બધુ મુકી છુપાઇ ને જોતા અને એ  સ્ત્રી આવીને બધુ ખાઇ જતી અને પાણી પી ને પાછી ભાગી જતી અને એ ત્રણેય એની પાસે જવાનો પ્રયત્ન કરતા તો એ પથરા મારતી.
એક દિવસ આમ કરતા કરતા પેલી સ્ત્રીને પ્રસુતિની પીડા ઉપડી એની ચીસો સાંભળીને બાળકો ગભરાયા પણ ઘરમાં કોઇને પણ કહેવાની હિંમત ચાલી જ નહી.એ લોકોને વિશ્વાસ હતો કે ડો,કૌલ આમા જરૂર મદદ કરશે.
એ લોકો સીધા ડો.કૌલ પાસે ગયા અને મદદ કરવાની વાત કરી.ડો.કૌલ મદદ કરવા સંમત થયા અને બાળકો સાથે ચાલી નીકળ્યા.
ત્યાં જઇને જોયુ તો પેલી પાગલ સ્ત્રી મરેલી પડી હતી અને એની લોહી થી ખરડાયેલી નવજાત બાળકી રડતી હતી. આખુ ગામ ભેગુ થઇ ગયુ હતુ. પણ ચર્ચા એ વાતની થઇ કે આના અગ્ની સંસ્કાર હિન્દુ વિધીથી કરવા કે પછી ઇસ્લામ ધર્મની જેમ એને દફનાવવી ?
આખરે એને દફનાવવાનું નક્કી થયુ.પછી વાત એની બાળકીની આવી કે આ નવજાત બાળકીને રાખશે કોણ?આવી ગરીબીમાં કોણ અજાણ્યાનું બાળક રાખવા તૈયાર થાય ?
આખરે કોઇ આગળ ન આવ્યુ ત્યારે ત્રણેય બાળકો આગળ આવ્યા અને કીધુ કે આ બાળકીને એ લોકો મરવા માટે નહી છોડે અને એ લોકો જ રાખશે.
બધાને થયુ કે આ લોકો વળી ખુદ જ નાના છે તો એક બાળકને કંઇ રીતે પાલવશે અને એમના માં-બાપ -પરવાનગી પણ નહી જ આપે.એ વાત પણ જોકે સાચી જ હતી.
આખરે ડો.કૌલ અને ડાયેનાએ એ બાળકી ને દત્તક લેવાનું નક્કી કર્યુ. અને એ બાળકી ડો.કૌલના ઘરે જ ઉછરવા લાગી.
ડો.કૌલે બાળકોને સમજાવ્યુ કે પુજા પાઠ કરવા,મંત્રોના ઉચ્ચારણ કરવા,કર્મ કાંડ કરવા..નમાઝ અદા કરવી કે ગુરુદ્વારામાં સમયસર જવુ માત્ર એને જ ધર્મ કહેવો એ ખોટુ છે.પણ જેને સાચે જરૂર છે એને શક્ય હોય તો મદદ કરવી..,કોઇનું બુરૂ ન કરવુ,પાપ ન કરવુ..,બેઇમાની ન આચરવી અને ભુખ્યાઓને ભોજન આપવુ એ જ સાચો માનવધર્મ છે.
આપણે બધા જ ધર્મના રસ્તે ચાલવાનો ડોળ કરીયે છીએ…પુજા,પ્રાર્થના,ધર્મગુરુઓના પ્રવચન સાંભળીએ છીએ…ધર્મ ગ્રંથો વાંચીએ છીએ કારણ કે આપણે બધા જ ઇશ્વરથી ડરીએ છીએ..એક અજાણ્યા ડરની નીચે આપણી સાહજીકતા ચગદાઇ જાય છે આપણે ધર્મપ્રિય નહી પણ ધર્મ ભીરુ છીએ.અને આંડબરનો આંચળો ઓઢીને જીવતા શીખી જઇએ છીએ.અને જો કંઇ સારુ કરીયે તો ગાઇ વગાડીને બધાને કહેતા ફરીએ છીએ આપણને વાહ-વાહ લુંટવી ગમતી હોય છે…અને આ બધાની અંદર જે સાચેસાચ કરવાનું છે એ સહજતાથી અવગણી કાઢીએ છીએ
અને બધા જ બાળકો હંમેશા આ માનવ ધર્મનુ પાલન કરશે અને ધર્માંધ નહી બને ની પ્રતિજ્ઞા લે છે.

 

 

Posted in જેલમનાં ભુરા પાણીનો રાતો રંગ | Leave a comment

જેલમનાં ભૂરા પાણીનો રંગ રાતો (૪) વિજય શાહ

લોહાર વાડી ની વસ્તી કહીએ તો ૫૦ જેટલા ઘર અને બસો જેટલો માનવ સમુદાય. નાનકડા ગામમાં મંદિર, મસ્જીદ અને ગુરુદ્વારા તેથી સવાર પડેને હલચલ ચાલુ થઈ જાય  જનક શાસ્ત્રી મંદિરનો પૂજારી, સવારના પહોરમાં ઘંટડીનાં મધુર.રણકાર વચ્ચે શીવ સ્તોત્રમ સંભળાતું હોય.ગામના ઘરોમાંથી સવારના પૂજન, અર્ચન માટે દુધ અને પાણી આવતું હોય. માળી તાજા ફુલો લાવતો હોય
આવું જ ચિત્ર મસ્જીદનુ પણ જણાય. બાંગ પોકારતી હોય અને મુસ્લિમ બિરાદરો નમાજ પઢવા જતા હોય.
ગુરુદ્વારામાં પણ ગુરુબાની ગવાતી હોય અને ભંડારા માટે વાસણો ધોવાતા હોય .આવી સુંદર પ્રભાત વખતે જેલમનો ધીમો ખળ ખળ અવાજ એક સુંદર તાલ પુરાવતો રહેતો હોય. જનક શાસ્ત્રી અને રફીક એક જ ફળીયામાં રહે, તેમનાં ઘરથી થોડે દુર બેઠા ઘાટ નો ડૉ. જોસેફ કૌલ અને ડાયેનાનો બંગલો.
અહીં જેલમનું પાણી સ્પષ્ટ દેખાય અને આકાશનું પ્રતિબિંબ પડે એટલે સ્ફટિક જેવું સ્વચ્છ પાણી ભુરો રંગ પકડે.  નદીની ઉત્તરે હિમાલયની પહાડી નજરે પડે. સવારનું પહેલું કિરણ હિમાલયની ટોચને પ્રકાશમાન કરે તે વખતે જેલમ નદીને કિનારે ઝાકળ બુંદો હીરાની જેમ ચળકી ઉઠે. ચિનારનાં વૃક્ષો લીલીધાર  ઉપસાવતા અદભુત દ્રષ્ય ઉભુ કરે. આ દ્રષ્યથી મોહિત થયેલા કોલ અને ડાયેના,  છેલ્લા વિશ્વયુધ્ધ પછી  રીટાયર થઈ લોહારવાડીમાં જ સ્થાયી થઈ ગયા હતા.
નિવૃત્ત જીવન જીવતા મીલીટરીના ડૉક્ટર આમતો મીશનરીઝ  હતા. દેશ અને વિદેશની ખબર રાખતા ડો. કૉલે એક રૂમ છોકરાઓને પ્રાથમિક અક્ષરજ્ઞાન માટે ફાળવ્યો હતો. બીજા રૂમ માં ડાયેના નિઃશુલ્ક પ્રથમિક દવાખાનુ ચલાવતી હતી
બે ઘોડાની બગી, બે ગાયો, ડાઘીયો કુતરો જોહની અને ગુરખા નોકર દંપતીનો બંગલામાં વસ્તાર. મીલીટરીમાંથી તેમને મળેલ ખખડ્ધજ જીપમાં તેઓ મુખ્ય શહેર મુઝફરપુર સાથે જોડાએલા રહેતા.
ક્રિશ્ચયન હોવાને નાતે દરેક રવીવારે તેમને ત્યાં નાનક્ડી સભા ભરાતી. બીસ્કીટ  યા કેક કોફી સાથે ડાયેના બનાવતી. ૧૦ થી ૧૨ વાગ્યા સુધી સ્કુલ ચાલતી . બપોરના ૩ વાગે બે કલાક અલક મલક્ની વાતો થતી. આખી દુનિયા ફરેલા દંપતિનું ગામમાં માન બહુ હતું. પેન્શનની આવકહતી અને ધર્મની ચર્ચાઓ સાથે માનવતાની અલકમલકની વાતો કરતા..
આવા એક રવીવારે ત્રણના ટકોરે બેઠક જામવાની શરુઆત થઈ હતી.જહોની ને રૂમમાં પુરીને ગુરખો બહાર નિકળી ગયો હતો.  આજે કોલ સાહેબ વિજ્ઞાનની વાતો કરવાના હતા ત્યારે ધારણા કરતા વધુ માણસો આવ્યા હતા.ખોંખારો ખાઈને સૌનું ધ્યાન દોરતા કોલ સાહેબે તેમના સમયની ટેલીફોનની વાત શરુ કરી.
એલેક્ઝાંડર ગ્રેહામ બેલ ની વાત શરુ કરી. બેલના કાંઈક કેટલાય પ્રયત્નોને અંતે તેઓ એક સ્થળે ઉચ્ચરાયેલા શબ્દો, બીજે સ્થળે સંભળાઈ શકે તે પ્રયોગમાં  સફળ થયા. આશરે ૨૦૦૦ પ્રયોગો પછી સફળતા સાંપડિ હતી. કોઇકે તેમને પુછ્યુ તમે કંટાળી નહોતા ગયા ત્યારે એલેકઝાંડર ગ્રેહામ બેલ બોલ્યા ના , ‘હું  તમને ૨૦૦૦ વાર પ્રયત્ન કર્યા પછી ફોન કેમ સંભળાતો ન હતો તેના કારણ આપી શકું છુ’.

બટક બોલી નાની ફાતિમાંથી ના રહેવાયુ.” આપણે હોઇએ તો તરત જ કહીએ આ કામ અશક્ય છે”.
કોલ સાહેબે વાતનું અનુસંધાન પકડતા કહ્યું કહે છે ને કરતા જાળ કરોળીયો ભોંય પડી પછડાય.એણે દરેક પ્રયત્નોમાં ભીત ક્યાં સપટ છે ને ક્યાં ખરબચડી છે તે શોધી લીધુ અને સાંજ સુધીમાં તે ભીતનાં ઉચ્ચા ખુણે બેઠો હતો.તેમ દરેક પ્રયત્નોની નિષ્ફળતા માં તેમણે નવું શોધી લીધુ હતુ આ ત્રૂટીઓ દુર કરતાં કરતાં તેમણે તેમના સાથીદાર સાથે વાતો કરતા પહેલ એક માઈલ પછી, ૫૦ માઇલ પછી ,૫૦૦ માઈલ અને છેલ્લે ૧૦૦૦ માઈલનું અંતર કાપ્યુ હતું. આ બધુ કરવા માટે વાયર બાંધ્યા હતા. કરણ મુગ્ધ ભાવે જોઇ રહ્યો હતો
૧૮૭૭ની શોધ માનવ જાતને કેટલી ઉપયોગી થઈ રહી હતી. વાત તો પુરી થઈ ગઈ હતી પણ હવે ચર્ચા શરુ થવાની હતી.

જનક શાસ્ત્રી એ કહ્યું વિશ્વયુધ્ધો થતા હતા તેના કારણોમાં એક કારણ  એવું હતું કે,’ બે નેતાઓ વચ્ચે ત્વરિત વાતચીત ના થાય, તેનું તત્કાલ નિરાકરણ ના  આવે ત્યારે બુધ્ધી અવળી દિશા પકડે.’
રફીકે કહ્યું, બીજું કારણ ભાષા પણ હોઇ શકે,’ જાપાને અમેરિકા ઉપર હુમલો કર્યો ત્યારે દુભાષિયા એ કહ્યું શું અને જાપાનીઓ સમજ્યાં શું ? અને પર્લ હાર્બર ઉપર હૂમલો કર્યો’.
નાનકડું ગામડું પણ વાતો આખી દુનિયાની કરે ત્યારે ધન્યવાદ આપવાના હોય તો ડો કોલની  આવી બેઠકોને આપવા પડે. પાંચ વાગ્યે ચર્ચા પુરી થાય ચા કોફી અને નાસ્તો આવે ત્યારે આવતા રવિવારનો વિષય નક્કી થાય. આવતા રવિવારનો વિષય “સંપ” નક્કી થયો.
સૌને ચટ્પટી હતી કે સંપ વિષય ઉપર શું ચર્ચા થશે. ડૉ કોલ નોર્વેનાં હતા. મીલીટરી તાલિમ તેમની બ્રીટનમાં થઈ હતી. તેઓ રીટાયર પણ બ્રિટીશ આર્મીમાંથી થયા હતા.
બીજો રવિવાર આવ્યો. બેઠક્માં આ વખતે માણસ વધારે હતા.લોકોને ચટ્પટી થતી હતી. ગોરો છે એમની જાતનું ખેંચશે કે ઉપદેશો આપશે.એક જણે તો શરત લગાડવાની તૈયારી બતાવી કે કોલ સાહેબ ગોરાનું જ ખેંચશે.
કોલ સાહેબે સંપ માટેનું ભાષણ શરુ કરતા પહેલા સરદાર પટેલને સંભાર્યા. સરદાર પટેલ કહેતા “ મુઠીભર બ્રિટિશરો આખા ભારત પર શાસન કેવી રીતે કરી શકે? સંપનો અભાવ બે રજવાડાને લઢાવે પછી તેમને સંરક્ષણ આપશું તેમ કહી રાજ્ય ને પચાવી પાડવાની બે બીલાડી અને વાંદરાની નીતિ કહી સમજાવી ત્યારે સ્તબ્ધતા હતી અને કહે હું ગોરો જરૂર છું પણ બ્રિટિશર નથી અને તેમની સાથે આખી જિંદગી કામ કર્યું છે તેથી આ વિષયે વિચારો બહું સ્પષ્ટ છે.
ખોંખારો ખાઈને તેમણે વાત આગળ ધપાવી ગાંધીજી આ વાતને બહુજ તાર્કિક રીતે આગળ વધારે છે…અસ્પૃશ્યતા નિવારણની વાતોમાં અને ધર્મ ની વાતોમાં તેઓ પહેલા પ્રાધાન્ય દેશને આપે છે. સ્વરાજ્યને આપે છે.દેશમાંથી ઢસડાતું જતું ધન દેશના કામેમાં વપરાય તે અગત્યનું છે,
તે કેવી રીતે થાય?
ભારત એક થાય તો…
એક કેવી રીતે થાય?
ત્યાં સૌની જાણીતી વાર્તા ઈસપ ક્થાઓનો ટેકો મળ્યો…હવે વાત જનકભાઇએ સંભાળી…
જાળમાં ફસાયેલા કેટલાય નિર્દોષ પારેવડા એકી સાથે ઉડ્યા તો તેઓ જાળ લઈને ઊડી શક્યા..જો તેઓ ના ઉંચ નીચ ગરીબ અને તવંગરનાં ઝઘડાંમાં પડ્યા હોત તો શીકારી ની જાળમાંથી બચી શક્યા હોત? અત્યારે આપણો દેશ પણ બ્રિટિશરોની જાળમાં ફસાયેલો છે. આપણે પણ સાથે ઉડવુ છે..વિદેશી વસ્તુઓ વાપરવાનું છોડો અને ખાદી વાપરો,,ભાષાનું વૈવિધ્ય..ધર્મનું વૈવિધ્ય બધુ તેની જગ્યાએ યોગ્ય છે પણ તે નબળાઈ ન બનવા દો ભારતિય હોવાનું ઝનુન સહુથી પહેલું આવશે તો આપણે પક્ષીઓની જેમ જાળ લઈને ઉડીશું
રફીક પણ પેલા પાંચ છોકરા ને લાકડીની વાત લાવ્યો..છુટી લાકડીઓ ટુટી ગઈ અને ભેગો ભારો ના તુટ્યો. કોઇ તો ગમે તે કહે પણ આપણી બુધ્ધી સાબુત છે ને?
જયારે ગુરુશરણ સિંઘ પણ પાંચ આંગળીઓ એક થઈ જાય તો મુઠી બને વાળી વાત લાવ્યો.લોભ લાલચ અને સરનાં ખિતાબો આપીને ઉંચ અને નીચના ભાગલા પડ્યા
બેઠક પુરી થવાની હતી ત્યારે ડાયેના બોલી બહુ વાતો તો થઈ પણ નિતારણ તો કોઈ કહો.. આપણે શું કરવું જોઈએ.
એક જણ કહે-સંપ ત્યા જંપ નો નારો બુલંદ કરવો જોઈએ
બીજો કહે ધર્મમાં ક્યાય ઉચ નીચના ભેદ ભાવ ના હોવા જોઇએ.
ત્રીજો કહે પહેલો સગો પાડોશી અને પછી આપણા ગામનો વાસી
ચોથો કહે સૌથી પહેલા તો દેશની વાત દેશભાવના પ્રબળ હોવી જોઇએ,
હવે જરુરી વાત એ હતી કે આ બધી વાતો સોડાવોટરના ઉભરા જેવી સાબિત ન થાય તે માટે ડાયેના એ સૌની પાસે વચન લેવડાવ્યું અને વંદે માતરમ ગવડાવ્યુ
દેશપ્રેમનો દાણો ચંપાઈ ગયો દેશદાઝ ગામ આખામાં ચંપાઈ ગઈ હતી હવે જરુરી વાત એ હતી કે ગામમાં વતનપ્રેમનો જે જુવાળ જાગ્યો તે સચવાઇ રહે.તે હેતૂ થી જનકભાઇ બોલ્યા
હું આજથી ખાદી પહેરીશ.
પછી બીજો અવાજ આવ્યો હું ખાદી કાંતીશ
ત્રીજો અવાજ આવ્યો પરદેશી કપડાની હોળી કરીશ
ચોથો અવાજ આવ્યો કર સામે સવિનય અસહકાર કરીશું
પાંચમો અવાજ ધરતી આપણી મહેનત આપણી અને સરકાર મહેસુલ ઉઘરાવે એ ન ચાલે..
.લોહારવાડી જાગી ગયુ હતૂ . તેના પડઘા અજુ બાજુ પડવા માંડ્યા.
સરકારનાં મહેસુલ અધીકારી ખાલી હાથે પાછા ગયા
એજ ભણકારા બાજુનાં ગામોમાં પણ પડ્યા…પોલિસ આવી પણ હવે જનતા જનાર્દન જાગી ગઈ હતી.

 

Posted in જેલમનાં ભુરા પાણીનો રાતો રંગ | Leave a comment

એક છત નીચે સમાતાં નથી.(૧૧)..પ્રીતિ એ. શાહ 

એક છત નીચે સમાતાં નથી…

ધરા અને નીલનો કોઈ રીતે મેળ બેસે તેમ જ નહતો. કયાં ધરા અને કયાં નીલ…. ધરા રૂપ-રૂપનાં અંબાર સમી…જાણે સ્વર્ગમાંથી કોઈ પરી ધરતી પર ન ઊતરી આવી હોય… હોલીવુડની હીરોઈનને પણ હંફાવે એવું એનું રૂપ-સૌંદર્ય… અંધારામાં ઊભી રાખી હોય ને તો ય જાણે કોઈ હીરો ઝગારા મારે ને એમ ઝગમગે… અને નીલ ? આકાશમાંથી વરસાદ વરસવાની તૈયારી કરી રહેલાં કાળાં ડિબાંગ વાદળાં જેવો… નીલને  અજવાળામાં ઊભો રાખ્યો હોય ને તોય કોઈ માણસની પ્રતિકૃતિ હોયને એવો ભાસે…આમેય ધરા એટલે ધરતી અને નીલ એટલે આકાશ. ધરતી અને આકાશનો ભલા કોઈ મેળ હોઈ શકે ખરો ? ના, પણ મારા નીલને પરણાવીશને તો ધરા સાથે જ… અનીતાબેન આવી જીદ લઈને બેઠાં. સુશીલભાઈએ અનીતાબેનને ઘણાં સમજાવ્યાં… પણ માને તે બીજાં… અનીતાબેન નહિ. અનીતાબેને બધી તપાસ કરાવી અને ધરાની જન્મ-કુંડળીયે મંગાવી લીધી.    અનીતાબેને  તેમની  બહેનપણીની દીકરીનાં લગ્નમાં ધરાને જોઈ. ત્યારે બસ, જોતાં જ રહી ગયાં… ત્યારથી ધરાને પોતાનાં દીકરા નીલ સાથે પરણાવવાં બેબાકળાં બની ગયાં છે…
*     *     *     *     *     *     *     *

જુઓ, આજે ધરા અને એના પપ્પા આવવાના છે. તમે તો આજે કાંઈ બોલતાં જ નહિ. બોલતાં-બોલતાં અનીતાબેન રસોડામાં જતાં રહયાં.

આમ તો, આટલાં વર્ષોમાં કયારેય આ રીતે હુકમ નથી ચલાવ્યો. પણ આજે, વહુઘેલી થઈ ગઈ છે વહુઘેલી… સુશીલભાઈ આછુ મલકાતાં બબડયાં.

ધરા એના પપ્પા સાથે આવી પહોંચી. અનીતાબેને ખૂબ જ આગતા-સ્વાગતા કરી… અનીતાબેન વૈભવી ઠાઠમાઠથી ધરાને લલચાવવાનો એકેય પ્રયાસ છોડવા નહોતાં માંગતા. એટલે જ તો ધરાને આખો બંગલો બતાવવા લઈ ગયા. અને તેથી જ નીલને પણ ધરાના આવ્યાના બે કલાક પછી જ ઘરે આવવાની ચેતવણી આપી દીધી હતી.

હવે ચોંકવાનો વારો ધરાનો હતો. ‘મા’ વગરની, સામાન્ય ઘરની, નાનકડાં ગામડાંમાં રહેતી ધરાએ મુંબઈનાં જૂહુ વિસ્તારનાં વૈભવી બંગલાની કલ્પના જ કયાંથી કરી હોય…ધરા બંગલાને એવી રીતે જોતી જાણે કોઈ સોનેરી સપનું ન જોતી હોય… કે કદાચ, કોઈ ફીલ્મી સેટ ન નિહાળી રહી હોય…કે પછી કોઈ રાજમહેલમાં પ્રવેશી છે… વૈભવી કિલ્લા સમાન બંગલાને નિહાળતા જ ધરા પોતાની જાતને ભાગ્યશાળી માનવા લાગી… તેને આજે ઈશ્ર્વરે આપેલાં રૂપની કિંમત સમજાઈ…

ધરાનાં પપ્પા પણ વિચારવા લાગ્યાં કે કોઈકે સાચું જ કહયું છે, કે દીકરી પોતાનું નસીબ લઈને આવે છે. મારી દીકરી આ ઘરમાં આવશે તો રાજ કરશે. ખરેખર, મારી ધરા ખૂબ નસીબવાળી છે…

આપનો દીકરો કયાંય દેખાતો નથી ?… કયાંક બહાર ગયો છે કે શું ? આખરે ધરાનાં પપ્પાએ પૂછી જ લીધું…

અરે, હમણાં આવતો જ હશે. આજે એ કાંઈક કામમાં ગૂંચવાઈ ગયો છે. તમે નિરાંતે ચા-નાસ્તો કરોને, ત્યાં સુધીમાં આવી જશે…

ડોરબેલ વાગી ને અનીતાબેન દરવાજો ખોલવા ઊભા થયા. બધાંની નજર દરવાજા તરફ મંડાઈ… જેવો નીલ ઘરમાં પ્રવેશ્યો કે તરત જ ધરાની આંખો પહોળી થઈ ગઈ. એકીટશે નીલની સામે જોવા લાગી… થોડીવાર સુધી તો કોઈ કાંઈ બોલ્યું નહિ…વાતાવરણ એકદમ ભારે થઈ ગયું… પરિસ્થિતિ પામી ગયેલા અનીતાબેને વાતની શરૂઆત કરતાં કહયું; આ મારો દીકરો નીલ… ખૂબ જ હોંશિયાર છે… ભણવામાં હંમેશા અવ્વલ નંબર સાથે પાસ થાય…સ્કુલમાં તો ઠીક, કોલેજમાં પણ ફસ્ટૅ આવ્યો છે… ગોલ્ડ મેડલિસ્ટ છે… પણ એને એનું સહેજેય અભિમાન નથી…સ્વભાવે સૌમ્ય અને એકદમ શાંત છે…મારો એકનો એક દીકરો છે…. મેં એને એકલા લાડ જ નથી લડાવ્યા.. દુનિયાદારી પણ શીખવી છે…ભલે અમે મોટા શહેરમાં રહેતા હોઈએ પણ, સારા સંસ્કારોનું સિંચન કર્યું છે…બાળકોને સારા સંસ્કારો તો ઘરમાંથી જ આપવા પડે ને ? અનીતાબેન એકીશ્ર્વાસે ઘણું-બધું બોલી ગયા…

ધરાનાં પપ્પાએ કહયું, જલ્દી બન્નેની મીટીંગ પતાવીએ… અમે કયારનાં આવ્યા છીએ… વળી, અમારી ટ્રેનનો સમય પણ થઈ જશે…

ધરા અને નીલની મીટીંગ ગોઠવાઈ… ધરા તો એટલી બધી ડઘાઈ ગઈ હતી કે શું વાત કરવી ? તેની તેને કાંઈ સમજ જ ન પડી. એટલું જ નહિ, નીલે જે કાંઈ સવાલ કર્યા, તેના હ.. હં.. હા.. ના.. થી વિશેષ તે કાંઈ બોલી જ ન શકી. જાણે તેની સમજવાની, બોલવાની કે વિચારવાની શક્તિ જ ક્ષીણ થઈ ગઈ હતી…

ધરા અને એના પપ્પા પોતાના ઘરે જવા રવાના થયાં. રસ્તામાં બાપ-દીકરી બન્નેમાંથી કોઈ કાંઈ બોલ્યુ નહિ…ઘરે પહોંચીને બે દિવસ સુધી મૌન છવાયેલું રહયું…કેમ કે બન્ને બાપ-દીકરી એવા તો આઘાતમાં સરી પડયા હતા કે કોણ, કોને, શું કહે ? તે જ નહતું સમજાતું…

બેટા ધરા, પછી તેં શું વિચાર્યું ? આખરે ધરાનાં પપ્પાએ ધરાને પૂછી જ લીધું…

શેનું, શું વિચાર્યું પપ્પા ? ધરા હજુ આઘાતમાંથી બહાર જ નહોતી આવી…

નનનનીનીલની વાત કરું છું બેટા…થોથવાતી જીભે ધરાનાં પપ્પા બોલ્યા…

પપ્પા એ તો, ધરા પણ શું કહે ? તેને કાંઈ સમજાયું નહિ…

બેટા, બિલકુલ ઊતાવળ નથી.. શાંતિથી વિચારજે…

પપ્પા, એમાં વિચારવાનું શું ? મને એ છોકરો બિલકુલ પસંદ નથી…

હા બેટા, હું તારી વાત સમજું છું… પણ, તું શાંત ચિત્તે વિચારજે…જિંદગીમાં બધી વસ્તુ મનગમતી ન મળે…કંઈક તો જતું કરવું જ પડે… ધરાનાં પપ્પાએ ધરાને સમજાવી…

પણ પપ્પા, તમે છોકરો તો જુઓ…મારો ને એનો કયાંય મેળ બેસે એમ જ નથી…

હા, તારી વાત સાચી છે. પરંતુ, જો તો ખરી, એના મમ્મી-પપ્પાનો સ્વભાવ કેટલો સરસ છે. ખાસ કરીને તેની મમ્મીનો સ્વભાવ… ખાનદાની, સંસ્કારી કુટુંબ છે… રૂપિયા-પૈસાનું લેશમાત્ર અભિમાન નહિ…મને લાગે છે, તું ત્યાં બહુ જ ખુશ રહીશ…

પપ્પા, તમે એમની જાહોજલાલીથી અંજાઈ ગયા છો…  ના, ના, ધરા તું બધી વાતે સુખી થતી હોય તો આ એક વાત છોડી દે…

ના પપ્પા, લોકો શું કહેશે ? ‘કાગડો દહીંથરું લઈ ગયો’…

ધરા, ધરા, એમ તું ઉતાવળ ન કર… શાંતિથી વિચાર… લોકો થોડા દિવસ બધું બોલશે… આમેય લોકોના મોઢે કંઈ તાળા મારવા થોડાં જવાય છે… કોઈ શું કહેશે ? એ બીકે તારે તારું ઊજ્વળ ભવિષ્ય ધૂળમાં રોળી નાંખવાનું ?…

આમ ને આમ, થોડાક દિવસો સુધી બાપ-દીકરી વચ્ચે સંવાદ ચાલતો રહે છે…અનેક વાર એકબીજા સાથે તકૅ-વિતકૅ, પરામર્શ કર્યા પછી પૂરો નિર્ણય ધરા પર છોડવામાં આવે છે…

ધરાનાં પપ્પા ચિંતાગ્રસ્ત ચિત્તે ડ્રોઈંગરૂમમાં આંટા મારી રહયા છે. સુશીલભાઈના ફોનનો શું જવાબ આપવો ? ધરાનો જવાબ શું હશે ? તેને શું વિચાર્યું હશે ? મનમાં ને મનમાં બબડે છે…

ધરા, બેટા ધરા, ઉત્સુકતાવશ્ ધરાનાં પપ્પાએ બૂમ પાડી…

એ આવી પપ્પા, શું થયું ? કેમ ? આમ, અધીરાઈથી બૂમો પાડો છો ?

બેટા, હમણાં સુશીલભાઈનો ફોન આવ્યો હતો…કહેતાં હતાં, અમારી ‘હા’ છે… અને પૂછતાં હતાં ? તમારી શું ઈચ્છા છે ? બોલ બેટા, તું શું કહે છે  ?

પપ્પા, તો મારી પણ ‘હા’ છે…બોલતાં-બોલતાં ધરાની આંખમાંથી આંસુ સરી પડયાં. ને તે એનાં પપ્પાને ભેટી પડી…

નીલ અને ધરાનાં ઘડિયા લગ્ન લેવાયાં…ખૂબ ધૂમધામથી, રંગેચંગે લગ્નોત્સવ પૂરો થયો…આટલી રૂપાળી પત્ની મળવા બદલ નીલ  ધરાથી ખુશ હતો…ધરા નીલના દેખાવને બાદ કરતાં બીજી બધી રીતે બહુ ખુશ હતી…ટૂંકમાં, બન્ને ખૂબ ખુશ હતાં…

લગ્નનાં ચાર-ચાર વર્ષ વીતી ગયાં છત્તાં હજુ સરખી રીતે રસોઈ બનાવતાં નથી આવડતી ? તને એટલી ખબર નથી પડતી કે મને કેવું જમવાનું જોઈએ છે ? એક કામ તું સરખી રીતે નથી કરી શકતી ? ઘરમાં આટલાં નોકર-ચાકર છે… બધું જ કામ તારે એ લોકો પાસે જ કરાવવાનું છે. એટલું  પણ  તને નથી આવડતું ? આટલાં વરસોમાં તું એટલું પણ નથી શીખી શકી ? નીલ ગુસ્સામાં તાડૂકયો…

પહેલીવાર નીલનો ગુસ્સો જોઈને ધરા સહેજ ડઘાઈ ગઈ… હા, તે નથી આવડતું… તને કહયુંને, હું શીખી લઈશ… અને હા, આવડે તો છે જ પણ તને જોઈએ એવું નહિ… તને મમ્મીનાં હાથની ટેવ પડી ગઈ છે ને એટલે મારા હાથનું પસંદ નથી એમ કહેને… ધરાએ પોતાની જાતને સંભાળતા ધીમેથી પ્રત્યુત્તર વાળ્યો…

એક અઠવાડિયાથી નીલ અને ધરા વચ્ચે ઝઘડો ચાલી રહયો છે. લગ્નનાં ચાર વર્ષ સુધી બન્નેમાંથી એકેયે કયારેય ઘર વિશે કાંઈ વિચાર્યું જ નહોતું… લગ્ન થયાં ત્યારથી બન્નેએ બસ ફર્યા જ કર્યું છે… કયારેક કુલુમનાલી, કયારેક માથેરાન, કયારેક ગોઆ-મહાબળેશ્ર્વર તો કયારેક કેરાલા…ભારતનો એકેય ખૂણો બાકી નથી રાખ્યો…આ ચાર વર્ષમાં ચાર ટૂર તો ફોરેનની કરી છે…બાકીનાં દિવસોમાં સાંજ પડયે કયારેક કોઈકની બથૅ-ડે પાર્ટી તો કયારેક કોઈકની મેરેજ એનીવર્સરી…કંઈ જ ન હોય તો જૂહૂ બીચ તો છે જ…બન્નેએ ભાગ્યે જ કોઈકવાર ઘરે ડીનર લીધું હશે…અનીતાબેન કહેતાં કે વરસાદની સીઝન છે તો રેઈનકોટ કે છત્રી લઈને જાવ…નીલ રેઈનકોટ લઈ જતો ને ધરા છત્રી… પણ  રેઈનકોટ ખૂલતો જ નહિ, એમનો એમ જ રહેતો. કેમકે બન્ને એક જ છત્રીમાં સમાઈ જતાં…બન્ને એકબીજામાં એવા ખોવાઈ જતાં કે આસપાસનું ભાન જ ન રહેતું…

હવે, સવાલ એ ઉભો થાય છે કે તો પછી આજે શું થયું આમ બન્ને ઝઘડે છે કેમ ? અરે ભાઈ, એનું કારણ એ છે કે, અઠવાડિયા પહેલાં જ અનિતાબેનને એટેક આવ્યો છે…એટલે એક અઠવાડિયાથી અનિતાબેન હોસ્પિટલમાં એડમીટ છે…ઘરની બધી જવાબદારી ધરા પર આવી પડી છે… આમ તો, એને ખાસ કાંઈ કરવાનું નથી હોતું…ઘરનું બધું જ કામ નોકરો કરી જ લે છે…ધરાએ તો બસ, કામ ચીંધવાનું, ને એ કામ બરાબર કરે છે કે નહિ તેનું  ધ્યાન રાખવાનું હોય છે…તદ્ઉપરાંત માર્કેટમાંથી જે કાંઈ લાવવાનું હોય તેનું લિસ્ટ બનાવવાનું હોય છે… બે જણનું એટલે કે ધરાનું ને નીલનું જમવાનું બનાવવાનું…કેમ કે અનીતાબેન અને સુશીલભાઈનું જમવાનું હોસ્પી.ની નજીક રહેતાં તેનાં મામાનાં દીકરાનાં ઘરેથી જ જતું…

સુશીલભાઈ અનીતાબેનને હંમેશા કહેતાં તું ધરાને આપણા ઘરની રીતભાત શીખવી દે…કયારેક ભારે પડી જશે… અનીતાબેન કહેતાં શીખશે… હજુ તો એની હરવા-ફરવાની ઉંમર છે. છોકરાં-છૈયાંવાળી થશે પછી એને ઘર-ગૃહસ્થી સંભાળવી જ પડશે ને ?…ભલે ને બન્ને જણ હમણાં ફરી લે. એમાં ખોટુંયે શું છે ?…

આમ, અનીતાબેને જ કયારેય ધરાને કોઈ કામ ચીંધ્યું જ નહોતું… તેથી જ આજે ધરાને કોઈ કામની સૂઝ નહોતી પડતી…બાકી, નાનપણમાં જ ‘મા’ ને ગુમાવી દીધા પછી સમજણી થઈ ત્યારથી ઘર અને પપ્પાની જવાબદારી ધરા એ જ તો સંભાળી લીધી હતી…એટલે જ અનીતાબનને વિશ્ર્વાસ હતો કે ધરા ગમે ત્યારે ઘરની જવાબદારી સંભાળી લેશે… બન્યું પણ એવું જ, ઓચિંતા જ અનિતાબેનની તબિયત બગડતાં ઘરની બધી જવાબદારી ધરાએ સ્વીકારી લીધી હતી…પણ નીલ હંમેશા ધરાની સરખામણી તેની મમ્મી સાથે કરતો…એની મમ્મી કરે એવાં જ કામની અપેક્ષા ધરા પાસે રાખતો… ને ધરા નીલની ઈચ્છા પૂરી કરવામાં ઊણી ઉતરતી. તેથી જ બન્નેના મન ઉચાટ અનુભવતા હતાં…

નીલ અને ધરા વચ્ચે ઝઘડો એટલો બધો વધી ગયો હતો કે આજે તો નીલે ધરાને કહી જ દીધું કે તું આ ઘરમાં રહેવાને લાયક જ નથી..તું ગામડાંની ગમાર તે ગમાર જ રહેવાની…તું નાના ઘરમાં જ શોભે…આનાથી પણ કંઈક વિશેષ શબ્દો નીલ ગુસ્સામાં ને ગુસ્સામાં બોલી ગયો…ને ઘરની બહાર નીકળી ગયો..

નીલનાં શબ્દો ધરાનાં હ્રદયની આરપાર નીકળી ગયાં..ધરા ઘર છોડીને એનાં પપ્પાના ઘરે જવા તૈયાર થઈ ગઈ…એને પણ નીલને કહી દીધું, હું પણ તારી સાથે રહેવા નથી માંગતી…એક છત્રીમાં સમાઈ જનારા આજે એક છત નીચે સમાતાં નથી…

ધરા બેગ લઈને બેડરૂમમાંથી ડ્રોઈંગરૂમમાં આવી. એટલામાં અનીતાબેન ઘરમાં પ્રવેશ્યા.

કયાંક બહાર જાય છે કે શું બેટા ? અનીતાબેને ધરાને પૂછ્યું.. ધરા તો ફાટી આંખે અનીતાબેનને જોઈ જ રહી..તેને તો કલ્પના પણ નહતી કે આમ, અચાનક અનીતાબેન હોસ્પીટલમાંથી ઘરે આવી જશે…અરે ! મમ્મી, તમે આવી ગયા ?..તમારી તબિયત કેમ છે ? કાલે હું  હોસ્પીટલ આવી ત્યારે તો ડૉક્ટરે આજે સાંજે રજા આપવાની છે એમ કહયું હતું ને ? મને જણાવ્યું પણ નહિ ? હું તમને લેવા આવત ને ? એટલામાં જ પાછળ સુશીલભાઈ પ્રવેશ્યા અને તેમની પાછળ નીલ ખિસ્સામાં હાથ નાંખીને ઉભો રહયો. ધરાએ નીલને જોઈને મોઢું ફેરવી દીધું…

કયાંક બહાર જાય છે બેટા ? અનીતાબેને  ધરાને ફરી વખત પૂછ્યું… મમ્મી એ…તો…હું….કહેતાં-કહેતાં ધરા શું બોલવું તેના માટે શબ્દો ગોઠવતી રહી… અનીતાબેને ધરાને અધ:વચ્ચે જ અટકાવીને કહયું; નીલે મને બધી જ વાત કરી છે…હવે હું આવી ગઈ છું ને બધું જ બરાબર થઈ જશે.. મેં તારા પપ્પાને પણ ફોન કરી દીધો છે. ધરા તમને બહુ જ યાદ કરે છે. થોડા દિવસ તારા પપ્પા આપણી સાથે જ રહેશે…

ઓહ ! મમ્મી, કહેતાં ધરા દોડીને અનીતાબેનને બાઝી પડી…મમ્મી કેવાં હોય એની તો મને ખબર નથી ? પણ ચોકકસ તમારા જેવાં જ હશે…બોલતાં-બોલતાં ધરાની આંખો હર્ષાશ્રુથી છલકાઈ ગઈ…

આંખો લૂછતાં-લૂછતાં ધરા બોલી, મમ્મી, તમારે જેને કહેવું હોય તેને કહી દેજો.. જ્યાં સુધી મારા મમ્મી એકદમ સાજા નહિ થઈ જાય ને ત્યાં સુધી, ક્યાંય પણ ફરવા જવાનું હોય કે પાર્ટીમાં જવાનું હોય બધાનું બધું જ કેન્સલ…અને હા, જયાં સુધી હું ઘરનું બધું કામ ન શીખી લઉં ને ત્યાં સુધી હું તો ક્યાંય નહિ જઉં…

જેને જવું હોય તે જઈ શકે છે… ધરા નીલની સામે ત્રાંસી આંખે જોઈને બોલી…

અનીતાબેન અને સુશીલભાઈના હાસ્ય સાથે નીલનું હાસ્ય પણ ભળ્યું ને બધાંનાં હાસ્યથી બંગલો ગૂંજી ઊઠે છે…

ઓહ ! મારી વહાલી દીકરી, કહીને અનીતાબેન ધરાને માથે હાથ ફેરવે છે…

પ્રીતિ એ. શાહ

( ‘અમી-પ્રીત’ )

Posted in એક છત નીચે સમાતા નથી | 1 ટીકા