દિવાલ- શૈલા મુન્શા

ધીરજરાય પાતળો  બાંધો અને નિરોગી શરીર. બધા સાથે હસીને વાત કરે, બિલ્ડીંગમાં કોઈને મદદની જરૂર હોય તો ધીરજરાય સહુ પહેલા હાજર થઈ જાય. સ્વભાવના મોજીલા પણ પોતાની જાત માટે જ.લોકોમાં એમની છાપ મસ્તમૌલા માણસની. તક મળીને મુંબઈ થી સીધાં લંડન પહોંચી ગયા. ગરમી ઠંડી બરફની પરવા કર્યાં વગર સતત કામમાં મશગુલ. મુંબઈની જેમ લંડનમાં પણ ટ્રેનમાં કામે જતાં ઘણા મિત્રો બનાવી લીધા. સુરેખા એમની પત્નીના સાલસ સ્વભાવે એક મકાનને ઘર બનાવ્યું હતું.સંબંધોની સુવાસ ચારેતરફ ફેલાવી હતી, ફક્ત ધીરજરાયને એની કોઈ કિંમત નહોતી.સુરેખાનો સ્વભાવ પહેલેથી નરમ. ચુપચાપ બાળકો ને ઘરની જવાબદારી ઉપાડી લીધી. બાળકો કયા ધોરણમાં ભણે, કેવું રીઝલ્ટ આવે એની ધીરજરાયને કોઈ ચિંતા નહોતી. હાથીના જાણે દેખાડવાના અને ચાવવાના દાંત જુદા હોય એમ ધીરજરાયનુ વ્યક્તિત્વ બહાર અને ઘરમાં સાવ જુદું.નામ પ્રમાણેનો એક ગુણ જાણે જોવા ના મળે ઘરના સભ્યોને.
બાળકોએ ફક્ત પપ્પાનો ગુસ્સો અને મમ્મી પર હુકમ ચલાવતાં જ હમેશા જોયા હતા. જમવાનુ જરા ઠંડુ થઈ ગયું તો થાળીનો છુટ્ટો ઘા થાય. સુરેખા કાંઈ કહેવા જાય તો ચીસાચીસ કરી સુરેખાને ડારી દે. બાળકો મોટા થતાં ગયા. મોટી દિકરીએ પોતાના મનગમતા છોકરાં સાથે કોર્ટ મેરેજ કરી લીધાં અને પોતાનો સંસાર વસાવી લીધો. મોટો દિકરો અમેરિકાથી આવેલ છોકરીનો છેડો પકડી અમેરિકા ભેગો થઈ ગયો.

નાનો ફક્ત મા ના પ્રેમને કારણે પરણીને પણ મમ્મી પપ્પા સાથે રહ્યો, પણ બાપ દિકરા વચ્ચે બોલવાના સંબંધ નહિ.સુરેખા નુ બોલવાનુ ઓછું થતું ગયું પણ મનમાં એક તિરસ્કારની ઈંટ પથ્થર વગરની દિવાલ ચણાતી ગઈ અને એનુ ભારણ એટલું વધી ગયું કે સુરેખાને એટેક આવ્યો. તાત્કાલિક સારવારને લીધે જીવ તો બચી ગયો પણ શરીરમાં નબળાઈ આવી ગઈ. છાતીમાં કાયમ દુખાવોને બેચેની રહે. ડોક્ટરોને કેટલીવાર બતાવ્યું પણ માનસિક તકલીફ સિવાય કાંઇ નથી એવો જ જવાબ ડોક્ટરો પાસે થી મળતો. આવી સ્થિતીમાં પણ ધીરજરાયના સ્વભાવમાં કે જોહુકમીમાં કોઈ ફરક નહિ.
અચાનક સ્વસ્થ નિરોગી એવા ધીરજરાયનુ ઊંઘમાં જ અવસાન થયું
સુરેખા શાક સમારતાં સમારતાં સામેની દિવાલ પરના કરોળિયાના જાળાંને જોઈ રહી હતી. તાંતણો તાંતણો ખેંચીને જાળું બનાવ્યું હતું. કેટલું સફાઈદાર કામ. સુરેખાએ પણ એમ જ પાઈ પૈસો ભેગો કરી એક મકાનને ઘર બનાવ્યું હતું, પણ એ ઘરમાં સંબંધોની સુવાસ નહોતી.
આજે એ ઈંટ પથ્થર વગરની દિવાલ જમીનદોસ્ત થઈ ગઈ હતી અને સુરેખા દુખાવો બેચેની ક્યાંય ગાયબ થઈ ગયા હતા.
રહળવી ફુલ સુરેખા મુકત મને ગણગણી રહી!
“पंछी बनु उडती फिरूं मस्त गगनमें,
आज मैं आझाद हूं दुनियाकी चमनमें”

| Leave a comment

નિરાલી ભગત (૨) દોસ્ત તુ દિલાવર છે- વિજય શાહ

્દહેરાદૂન એક્ષ્પ્રેસ તો રાત્રે દસ વાગે અંકલેશ્વર પહોંચ્યો..પ્રતાપ પોતાની જાત ઉપર હસતો હતો આ સમયે નિરાલી ને મળવા ના જવાય. મિત્ર હોય તો પણ છોકરીઓ તો દસ પહેલા ઘરે પહોંચી જાય. આ વિચાર ગોધરા ટ્રેનમાં બેસતા પહેલા તેને કેમ ન આવ્યો?.

શું વિચારીને ટ્રેન પકડી હતી? નિરાલી સાથે ગમે ત્યારે અને ગમે ત્યાં વાત કરી શકીશ જેમ નીલેશ સાથે વાત કરી શકે તેમ? પ્રતાપ તે સ્ત્રી મિત્ર છે તેને વિવિધ મર્યાદા છે જેની તું કલ્પના સુધ્ધા નથી કરી શકતો.

મનો મન પોતાના નાદાન કદમને વખોડતો પ્ર્તાપ નીલેશ ને ત્યાં પહોંચ્યો, નીલેશ તો પ્રતાપને જોઇ ને ચોંકી ગયો ” અલ્યા પ્રતાપ હજી હમણા તો તને વળાવીને આવ્યા અને તું પાછો અહીં આટલી રાત્રે?”

“મને એક ગુંચવણ થઇ તેથી નિરાલીને મળવા આવ્યો છું”

“નિરાલી તો આજે સાંજે જ ભરુચ ગઈ છે અને એની માસીને હોસ્પીટલ્માં રાખી છે તેથી તે ત્યાં રહેવાની છે.”

પણ મને તો કહે શું ગુંચવણ હતી?

 મને સમજ ન પડી કે વીસે વીસનાં ટોળામાં નિરાલી જ કેમ રડી?

“એનો જવાબ તો એજ આપી શકે”નીલેશે નરો વા કુંજરો વા જેવો જવાબ આપ્યો.

એક ચીઠ્ઠીમાં તેણે તેનું સરનામુ લખ્યુ અને નીલેશને આપ્યુ અને તાકિદ કરી કે નિરાલી ને કહેજે મને પત્ર લખે

સાંજનું વાળુ કરી વળતી ટ્રેને તે ગોધરા જવા નીકળી ગયો. નીલેશ પ્રતાપ આ દોડ ધામ ના સમજ્યો પણ સવાર થી કોલેજ ચાલુ થઈ જશે કહીને પ્રતાપ ડેલે હાથ દઇને પાછો ગયો.

રાત્રે બે વાગ્યે એ ગોધરા પહોંચ્યો ત્યારે ભાખરી શાક અને દુધ ટેબલ ઉપર પડ્યા હતા અને રેણુકાની ચીઠ્ઠી હતી સવારે ૮ વાગ્યે લેક્ચર છે,ચાર કલાકની ઉંઘ કાઢી વહેલી સવારે દુધ પી ને સાડા સાતે કોલેજ પહોંચી ગયો.ત્યારે રેણુકાએ હસતા હસતા પુછ્યુ રાત્રે ક્યાં ગયા હતા? સાંજનું ખાવાનુ લઈને અમે આવ્યા હતા. મીના જીવ બાળતી હતી…

દરજી સાહેબ માઇક્રો ઓરગેનીઝમની વ્યાખ્યા સમજાવતા હતા… નરી આંખે ન દેખાય જેને જોવા માટે માઇક્રોસ્કોપ વાપરવું પડે તેવા સુક્ષ્મ જીવોનું વિજ્ઞાન એટલે માઇક્રો બાયોલોજી.દરજી સાહેબ એક વાક્ય અંગ્રેજી માં બોલતા હતા અને તેનું ગુજરાતીમાં અનુવાદ કરતા હતા.પ્રતાપને તો સમજ પડતી હતી એટલે તેના મતે અનુવાદ સમયની બરબાદી હતી વળી ઉંઘ પુરી થયેલી નહોંતી એટલે તેની આંખ મીંચાઇ જતી હતી.

દરજી સાહેબનું લેક્ચર વધુ ઝીણવટ પકડતું હતું આ જીવાણૂં બે પ્રકારમાં વિભાજીત થતા હતા ગ્રામ પોઝીટીવ અને ગ્રામ નેગેટીવ. ઇઓસીન રંજક થી રંગાતા જીવાણુઓ ઝીણા અને રાતા દેખાય છે જયારે આયોડીન રંજકથી રંગાતા જામલી રંગનાં ગ્રામ પોઝીટીવ જીવાણુ કહેવાય છે.ગ્રામ નેગેટીવ જીવાણુ મોટેભાગે પરોપ્જીવી હોય જ્યારે ગ્રામ પોઝીટીવ જીવાણૂ સ્વોપજીવી હોય

પ્રતાપને બરાબર તે સમયે ઝોકુ આવી ગયુ અને દરજી સાહેબે તેને ઉંઘતો ઝડપી પાડ્યો.

પ્રતાપ દેસાઇ ઊંઘતા ઝડપાયા છો તો તેની સજા મળશે આવતા શનીવારે યીસ્ટ અને તેના ઉપયોગો વિશે આખા વર્ગમાં લેક્ચર આપજો.

બધા મિત્રોને લાગ્યું સ્કુલ જેવી સજા કરી પણ પ્રતાપ તો તૈયાર હતો.કારણ કે અંગ્રેજી માં તે ફાંકડું બોલી જાણતો હતો.

ત્રણેક દિવસ પછી નિરાલીનો પત્ર આવ્યો..બહુજ શુષ્ક અને લુખો સુકો.

પ્રતાપ

નીલેશે મને તારુ સરનામુ આપ્યું અને તારી મુંઝવણ પણ કહી..તને નવાઇ લાગે છે ને કે મારી આંખો કેમ ભરાઈ આવી? તારી જીવંતતા અને મર્માળી મઝાકો હવે માણવા નહીં મળે તે વિચારે મારી આંખો ભરાઇ આવી હતી.. દોસ્ત તુ દિલાવર છે પણ તેના થી વધુ કંઈ જ નહીં.સારી જગ્યાએ ભણવા ગયો છે તો દિલથી ભણજે. મને પ્રત્યુત્તરની આશા નથી. કોઇ ગેર સમજ ન કરીશ.

હવે આવે ત્યારે પહેલેથી જણાવજે. આમ આવીને જતો ના રહીશ..

તે સાંજે તેને ઉદાસ થયેલો જોઇ મીના બોલી “કેમ પ્રતાપ! તમારી તબિયત બગડી છે કે શું?.”

“નારે ના એવુંતો કંઈ નથી”

રેણુકા કહે “માનો કે ના માનો પણ સાંજ પડે છે ને તું બદલાઇ જાય છે. અંકલેશ્વરમાં તો તું વાગતો ઘંટ હતો”

પ્રતાપે નિરાલીનો પત્ર કાઢીને રેણુકાને વાંચવા આપ્યો અને બોલ્યો છોકરીઓનો આ કેવો રોગ? મનમાં હા હોય અને મુંડી હલાવે ના એવું કંઈ નથી.

રેણુકા એ પત્ર વાંચ્યો અને બોલી “તો આમ વાત છે.સોલવા સાલ કા રોગ લગા હૈ.”.

મીનાએ પણ પત્ર વાંચ્યો અને બોલી “પ્રતાપ આ તો મગજ નો રોગ છે થોડા દિવસ તેના વિશેવિચારવાનું બંધ કરી દો એટલે તે વિકાર જતો રહેશે.”

“પણ એના વિચારો તો જેમ કૃષ્ણ ને રાધાનાં વિચારો આવતા તેમ મને સતત આવે છે.”પ્રતાપ બહું સહજતા અને કોમળતા થી બોલ્યો.

મીનાએ રેણુકા સામે જોયું અને ટકોર કરી “દર્દી ગંભીર છે”

રેણુકા પણ બોલી “અને દર્દ પણ ગંભીર છે કારણ કે તે એક તરફી છે”

રવિવારે એટલે તો નિરાલી ને મળવા ગયો હતો પણ તે ના મળી અને આજે એનો જવાબ મળ્યો.

_”મને તો તે ડરપોક અને બીકણ લાગે છે” મીનાએ ખોંખારો ખાઈને કહ્યું.

“આવા ડરપોક લોકો નાં ભાગ્ય ની ઈર્ષા આવે છે.” રેણુકા બોલી.. “પ્રતાપ આ પ્રેમને રાધા કૃષ્ણ નાં પ્રેમ જેવો દિવ્ય માને છે”

| Leave a comment

નિરાલી ભગત (૧)મિત્રથી વધારે કંઈ નથી –કિરીટ ભક્તા

સહીયારી નવલકથા નિરાલી ભગત, મુખ્ય લેખક કીરિટ ભક્તા

પ્રકરણ ૧

ફીરોઝ્પુર એક્ષ્પ્રેસ અંકલેશ્વર થી છુટી રહ્યો હતો મિત્રોનાં ટોળામાં ઘણા બાય કહેવા આવ્યા હતા પ્રતાપ આમેય મિત્રોનો વિયોગમાં વિખુટો પડી રહ્યો હતો બાય કહેતા પ્રતાપ જોઇ રહ્યો નિરાલી ની આંખ માં આંસુ હતા..એને સમજાયુ નહીં પણ એની ય આંખ ભીની થઈ,. ન કદી એકરાર ન કોઇ પ્રેમનો અહેસાસ માત્ર ક્યારેક હાસ્ય અને ત્રણ વર્ષ  ગૄપની સહાધ્યાયી  હતી નિરાલી. પણ તેનાં આંસુ જોઇ ને પહેલી વખત પ્રતાપ જિંદગીમાં કશું ક ખોયાનો અનુભવ કરી બેઠો.૨૦ સહાધ્યાયીઓ  તેને ગોધરા વળાવવા આવ્યા હતા. મસ્તી મઝાક્નાં વાતાવરણમાં ટ્રૈન અંકલેશ્વરથી નીકળી ચુકી હતી..

વડોદરા આવ્યું છતા ચચરાટ ન શમ્યો ત્યારે પ્રતાપ હવે ધીરે ધીરે સમજી રહ્યો હતો નિરાલી તેને ચાહતી હતી અને તે બુધ્ધુ રામ તે સમજવામાં કાચો પડ્યો હતો. આમેય ૧૪ -૧૫ વર્ષની ઉંમરે સમજ તો આવી ગઈ હોય પણ શરમ અને સંકોચ નો ગઢ તોડતા સમય જતો રહેતો હોય.

ગોધરા બરોબર બે નાં ટકોરે પહોંચી ગયો. કોલેજમાં ફોર્મ ભરવાનું હતું અંકલેશ્વરની રેણુકા પટેલ અને તેની નાની ્બહેન મીના ગોધરા સ્ટેશને આવ્યા હતા.”રેણુકા મારે તો કશુંક ખાવુ પડશે” પ્રતાપે પેટ ઉપર હાથ ફેરવ્યો, મીનાએ હસ્તા હસતા કહ્યું ચાલો પ્રતાપભાઇ નવરંગ નો આઇસ્ક્રીમ ખાવો છે કે ઝુંપડીના સમોસા? હવે મેસ તો બંધ થઈ ગઇ હશે.

“પ્રતાપ અહીંયા ઝુપડીના સમોસા સારા મળે છે.તારીબેગ રુમ પર ના મુકવી હોય તો પહેલા ખાવાનું ખાઈએ” રેણુકા એ ઠરેલ અવાજમાં કહ્યું

નેકી અને પુછ પુછ પહેલા પેટ પુજા પછી કોલેજમાં જઈને એડમીશન લઈએ

વખાણ કરેલા તેના કરતા પણ તીખા અને લસણ થી તમતમાટ સમોસા ખાતા ખાતા પ્રતાપની આંખ માં પાણી આવી ગયા. મીના તરત બોલી “માનો કા ના માનો પણ આવું તમતમતું ખાવા તમે ટેવાયેલા નથી પ્રતાપ ભાઇ”

“હા ખરું પણ મરચુ જોરદાર છે.અને હું ઉંમરમાં તમારા જેટલોજ હોઈશ એટલે ભાઈનું છોગુ લગાડી દુર ના રાખશો ” રેણુંકા કહે” પ્રતાપ કહીશ તો ચાલશે”

“પણ જો ને આવ્યા છે ત્યારથી તેમના મોં ઉપર મણ નો ભાર છે એટલે ભાઇનું છોગુ લગાડ્યું”

“હવે ચાલ મારું એડમીશનનું ફોર્મ ભરી દઇએ”

ઝુપડીથી કોલેજ ચાલતા દસ જ મીનીટ થઈ. ફોર્મ ભરાઇ ગયું અને લેબ ઉપર આંટો મારી આવ્યા.રેણુકા માઈક્રોમાં જ ભણતી હતી એટલે ડેમોસ્ટ્રેટર દરજી સાહેબે તેને બોલાવી

” આ પ્રતાપ દેસાઇ અંકલેશ્વરથી ભણવા આવ્યો છે” રેણુકાએ ઓળ્ખાણ કરાવી

“નમસ્તે સાહેબ”વિનયથી હાથ જોડતા પ્રતાપે કહયું

“અને આ મારી બહેન મીના પ્રી સાયંસમાં છે”.

મીનાએ પણ હાથ જોડીને અભિવાદન કર્યુ.

“કોલેજ્ની સામે શ્રધ્ધેય કોલોનીમાં તેની રૂમ રાખી છે,હવે ત્યાં જઈશું.” રેણુકાએ જરુર નહોંતી પણ કહ્યું.

” પ્રતાપ કોલેજ્માં ભણવા આવવા માટે વેલ્કમ. પણ અમારો વિષય અતિગંભિર છે અને અહીં કોલેજ ભણતર નો કડપ સ્કુલ કરતા પણ વધુ છે.”

“ભણનાર છોકરાને કડપની ધાક ન હોય”

“પ્રતાપ ઑલ રાઉંડર છે તેને જ્યાં નાખો ત્યાં ,આગને પણ બાગમાં ફેરવે તેવો છે તેથી તમને લાગે છે કે તે ડરી જશે પણ ના તે તો યુનિવર્સિટી રેંકર છે.”

“દરજી સાહેબ તમે તક આપી છે તો હું પણ ખીલી બતાવીશ.” મીનાને તેનો આત્મ વિશ્વાસ ગમ્યો.

“માઇક્રોબાયોલોજી અંગ્રેજી મીડીયમ છે તેથી શરુઆતમાં તકલીફ પડશે પણ પાછળથી ફાવટ આવી જશે” દરજી સાહેબે સધિયારો આપ્યો એટલે પ્રતાપ કહે ” હું અંગ્રેજી મીડીયમમાં જ ભણ્યો છુ, અને મને તો અંગ્રેજી માં સારી ફાવટ છે.

“સરસ” કહી તેઓ તેમના કામે વળગ્યા

કોલેજ ની સામેજ શ્રધ્ધેય સોસાયટી હતી. સામાન મુકી ચાવી આપી રેણુકા અને મીના લેડીઝ હોસ્ટેલ ગયા.

પ્રતાપ તેનો સામાન કાઢીને ગોઠવતો હતો.તેને રેણુકા અને મીના બંનેનો સાથ ગમ્યો. મિત્રભાવે બંને મદદ કરતા હતા અને ધ્યાન રાખતા હતા કે તેમનો મિત્ર નવા વાતાવરણ માં મુંઝવાય કે એકલો ના પડી જાય.

*****

નિરાલી સાથે વિતાવેલી ક્ષણો પ્રતાપ યાદ કરતો હતો. તેને નિરાલીને તે કેમ રડી તે જાણવું હતું

સાંજે સાત વાગ્યે દહેરાદુન એક્ષ્પ્રેસમાં તે તો અંકલેશ્વર જવા ગોઠવાઇ ગયો

રેણુકા અને મીના સાંજનું ખાવાનું મેસ માંથી લાવ્યા હતા ત્યારે તાળાપર લટકાવેલી ચીઠ્ઠિ બોલતી હતી હું અંકલેશ્વર જાઉં છુ અને વહેલી સવારે આવી જઈશ.ચિંતા ના કરતી.

| Leave a comment

તહેવાર એટલે સમાજ સંસ્કૃતિ સર્વધર્મ એકતાનું નું દર્પણ-જિતેંદ્ર પાઢ

ગણપતિ નવરાત્રિ નાતાલ યા રમજાન હૈ
અખંડ ભારત સબ ત્યોહારોંકી જાન હૈ
નીવ મજહબકી બીચમેં આતી નહીં
એક હી અલ્લાહ ઔર એક હી ભગવાન હૈ
                       (સ્વ રચિત )

તહેવારથી સમાજમાં પ્રેમ,સ્નેહ અને ભાઈચારાની ભાવના વધે છે.તેમાંથી ‘હું ‘મટી ‘સર્વ ‘(મારું મટી અમારું )ની યાત્રા માટે માર્ગ તૈયાર થાય છે ‘-વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી..
                 કોઈપણ દેશ હોય,ખંડ હો ,રાજ્ય હોય,પ્રદેશ હોય કે કોઈપણ સંસ્કૃતિ હોય,ગમે તે પ્રજા હોય પણ સામુહિક પર્વ ,તહેવાર ,ઉત્સવ  તો હોવાના જ !  અંગ્રજીમાં “ફેસ્ટિવલ ‘શબ્દ છે, તહેવાર ,ઉત્સવ,પર્વ,મેળા,વ્રતો ,સામુહિક ઉજવણીઓ આ બધાનો સાદો અર્થ એટલે મન નો આનંદ મળે તેવી સહિયારી સાર્વજનિક ઉજવણી એકમેક નું  સંસ્કૃતિ  દર્શન..ફારસી શબ્દ “તીહ “શબ્દને “વાર “પ્રત્યય લગાડી ‘ તેહે વાર’  શબ્દ બન્યો અને તેના ઉપરથી તહેવાર શબ્દ પ્રયોજાયો.જેનો અર્થ થાય પવિત્ર દિવસ. તહેવાર ઉત્સવ વ્યક્તિગત,પારિવારિક,અને સામાજિક તેમજ રાષ્ટ્ર ભાવના ,સંસ્કૃતિ સંવર્ધન અને પરંપરાગત એકતા સ્થાપવાનું કામ છે ,આમ તો સદીઓથી પર્વ તહેવારો ,મેળાઓ ઉજવાતો આવ્યો છે  કારણ કે કાલિદાસે કહ્યું તેમ માનવી ઉત્સવ પ્રેમી રહ્યો છે , તહેવારોનો  સાચો હેતુ માનવ સમૂહ વચ્ચે મૈત્રી,,આનંદ અને ભાઈચારો વધે ,વિશ્વ બંધુત્વ જાગે,સમાજ ,દેશ ,જ્ઞાતિનું સંગઠન વધે જે ઉન્નતિ સાથે સુવિકાસ કરે તેવો ઉમદા છે સાથેનાગરિક ધર્મ પ્રત્યે સજાગતા,પરમાર્થ માનસેવા ,દેશ ભક્તિ,લોકકલાનું સન્માન કરવાનો છે ,નવું જાણવાની જીજ્ઞાશા વૃત્તિ ઉજાગર થાય જેનાથી સમાજનું સ્તર ઊધ્વગામી બને છે
                                                   હજારો વર્ષો પહેલા ઋષિમુનિઓએ સમાજમાં અનેક વ્યવસ્થાઓ વચ્ચે તહેવારોને પ્રાધાન્યતા આપેલ છે ,તહેવાર ,પર્વ  એતો સમાજ ,સંસ્કૃતિ અને સભ્યો ,શ્રદ્ધા અને આસ્થાનું દર્પણ છે.ૠષિ સંસ્કૃતિ પરંપરા તેમજ લોક,કલા,સંસ્કારોનો ભારતમાં  ભરપૂર ખજાનો છે. આવા  મહાન ભારતના નાગરિકો છીંએ અને બુદ્ધિ સંસ્કાર અને ભાતીગળ વારસાને લીધે  વિશ્વભરમાં પંકાયેલા છીએ.અરસપરસ  ઉમદા ભાવના છે, ઉદારતા છે. હાલમાં છબી બદલાઈ છે. મૂળ તત્વો હેતુથી દૂર જઈ માત્ર પ્રણાલિકા નિભાવવાની પર્વો ઉજવવાની પરંપરા બની ગઈછે. પર્વ, અને વારંવાર ઉજવાતા સામાજિક કાર્યક્રમો દરેક દેશનો ધબકતો પ્રાણ  હોય છે.
            પરંતુ આજના યુગમાં આ બધું માત્ર ચીલાચાલુ પરંપરા બની આધુનિક સાધનો,ખર્ચાઓ,ભભકાઓના દેખાવો બની ગયા છે. રાજકીય લાભો મેળવવા મંડળો સ્થાપિત કરી રાજકારણ ખેલે છે આપણે .ઉત્સવો પૂરતાં સજાગ રહીએં  છીંએ.આવું કેમ બને છે? મૂલ્યાંકન થવું જોઈએં.એક વાત નિશ્ચિત છે કે આપણે સાચા અર્થમાં  તહેવારો દ્વારા જાગૃતિ લાવી શક્યા નથી.ધાર્મિક તહેવારો ઉત્સવો પરંપરાની જાળવણી કરવા માટે થતા હોય છે,અંતરનો ઉમળકો  છે.પણ પરિશ્રમપૂર્વકના આયોજનો અને સફળ કુશળ સંચાલન આપણે ગોઠવી શકતા નથી. ફોટાઓ પ્રસિદ્ધિ સિવાય આપણે આગળ વધ્યા જ નથી,સાચી સમાજ સેવા ,જનકલ્યાણના કામોની ટકાવાળી જૂજ  મળશે. ધર્મ નિષ્ઠા, સામાજીક માનવતા ભરેલી સેવાઓ પ્રેરક શિક્ષણ આપતી વ્યવસ્થાઓ
આ બધાથી આજની પેઢી દૂર જઈ રહી છે.અને જૂની પેઢીના મુરબ્બીઓ પેઢી માટે જાગૃતિ લાવવામાં કાં તો નિષ્ફળ બન્યા છે, અથવા મારે શુ? કહી  આળસુ બન્યા  છે. માત્ર દેખાડા અને ભપકાથી પર્વ, તહેવારો ઊજવવા કે જયંતીઓ ઊજવવી,પુણ્યતિથિ મનાવવી આ બધા આયોજનોમાં સુધારણા ની ઘડી  આવી છે, સાચી ધાર્મિક ઉદ્દેશથી દૂર જઈ  રહ્યાં છીંએ. ઈશ્વરોના અવતારો માત્ર પૈસા કમાવવાના જુદા જુદા ઉદ્યોગો માટે માધ્યમ બની ગયા છે. ઉત્તમ પ્રેરણા કે સંસ્કારો, સદ્ભાવના મૂળથી લુપ્ત થતી જાય છે.જરા વિચારો આના માટે જવાબદાર કોણ?હેતુલક્ષી. પ્રતિકો અને ભાવનાને સમજવાની શક્તિ આજના યુવાનોમાં રહી નથી.વિચાર પરિવર્તન સાથે તાલ મેલ યુગ પરિવર્તંન ની નિશાની ગણાય,
                                 આ  કોણ?  સમજશે ?ઉજ્વણીઓને દેખાડો ન બનાવો, તેના હાર્દ ને સમજો.આપણા દરેક તહેવાર એક એક સંદેશો આપે છે ,માટે આનંદ આપવા કે સામુહિક સંપ દાખવવા કે માત્ર મનોરંજનમાટે કે પછી વર્ષીથી ચાલે છે માટે ઉજવવા તે યોગ્ય નથી ! મૂળભૂત તત્વને વિસરી માત્ર રૂઢિગત રીતે  તહેવારો ,મેળાઓ ,પર્વો  જ્યંતિઓ,રાષ્ટીયતહેવારો ,સામાજિક પર્વો ,જન્મદિન ,સ્મૃતિદિન ,ધાર્મિક  ઉત્સવો ના સાચા  અર્થ ને સમજવાની ખરેખર જરૂરત છે તો જ તેનો અસલી અને સાચો આનંદ માણી શકીશું
                   તહેવાર માનવીમાં દયા ,કરુણા,આતિથ્ય ,સત્કાર,પરસ્પરઆત્મીયતા,સંપ,સંગઠન પરોપકાર,નૈતિક ગુણોની ખીલવાની કરે છે.દરેક તહેવારને પોતાનો કોઈ ને કોઈ આદર્શ રહેલો છે અને તે રૂઢિ ,પરમ્પરા બની લોક હૈયે વસેલો છે. ભાવનાત્મક  વિકાસ ,નૈતિક મૂલ્યોનો વિકાસ, રાષ્ટ્ર ભાવનાનો  વિકાસ,સંસ્કૃતિનો વિકાસ અને માનવ ચેતનાની જાગૃતિ તહેવારોનો હેતુ છે ,તહેવારો સામાજિક હોય ,સાંસ્કૃતિક હોય ,ધાર્મિક હોય કે રાજ નૈતિક હોય ,પણ તેના  હાર્દમાં તો શુદ્ધતા ,પવિત્રતા અને  વિશ્વનીયતા  હોવાની ! તહેવાર નું સૂત્ર છે અનેકતામાં એકતા ;સર્વધર્મ  સમભાવ,ધર્મ અને સંસ્કૃતિનું  મિલન છે . તહેવાર વર્તમાન અને અતીત નું જોડાણ કરાવે છે,માનવીમાં ત્યાગ  ભાવના જગાડે છે, જાતિઓ ,ભાષાઓ,પ્રાંતો ,સમ્પ્રદાયો અને ધર્મો ને  આપસમાં  માં  સાંકળવાનું મહત્વનું કામ ફેસ્ટિવલ કરે છે.તહેવારનો સાચો ઉદ્દેશ સમજીએ ,આંતરિક ચેતના દાખવીએભારત જેટલાં તહેવારો ,પર્વો બીજા કોઈ દેશ પાસે થી સર્વ ધર્મ સમભાવથી ભાઈ ચારા ,મૈત્રી સાથે ધર્મ ,જાત ,ઉંચ નીચ ભૂલી તહેવારોમાં ભાગ લે છે -અખંડ ભારતની આ મોટી ઓળખ સ્વમાની છે ;
————————————————————————————-જિતેંદ્ર પાઢ /અમેરિકા


| Leave a comment

ગુજરાતી ભાષાનું સંરક્ષણ અને સર્જકતાના સંવર્ધનને અગ્રિમતા

By ભાગ્યેશ જ્હા -August 20, 2018FacebookTwittergoogle_plusShare

પ્રિય પ્રાર્થના,
ગુજરાતી માતૃભાષા ગૌરવ પ્રતિષ્ઠાનનો પ્રારંભ થયો છે. મૂળ ભાવ તો ગુજરાતી ભાષાનું સંરક્ષણ કરવું, સર્જકતાનું સંવર્ધન કરવું અને ભાષા માટેની સજ્જતા વધારવી. આ પ્રતિષ્ઠાને જે યજ્ઞ શરૂ કર્યો છે તે માટે અનેક કાર્યશાળા થાય છે. શુદ્ધ ગુજરાતી લખવા માટે શિક્ષકો સજ્જ થાય તેની અગ્રિમતા સ્વીકારી છે. હવે, સંરક્ષણ માટે શું કરવું તેની ચર્ચા અને ચિંતા થયા કરે છે. દરેક શાળામાં ગુજરાતી અનિવાર્ય કરી છે, પણ જાહેરાત માત્રથી કામ થતું નથી. પ્રજાએ ભાષાભિમાન ગુમાવ્યું છે તે પુનઃ સ્થાપિત કરવાનું ગાંધી કક્ષાનું કામ છે, જોકે આજના જમાનામાં જ્યારે ભાષાભિમાન નથી રહ્યું ત્યારે ભાષાશુદ્ધિના વર્ગો અમે ચલાવીએ છીએ. તું ઓળખે છે એ હર્ષદભાઈ શાહ અને મિત્રોએ આ કામ ભારે ઉત્સાહથી ઉપાડ્યું છે. દર મહિને 70થી 80 શિક્ષકો અને ભાષાશુદ્ધિ માટે આતુર લોકો આવી કાર્યશાળામાં આવવા લાગ્યા છે તેનાથી એક વાતવરણ બનશે તેવી શ્રદ્ધા છે. એક વાત ખાસ નોંધવા જેવી છે, પ્રવીણ પ્રકાશનના ગોપાલભાઈ માંકડિયા અમારા આ પ્રયત્નમાં જોડાયા છે. પ્રવીણ પ્રકાશને ભગવદ્ગોમંડલ જેવા મહા-શબ્દકોશનું પ્રકાશન કર્યું છે. આ ઉપરાંત ગુજરાત પબ્લિક સર્વિસ કમિશનના પૂર્વ સભ્ય પ્રવીણભાઈ વઘાસિયા અને હિન્દુ સર્વિસ એન્ડ સ્પિરિચ્યુઅલ ફાઉન્ડેશનના નારાયણ મેઘાણી અને લેખક જય ઓઝા આ પ્રતિષ્ઠાનમાં જોડાયા છે.
એક બીજી વાત કરવી છે તે એક નેવું વર્ષના યુવાનની કરવી છે. મોહનભાઈ પટેલ એક અદ્ભુત યુવાન છે, એ એટલાં બધાં ક્ષેત્રો સાથે જોડાયેલા છે અને એટલા બધા સક્રિય છે કે તમને એ 90 વર્ષના લાગે નહિ. હું હમણાં જ રમેશભાઈ ઓઝા ‘ભાઈશ્રી’ સાથે એમના 90મા જન્મદિવસની ઉજવણીમાં ગયો ત્યારે આશ્ચર્ય સાથે ગૌરવ થયું કે મોહનભાઈ રોજ પોણા આઠ વાગ્યે ફેક્ટરીમાં જવા નીકળી જાય છે. મુંબઈના અતિક્લિષ્ટ ટ્રાફિકમાં સમયસર પહોંચવાની નેમ રાખનાર મોહનભાઈ જ્યારે ગુજરાતી ગીતો સાંભળે છે ત્યારે નાચી ઊઠે છે. આવા ઉત્સાહના એક વડલાસમા મોહનભાઈ આજની પેઢીને ઉદાહરરૂપ સક્રિયતા શીખવી શકે એમ છે. એ ખેડા જિલ્લાના ખમીરનું પ્રતીક છે, એ ગુજરાતીપણાની કલગી છે, એમનામાં તમને ગાંધીજીની નિસ્બત દેખાઈ આવે. એમની દઢ નિર્ણયશક્તિ એ સરદારની યાદ અપાવે એવી છે. એ કૃષ્ણભક્ત છે, એટલે મોહન નામ અનેક રીતે સાર્થક કરે છે. એમને સંગીતમાં રસ છે અને નૃત્ય પ્રિય છે, એમને કવિતા ગમે છે અને ચિત્રકલા પ્રિય છે. એ કૃષિવિજ્ઞાની છે, એ છોડ સાથે વાત કરે છે. એક માણસ કૃષિવૈજ્ઞાનિક હોય, ઉદ્યોગપતિ હોય, શિક્ષણસંસ્થાઓ ચલાવતા હોય. આવા બહુમુખી પ્રતિંભા ધરાવતા મોહનભાઈનું સન્માન કરવાના પ્રસંગે ગુજરાતીઓનો જે ઉમળકો હતો તે અદ્ભુત હતો. મેં મારા પ્રવચનમાં કહ્યું, બહુમુખી પ્રતિભાને જ્યારે અહંકાર આભડી જાય છે ત્યારે રાવણ મળે છે, અને જ્યારે આવી પ્રતિભાને સંસ્કૃતિની ચિંતા, સંસ્કારો અને નમ્રતા સ્પર્શે છે ત્યારે સમાજને એક કૃષ્ણ મળે છે, એક મોહન મળે છે.
આજે એક બીજી વાત કરવી છે. જેમની શતાબ્દી ઊજવાય છે તે પીતાંબર પટેલ અંગે એક સરસ કાર્યક્રમ યોજાયો. પીતાંબર પટેલ એટલે આપણા વિક્રમ પટેલના પિતાજી. આખાબોલા પટેલ, ઉત્તર ગુજરાતનો લહેકો અને નિખાલસ હૃદયમાંથી વહેતી સર્જક ભાષા. વિક્રમભાઈ તો બહુ ભાવવિભોર બની ગયા. રાઘવજી માધડે પીતાંબર પટેલની વાર્તાસૃષ્ટિ ખોલી આપી. રાઘવજી માધડે પીતાંબરભાઈની વાત કરતાં કરતાં વાર્તાના કસબનું પણ સરસ નિરૂપણ કર્યું. એમણે કહ્યું, સોનું ભલે કીમતી હોય, પણ કોઈ સોનાનાં બિસ્કિટ ગળે ભરાવતા નથી. જ્યારે સોનામાં થોડો ભેગ થાય, જ્યારે એમાં કલાકારની કલા ઉમેરાય, ઘાટ ઘડાય ત્યારે સોનું ઘરેણું બને છે. બિપિનકુમાર શાહે પત્રકાર તરીકે પીતાંબર પટેલ સાથે એમના યાદગાર બનાવો યાદ કર્યા, જ્યારે ડો. કેશુભાઈ દેસાઈએ એમની નવલકથાઓમાં પડઘાતી સામાજિક ચેતનાના અંશોને રજૂ કર્યા. કેશુભાઈ દેસાઈએ પન્નાલાલ પટેલ, પીતાંબર પટેલ અને ઈશ્વર પેટલીકર દ્વારા રજૂ કરેલી પટેલ કોમની ભાવસૃષ્ટિ પણ આસ્વાદનીય છે, એટલું જ નહિ, પણ ગુજરાતની સામાજિક સમસ્યાઓ અને ભાવનાઓને આ ત્રિપુટીએ સરસ રીતે શબ્દદેહ આપ્યો હતો. પીતાંબર પટેલ લોકબોલીમાં લખતા, બોલતા પણ લોકબોલીમાં. એ એક એવા લેખક હતા જે સમાજ સાથે સતત જોડાયેલા રહ્યા હતા. આ કારણે એમના લખાણમાં એક પ્રકારની વિશેષ શક્તિ પ્રગટતી હતી.
સર્જકોની શતાબ્દી આમ તો માઈલસ્ટોન જેવી હોય છે, એ જોવાથી આપણને ખ્યાલ આવે કે આપણે કેટલું અંતર કાપ્યું છે, પણ સાથે બહારની દુનિયા અને સર્જકતાનો અનંત રસ્તો કેવી કેવી ક્ષિતિજો ખોલી આપે છે એનો પણ ખ્યાલ આવે છે. આવી કશીક ઉજવણી થાય ત્યારે આપણે આત્મનિરીક્ષણ કરવું જોઈએ. શબ્દ હવે જે વિશ્વમાં ઘૂમી વળ્યો છે, એ નવું વિશ્વ છે, આપણે નવો ગુજરાતી શબ્દ પ્રગટાવી શક્યા છીએ? પીતાંબરભાઈએ પોંખેલો પીતાંબર પહેરેલો શબ્દ આજે જીન્સ પહેરીને કઈ યાત્રાએ નીકળ્યો છે? કોઈએ તો પૂછ્વું પડશે, કોઈએ તો જવાબ દેવો પડશે…
શુભાશિષ,
ભાગ્યેશ. જય જય ગરવી ગુજરાત.

લેખક ગાંધીનગરસ્થિત સર્જક છે. http://gujarattimesusa.com/08/20/2018/7984/

| Leave a comment

મહેંકતા પત્રો (વિદેશ વસી સહિયર મોરી – 18) રોહિત કાપડીયા

આશા,   

દાદુ સાથે તેં વિતાવેલા દિવસો સાચે જ અદ્દભૂત હતાં. આપણા પરિવારમાં પપ્પા એક એવું પાત્ર છે કે જે સંતાનને પગભર કરવા માટે, સમાજમાં ગૌરવ ભર્યુ સ્થાન પ્રાપ્ત કરાવવા માટે ને હર પરિસ્થિતિનો  સામનો કરવામાં સક્ષમ બનાવવા માટે થોડાં કઠોર બને છે. બાકી પ્રેમનો અવિરત પ્રવાહ તેમની ભીતર પણ વહેતો જ હોય છે. કોઈ કે કેટલી સાચી વાત કરી છે કે સંતાન સદૈવ મા ના દિલમાં અને પિતાના મગજમાં રહેતા હોય છે. એમના વિશે થોડી ખાસ વાત.                     

પપ્પા એટલે કડક વલણ અપનાવનાર વ્યક્તિ. ખેર! મારા કેસમાં એવું ન હતું. પપ્પાએ ક્યારેય મારા પર ગુસ્સો કર્યો જ નથી. હાં, મારાથી કંઈક ખોટું થઈ જાય તો તેમના ચહેરા પર નારાજગી જરૂર દેખાય .એમના ચહેરાની નારાજગીથી જ હું ખોટું કરતાં અટકી જતી .એક વાતનો અફસોસ હંમેશાં રહેશે કે પપ્પાએ ક્યારેય સજા રૂપે ગાલ પર એક હળવી થપાટ પણ નથી મારી .તે એમનો પ્રેમ પણ ક્યારેય જાહેર નહીં કરતાં. મને નાનપણથી જ શ્રીખંડ બહુ ભાવે ને એટલે જ અઠવાડિયામાં બે વાર શ્રીખંડ જરૂર લાવે. જ્યારે હું જમતી હોઉં ત્યારે છૂપી નજરે મારા ભાણામાં મમ્મી શ્રીખંડ આપવાનું ભૂલી તો નથી ગઈને તે જરૂરથી જોઈ લે. તે દિવસે મમ્મી સાચે જ  શ્રીખંડ આપવાનું ભૂલી ગઈ હતી. તેમની નજરમાં આવી ગયું. મમ્મીને ઠપકો આપવાને બદલે એમણે બહારથી જ કહ્યું “સાંભળો છો, આજે મને જરા શરદી જેવું લાગે છે. શ્રીખંડ મીઠડીને જ આપી દેજો. મારે નથી ખાવો.” પપ્પા, મને ઘણી વાર પ્રેમથી મીઠડી કહીને જ બોલાવતાં. તું નહીં માને પણ એ દિવસે શ્રીખંડની મીઠાશ ઓર વધી ગઈ હતી.                

એમની જિંદગીની ફિલસૂફી કંઈક જુદી જ છે.  ગમે તેવી તકલીફમાં પણ એ સદા હસતા જ રહે .એ કોઈને મદદ કરે તો અમને પણ જણાવે નહીં .પોતાના આનંદ કરતાં બીજાના દુઃખની એમને વધુ ચિંતા હોય છે. પપ્પાએ એમના એક પરિચિતને બે લાખ રૂપિયા વ્યાજે આપ્યા હતાં. ધંધામાં નુકસાની જતા એણે નાદારી નોંધાવી અને ત્રીસ પૈસામાં માંડવાળ કરી. બે લાખ રૂપિયાને બદલે હવે માત્ર સાંઠ હજાર રૂપિયા પાછા મળવાના હતા. તે દિવસે  પૈસા લેવા પપ્પા એભાઈને ત્યાં ગયાં પણ ખાલી હાથે પાછા ફર્યા. મમ્મીએ પૂછ્યું “કેમ, સાઠ હજાર પણ નહીં આપ્યા”. અત્યંત સ્વસ્થતાથી એમણે કહ્યું” એ તો આપતા હતાં પણ તેમના મુખ પર જે સંકોચ હતો. એમની સ્થિતિ જે રીતે દયનીય હતી. જે રીતે આલિશાન ફ્લેટ છોડીને એ બે રૂમ રસોડાના ફ્લેટમાં આવી ગયા હતાં તે જોઈને મને પૈસા પાછા લેવાનું યોગ્ય ન લાગ્યું. મેં એમને કહી દીધું કે હાલ મને પૈસા નથી જોઇતાં. ભવિષ્યમાં તમારી પાસે સગવડ થાય ત્યારે આપજો. એમણે કોઈ પ્રત્યુત્તર ન આપ્યો પણ એમની આંખમાં આવી ગયેલા આંસુઓ ઘણું બધું કહી ગયાં. સાંઠ હજાર રૂપિયા મને મળવાથી મારી આર્થિક સ્થિતિમાં કોઇ ફરક નથી પડવાનો પણ સાંઠ હજાર રૂપિયા તેમની પાસે રહેવાથી એમને મોટો ફરક પડશે”.       

 પપ્પાને ઈશ્ચરમાં શ્રદ્ધા ખરી પણ પૂજાપાઠમાં બહુ ઓછો સમય વિતાવે. જો કે એમની માનવતાથી છલકતી  જીવનશૈલી જોતાં તો એ સહુથી વધારે ધર્મિષ્ઠ કહી શકાય. પપ્પા ઓછું બોલે પણ થોડામાં ઘણું બધું કહી દે .એક વાર મેં મમ્મીને કહ્યું” પ્લીઝ, મમ્મી તને આ વાતમાં સમજ ન પડે.” પપ્પાએ આ સાંભળી લીધું અને તરત જ કહ્યું “બેટા, ઘણી વસ્તુ સમજવા માટે અક્કલ કરતાં દિલ વધારે કામ કરે છે. તારી મમ્મી જેટલું વિશાળ દિલ કોઇ પાસે નહીં હોય.” મેં તરત જ મમ્મીને સોરી કહી દીધું. મારા મનમાં રહેલો સમજનો ફાંકો તરત જ ઉતરી ગયો .ઘણું બધું લખવું છે પણ ફરી કોઈ વાર. મેં વાંચેલી એક નાનકડી વાર્તા અહીં લખું છું. તને અવશ્ય ગમશે.            

પપ્પા સાથે રણમાંથી પસાર થતાં અને પપ્પાથી થોડે દૂર ચાલતા બાળકે કહ્યું” પપ્પા, કેટલી સખત ગરમી લાગે છે. અહીં કોઈ મકાન કે ઝાડ પણ નથી કે કે જેની છાયામાં થોડીવાર ઉભા રહી શકીએ.” પપ્પાએ પ્રેમથી કહ્યું “બેટા, અહીં નજદીક આવ ને મારા પડછાયા સાથે ચાલ. તને ગમશે.” નજદીક આવી પપ્પાના પડછાયામાં ચાલતા પુત્રે કહ્યું” હાશ, હવે ઠંડક લાગે છે.” પપ્પા મનોમન ગણગણ્યા ‘મને પણ’ .               ચાલ, ત્યારે પપ્પાનાં  ‘ફ્રેન્ડ, ફિલોસોફર અને ગાઈડ’ ના વિશેષણોમાં થોડા મારાં વિશેષણો ઉમેરી આ ઇ-મેઇલ અહીં જ પૂરો કરૂં છું. પપ્પા – – ધ્રૃવતારક, શૌર્યમૂર્તિ, હીરો, કપ્તાન, સુપરમેન, ઘેઘૂર વડલો.                                  

 સ્મિતા. 

| Leave a comment

હળવેથી હૈયાને હલકુ કરો -૧૬-ટર્નિંગ પોઈન્ટ -પ્રજ્ઞા દાદભાવાળા

મિત્રો આજે એક નવા સર્જકને રજુ કરતા આનંદ સાથે હાસ્ય પણ અનુભવું છું અને તમે પણ અનુભવશો. માણસ હૈયું ખોલી ઘણી વાતો કરે છે. પણ આ કંદર્પભાઈની વાતોમાં હૈયાની વરાળ સાથે હાસ્ય પણ ઉપજે છે.આજની નવી પેઢી હળવેથી હૈયાની વાત ને કહે છે “ટોકિંગ પોઈન્ટ”.તેનું નામ છે કંદર્પ ભાઈ પટેલ.
હળવેથી હૈયાને હળવું કરો .. એમ કહોને  ને ટોકિંગ પોઈન્ટ લ્યો ત્યારે સાંભળો મારી વાત …
 આવતા ૧-૨ મહિનામાં ‘જોબ’-ભૂખ્યા વરુઓ આમથી તેમ ધમપછાડા કરશે. જો કે ‘પ્લેસમેન્ટ’ નામનો શબ્દ તો હવે મૃત:પ્રાય જ બની ચુક્યો છે, કારણ કે ‘હાથી આખો ગયો અને પૂછડું બાકી’ જેવી પરિસ્થિતિ આકાર લઇ ચુકી છે.
પણ આ સગા-સંબંધી (હમણાં-હમણાં બધાના ઘરે જઈ-જઈને આ પૂછવાના જ ધંધા કરે છે, જાણે એમને તો અમારી પંચાતમાં જ રસ હોય..!). આ શબ્દને જીભમાં ચિપકાવીને નથી રાખતા મારા વાલીડા(વડીલઓ). અમુક બદ-જાત પબ્લિક ખાસ સાંજે પોતાની અર્ધ(અંગિની) (જાડી-મોટી બુદ્ધિ)ને અને પોતાના દીકરાઓને લઈને એન્જિનેઅરોના ઘરે ખાસ ‘ખોંખારો નાખવા’ અને ‘દેકારો કરવા’ આવી ચડે. જાણે આ એન્જિનેઅરોની ‘કાણ’ કાઢવા આવ્યા હોય એમ બેસે અને એન્જીનિયરીંગનું ‘બેસણું’ રાખેલું હોય એવી ડંફાશ મારે. પાણી દેવા જઈએ ત્યારે મોઢું તો એવું કરે જાણે આપણે કોઈ નાની રેસ્ટોરન્ટમાં પાણી આપવાનું જ કામ ન કરવાનું હોય..! અને આપણી પરીસ્થિતી પણ ‘કાપો તોયે લોહી ના નીકળે’ એવી હોય. બસ બધી વાતમાં નનૈયો ભણવા સિવાય કોઈ જ એક્સપ્રેશન ચહેરા પર ના આવે. એક-એક કલાક સુધી એવી નેગેટીવ અને બિનજરૂરી વાતો કરતા જાય કે ન પૂછો વાત…! અને છેલ્લે પાછા, ‘તો બેટા..! શું કરાવાય આને ?’ પૂછીને મગજની તો પૂરી દઈ મુકે, જાણે એના બાળકની લાઈફના આપણે ‘મોટીવેશનલ કોચ કમ એડવાઈઝર’ ના હોઈએ…! બસ આજ મારો ટોકિંગ પોઈન્ટ છે.પણ દોસ્ત..! આ હૈયાની વાત એટલી પણ હળવાશથી ‘હવાબાણ હરડે’ની જેમ હવામાં ઉછાળાય એવી સરળ નથી.
પ્રશ્નો તો પૂછશે, પૂછાશે અને પુછાવા જ જોઈએ. જેટલો વિરોધ એટલો જ માણસ જીવનના તાપમાં ઉકળીને બહાર આવે. દિલમાં એક ધગધગતો લાવા હોવો જોઈએ. કઈક દુનિયાને કરીને બતાવવાની હામ હોવી જોઈએ. ૨૧ વર્ષના જુવાનજોધ છોકરાને જોઇને કોઈ પણ વ્યક્તિ તેના તેજથી અંજાઈ જવો જ જોઈએ, અભિભૂત થવો જોઈએ. આ ઉકળતી યુવાનીને દુનિયામાં પોતાનો સિક્કો જમાવવા માટે કોઈ બંધન રોકી શકે તેમ નથી, એટલી ઉર્જાનો ‘પાવર બેંક’ છે. જીગરમાં એક ખમીર ખોળી-ખોળીને બોલવું પડે અને નસીબના ‘સેફ ટ્રેક’ પરથી ગાડી ઉતારીને પરસેવાના ‘અનઇવન ટ્રેક’ પર ગાડી દોડાવવી પડે. સપનાઓને સાકાર કરવા પહેલા બળબળતી આગમાં બળવું પડે, હૈયામાં હામ ભરવી પડે, તેને મેળવવાની ભૂખ લાગવી જોઈએ. પરંતુ, એ બધું જ ત્યારે જયારે ખુલ્લી આંખે સપના જોયા પણ હોય.
કાળજામાં એક એવો ‘સૂપ’ વહેતો હોવો જોઈએ કે જે ‘કર્તુત્વશક્તિ’ની ભૂખ લગાડે, એ પણ કકડીને. હાથ-પગમાં એવા ઇલેક્ટ્રિક કરંટ જોઈએ જેનો ઝટકો આખી દુનિયા મહેસૂસ કરે. આંખો તેઝતર્રાર ડી-એસ.એલ.આર કેમેરાની જેમ ‘વેલ ફોકસ્ડ’ હોવી જોઈએ જેથી માત્ર પોઝિટીવ વાઈબ્સને ઉચકીને કેપ્ચર કરેઅને તેની જ ‘નેગેટિવ’ બને. કેટલાયે અવનવા અનુભવો કરવા પડે, શરીર પર એ અનુભવોના જોરદાર ઘા પડવા જોઈએ અને ‘ઉત્સાહ’ના મલમ વડે ‘હતાશા’ના એ જ ઘાવ ભરાવા જોઈએ. કોઈ પણ આંગળી કેમ ચીંધી જાય આપણી સામે ? શું આ દુનિયામાં આપણું ‘પ્લેસમેન્ટ’ ગાંડા-ગમાર, અણઘડ અને અવ્યવસ્થિત સમાજનું નીચું મોં કરીને સાંભળવા થયું છે? આંખમાં આંખ નાખીને જવાબ દેવાનો ફાંકો અંદરથી ના આવે ત્યાં સુધી હજુ બાળક જ છો એવું સમજી લેવું અને ખૂણામાં એક આંગળી મોઢા પર ઉભી મુકીને ઉભા રહી દરેકનું સાંભળવાની તૈયારી રાખવી.
આવતી કાલે તમારી ગરજ છે એટલે ‘જોબ’ લેવા દરેક દોડવાના. ‘જેક’ (સ્પેરો નહિ..!) લગાવાની ટ્રાય કરશે, નહિ મેળ પડે એ વળી ૨ વર્ષ આગળ ભણવાનું અને માસ્ટર્સ (હકીકતમાં નહિ) કરવા પાછો પોદળા વચ્ચે સાંઠીકડું ઉભું રાખવાનો પ્રયત્ન કરશે. પણ, ત્યાં આપણામાં શું એવી લાયકાત છે કે આપણે શું ડિઝર્વ કરીએ છીએ ખરેખર? એ ‘ખરેખર’ ખ્યાલ છે ખરો ? કે માત્ર શેખચિલ્લીના સપનાઓમાં ‘ખેરાતી’ બનીને પોતાનો જ ‘ખરખરો’ કરાવવા આ સૂકા ભઠ્ઠ ‘ખેતર’માં નીકળી પડ્યા છીએ…જ્યાં આપણી કોઈ સ્વતંત્રતાને સ્થાન જ નથી. આપણા વિચારો, વાણી અને વર્તનને બાંધવા સામે ચાલીને આપણે જઈએ છીએ. એનું કારણ માત્ર એક જ છે, કે આ ૨૧ વર્ષમાં માર્કસની પાછળ આપણે ત્રણ(પોતાના અને પોતે) એવા દોડ્યા કે વ્યક્તિત્વનું નિર્માણ કરવાનું જ ભુલાઈ ગયું. એક અલગ ચીલો ચાતરીને રસ્તો કરવાનું ‘સાઈડ બાય’ થઇ ગયું. આસપાસની દુનિયા માત્ર એક સાંકડા કુવા જેટલી બની ગઈ.
જરૂર છે, લાઈફના આ ‘ટર્નિંગ પોઈન્ટ’ પર પોતાના ‘ટોકિંગ પોઈન્ટ’ ને ઇન્સ્ટોલ કરવાની. જરૂર છે, પોતાની ઓળખ ઉભી કરવાની. જરૂર છે, યા હોમ..કરીને કુદી પડવાની. જરૂર છે, ‘ઘેટાશાહી’ ટોળામાંથી બહાર આવીને સ્વતંત્ર નિર્ણયશક્તિ ખીલવવાની.
હું સ્પષ્ટપણે માનું છું કે દરેક વ્યક્તિ એક ‘માર્કેટર’ છે. રોજ સવારે ઉઠીને લોકો પોતાને બીજાનાથી થોડા વધુ ચડિયાતા બતાવવાનો પ્રયત્ન કરે છે. પોતાના શરીર, વિચારો, કાર્યો, સુખ, ખુશી .. આ દરેક હમેશા વધુ સારું કેમ રહે તેનો પ્રયત્ન કરતા રહે છે. બસ, આ સ્કીલને જ ડેવલપ કરવાની છે ને દોસ્ત..! આવતી કાલે જ્યાં પણ જઈએ કે જે કઈ કરીએ…પોતાની સ્વતંત્ર નિર્ણયશક્તિ વડે માર્કેટિંગની દુનિયામાં ઉભા રહી જ શકવાના. આ દુનિયાનો દરેક માણસ રોજ સવારે ઉઠીને ‘શું કરું તો વધુ ફાયદો થાય..?’ એના માટેની માર્કેટિંગ સ્કીલ વિચારતો રહે છે. પછડાટ ખાઈને ફરી પાછા દરિયાના મોજાની જેમ ઉંચે ઊછળતા આવડતું જરૂરી છે. નદીના બંધનની જેમ નિરંતર વહેવું એ જ નિયમ છે, સમયનો નહિ..પરંતુ આપણો..!
આજે દરેક જુવાનિયો પોતાનું લેવલ જોયા વિના જ દુનિયાને ‘જજ’ કરતો થયો છે. પણ ત્રણ આંગળી અને મોટો અંગુઠો આપણી તરફ છે ભાઈ’લા. જયારે પોતે હૃદયમાં આત્મવિશ્વાસનો દીવો જગાવીને ફરીશું ત્યારે હતાશા-નિરાશા એ દીવાના અંધકાર નીચે છુપાઈ જશે. બસ, મોજ પડવી જોઈએ. કોણ કેવું કહી ગયો છે? અને કોણ શું કહે છે? એની ચર્ચા કરવા મોટીવેશનના ‘અધિવેશનો’ ભરીને ‘વેન્ટીલેશન’ પર જવું નહિ. ચર્ચા કરવા કરતા પોતાનામાં શું ખૂટે છે? એનો હિસાબ માંડો અને એની દુકાન ખોલો. સાંજ સુધીમાં દુકાનનો વેપલો કેટલો થયો એ નક્કી કરો અને નફા-ખોટની ગણતરી કરો. તાળો આપોઆપ મળી જશે.
ખોટી ચર્ચામાં ઉતરવું નહિ, એક આ ‘કામદેવ’ નું બ્રહ્મવાક્ય મનમાં ઘુસાડી દો ગમે તે રીતે.
“ચર્ચા એટલે ખર્ચા, સમયના અને શક્તિના…!”
ટહુકો:-
વ્હુ આર યુ?
વ્હોટ આર યુ?
વ્હાય આર યુ?
આ ત્રણ પ્રશ્નોના જવાબ પોતાના દિલને પૂછવા અને કેટલાના ‘રીવર્ટ’ મેઈલ આ મન ના ‘ઈનબોક્સ’માં આવે છે એ જાતે જ ચેક કરો. જેટલા ‘સ્પામ’માં છે તે ‘ઈનબોક્સ’માં જ કેમ નથી રિસીવ થતા એ જોવાનો પ્રયત્ન કરો. ‘ડ્રાફ્ટ’માં રહેલા જવાબો જયારે ‘સેન્ટ’ બતાવશે તે દિવસે નસીબનો ‘મેઈલ’ આવ્યો સમજો.
મિત્રો કંદર્પે વાત તો હૈયાની જ કરી છે પણ જોવો કેવો હકારાત્મક અભિગમ છે. વાતને સ્વીકારો અને એણે આપેલા પ્રશ્નોને જાતે જ પૂછીને ઉકેલ શોધો.દરેક  પાસે હૈયાની વાત કહો તો વાત અને વરાળ કહો તો વરાળ ધરબાઈને પડી જ હોય છે. હા, માત્ર હળવેથી હૈયાને હળવું કરી હૃદયમાં આત્મવિશ્વાસનો દીવો જગાવીને ગુંગળામણને દુર કરવાની છે.

તમારી પાસે આવી કોઈ વાત હોય અને કહેવી હોય તો અહી જરૂર મોકલજો. 

| Leave a comment

મહેંકતા પત્રો (વિદેશ વસી સહિયર મોરી – 17) રોહિત કાપડિયા

સ્મિતા ,     

સારૂં ગ્રહણ કરવાની આપણી ક્ષમતા વધે તે માટેની ચાહત ગમી. એ સાથે જ મને વેદનો એ મંત્ર યાદ આવી ગયો કે જે કહે છે મને સર્વે દિશાઓમાંથી સુંદર વિચારો પ્રાપ્ત થાય .દાદુ સાથે વિતાવેલા શનિવાર અને રવિવારમાં ઘણું બધું શીખવા મળ્યું. બે દિવસ બહારનો પ્રોગ્રામ હોય શનિવારે સવારે હું ગરમ નાસ્તો બનાવવા વહેલી ઉઠી હતી. મારા આશ્ચર્યની વચ્ચે આટલી વહેલી સવારે ‘ગુડ મોર્નિંગ’ કહીને દાદુએ રસોડામાં પ્રવેશ કર્યો ને મને કહ્યું “ચિન્ટી, તું બીજી બધી તૈયારી કરી લે ત્યાં સુધીમાં હું ગરમ નાસ્તો બનાવી લઉં છું”. મારા મોંમાંથી લગભગ ચીસ જેવા શબ્દોમાં નીકળ્યું

” દાદુ તમે નાસ્તો બનાવશો ? ”

હસીને એમણે કહ્યું” ખુશી અને વિશ્વાસના ગયા પછી ઘરમાં અમે બે એકલા જ રહ્યાં. ચારૂ, ઘણો બધો સમય મારી જરૂરિયાતોને પૂરી કરવામાં અને મારી કાળજી રાખવામાં વિતાવતી. તે દિવસે શનિવારની રજા હોવાથી રાબેતા મુજબ ચા-નાસ્તો કરીને મારા મિત્રોને મળી આવ્યો. પાછો આવ્યો ત્યારે ચારૂ હિંચકા પર બેસીને છાપું વાંચી રહીહતી. મને નવાઈ લાગી. મેં પૂછ્યું

“શું આજે રસોઇમાં હડતાળ છે કે?”

હસીને એણે કહ્યું” આજે મારી પણ છુટ્ટી છે. “મેં સહજતાથી કીધું” ચાલો, આપણે બહાર જમી લઈશું”. ત્યાં તો હસતાં હસતાં એણે ડાઇનિંગ ટેબલ પર તૈયાર રાખેલા મારાં મનગમતાં ભોજન પરથી આવરણ હટાવ્યું .હું ખુશ થઈ ગયો પણ એક વિચાર મારા મનમાં સતત રમવા લાગ્યો કે શું ચારૂને ક્યારેય કામમાંથી છૂટી નહીં?  ક્યારેય નિવૃત્તિ નહીં? બસ મેં રસોઈ બનાવતા શીખવાનું નક્કી કરી લીધું. દર રવિવારે ઘરે પણ હું જ નાસ્તો બતાવું છું. આજનો નાસ્તો ચાખીને તું જ નક્કી કરજે કે આ કૂક કેટલો હોંશિયાર છે?”

અમે નાયગ્રા ફોલ્સ જોવા ગયા હતાં. મનભરીને ત્યાંનું અવર્ણનીય સૌંદર્ય માણ્યું. અચાનક જ દાદુએ વિશ્વાસને સંબોધીને કહ્યું” બેટા, આ ધોધનું પાણી જ્યારે ઉપર વહેતું હતું ત્યારે પણ ખળખળ વહેતું હતું. નીચે પડતું હતું ત્યારે પણ ઘૂઘવાટથી પડતું હતું ને નીચે પડી ગયા પછી પણ એ જ રીતે ખળખળ વહી રહ્યું છે. જિંદગીમાં પણ આપણા સ્થાન અને સ્થિતિને ગૌણ બનાવીને સતત ખળખળ રીતે વહેતા જ રહેવાનું .”  

    ત્રણેક કલાક મન ભરીને લટાર માર્યા પછી અમે નાસ્તો કરવા બેઠાં. નાસ્તાની પ્લેટમાંથી મેં પ્રથમ ચમચી મુખમાં મૂકી કે તરત જ દાદુ બોલ્યા” ટેસ્ટી છે ને? “મીઠા વગરનો એ નાસ્તો હોવા છતાંય મેં દાદુનું દિલ સાચવવા કહ્યું” દાદુ, બહુ જ ટેસ્ટી છે. “હસીને તેમણે ગજવામાંથી મીઠાની પડીકી કાઢીને મારી પ્લેટમાં ભભરાવવાં કહ્યું “બસ, જિંદગીમાં પણ આ જ રીતે ફરિયાદ વગર આવેલી હર ક્ષણને વધાવી લેજો.

થોડામાં એમણે ઘણું બધું કહી દીધું. સાંજે અમે મંદિરમાં દર્શન કરવા ગયા. શિસ્ત, શાંતિ અને સ્વચ્છતાથી વાતાવરણ મહેકી રહ્યું હતું. દર્શન કર્યા પછી મેં કહ્યું” દાદુ, આવી શિસ્ત, શાંતિ અને સ્વચ્છતા આપણા ઇન્ડિયામાં………”મને વચ્ચેથી જ અટકાવીને દાદુએ કહ્યું “કોઈ પણ ચીજ એની મેળે નથી આવતી. એને લાવવી પડે છે .ઇન્ડિયામાં પણ ઘણું બધું સુંદર છે અને છતાં પણ જે કંઈ ખૂટે છે. જે કંઈ પણ ખામી છે. તેને જો દૂર કરવી હોય તો વિશ્વાસ, ત્યાં આવીને પરિવર્તન લાવવું જોઈએ.” તે રાત અમે હોટલમાં જ રોકાયા. રાતે મેં વિશ્વાસને કહ્યું” તમારૂં ધ્યેય પૂરૂં  થાય અને એક ચોક્કસ રકમ કમાઇ લઇએ કે તરત જ ઇન્ડિયા જતા રહીશું.”         

બીજા દિવસે અમે ખાસ્સું ડ્રાઇવ કરીને લાખો વર્ષ પુરાણી ગુફા જોવા ગયાં. નીચા નમીને એક સાંકડી હોડીમાં બેસીને ગુફાના એક છેડેથી બીજા છેડે જવાનું હતું. હોડીનો જવાનો રસ્તો એટલો સાંકડો હતો કે અમુક જગ્યાએ ને હર વળાંકે ગાઇડને હાથ અંદર રાખવાની સૂચના આપવી પડતી હતી. ઠેક ઠેકાણે મૂકેલી રંગીન લાઇટમાં ગુફાનો નજારો અદભુત લાગતો હતો. થીજીને લટકી રહેલા પાણીનાં ટીપાં મોતીની માળા જેવા લાગતા હતાં. પાણીની ધારના સતત મારથી આપોઆપ કંડારાયેલા પથ્થરો ખૂબસૂરતીમાં ઓર વધારો કરતા હતાં. નવાઈની વાત તો એ હતી કે આટલી લાંબી અંધારી ગુફામાં પણ જીવ સૃષ્ટિ મોજુદ હતી.  ઘણીવાર નાવડી અંધકારમાંથી પસાર થતી અને ત્યારે અંધકારમાં ઓગળી જતું આપણું અસ્તિત્વ એકાદ ક્ષણ માટે હૈયાને ડરનો અહેસાસ કરાવતું હતું. લગભગ અડધા એક કલાકની એ નાવડીની સફર બાદ અચાનક જ કુદરતી પ્રકાશની ઝાંખી થઈ. દાદુ તરત જ બોલી ઉઠ્યાં ” એવરી ટનલ હેસ એન એન્ડ”

. ત્યાંથી નીકળી બંને બાજુ છવાયેલા વૃક્ષો વચ્ચેથી ડ્રાઇવ કરતાં કરતાં અમે ઘરે આવ્યાં. થાકી ગયા હતાં તેથી તરત જ સૂવા જતાં દાદુને ગુડ નાઇટ સ્વીટ, ડ્રીમ્સ કહ્યું. દાદુએ તરત જ કહ્યું “કેવી ગજબની વાત છે અંધકારમાં રંગબેરંગી સપનાઓ જોવાના”.  એ પણ ગુડ નાઇટ કહીને જતા રહ્યાં.                

વાતો તો ઘણી બધી છે. અત્યારે તો આપણી જિંદગી અને આપણા થકી બીજાની જિંદગી પણ રંગીન બને એવી ચાહત સાથે અહીં જ અટકું છું.                                            

આશા. 

| 1 ટીકા

ભારતના ૧૫ મા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી – 70 માં જન્મદિને- જિતેંદ્ર પઢ

  -નમો ની વાણી  વિચારધારા  

 હું મહત્વાકાંક્ષી વ્યક્તિ નથી .મારા જીવનમાં કોઈ મહત્વકાંક્ષા નથી . મારા જીવનમાં એક મિશન છે અને મારુ મિશન મારા દેશની સેવા કરવાનું છે અને જયારે હું મારા રાજ્ય માટે કામ કરું છું -તેનો અર્થ એ કે હું મારા દેશ અથવા રાષ્ટ્ર માટે કામ કરું છું

.*   મારા પક્ષે મને જવાબદારી સોંપી છે તો મારે તેમાં પૂર્ણ સમર્પિત થઈને સાથ આપવો જોઈએ .ભગવાને મારામાં ક્ષમતા આપી છે ,જેનાથી હું મારામાં ઇષ્ટતમને માટે તેનો ઉપયોગ કરું છું.

 *  કરોડો લોકોનો આ દેશ એક મેળો છે ,કોણ ? કહે છે મોદી એકલો છે . 

*  અમને દેશની આઝાદી માટે મારવાનો મોકો તો નથી મળ્યો ,પરંતુ આ પ્યારા દેશવાસીઓને  માટે જીવવાનો મોકો તો  મળ્યો છે ,તો તેને આપણે વ્યર્થ નહિ ગુમાવીએ અને દેશના હિતમાં કામ કરવું એ જ તો દેશ ભક્તિ છે .

*  સરકારનો કેવળ એક જધર્મ છે ,સર્વોપરિ  ભારત ;સરકારને માટે એક જ ધર્મગ્રંથ છે -સંવિધાન .સરકારે માત્ર એક જ  ભક્તિથી સલંગ્ન થવું જોઈએ તે છે દેશ ભક્તિ . સરકારની એક માત્ર શક્તિ છે તે જનશક્તિ .સરકારનું કેવળ એક જ  કર્તવ્ય છે ,૧૨૫ કરોડ ભારતીયોની ભલાઈ ,સર્વનો સાથ ,સર્વનો વિકાસ જ સરકારની એક માત્ર આચાર સંહિતા હોવી જોઈએ

.*સફળતાની ટોચે પહોંચેલા માનવીએ પણ કયારેક તો એ  સફર અંતના તળિયેથી શરૂ કરી હોય છે .શરૂઆત સંઘર્ષનો એ  સમય તેના મનના એક ખૂણામાં આજીવન સચવાયેલો રહે છે .સંઘર્ષના સમયે તેને જે જે લોકોએ સાથ આપ્યો તેમના પ્રત્યે  એક વિશેષ કૃતજ્ઞ ભાવ  તેના મનમાં કાયમનો અંકિત થઇ જાય છે . પણ સાંપડેલી સફળતાના પાયામાં સૌથી અગત્યનું પાસું એ તેના પોતાના સ્વ સાથેનો , શ્રદ્ધા સાથેનો અને ઈશ્વર સાથેનો સંબંધ છે . 

*ઘણીવાર જાહેર જીવનમાં ખુબ મોટા  પરદે ઉપસતું વ્યક્તિનું ચિત્ર એટલું મોટું હોય  છે કે તેમાંથી માણસ શોધવાનું ફાવે જ નહિ .વળી ઈચ્છા પણ ન થાય .બીજી બાજુ ,સામાન્ય માનવી તરીકેનો આનંદ કૈંક ઔર જ હોય છે .મારો પાકો  વિશ્વાસ છે કે ,આપણા સહુની ભીતર એક તદ્દન સામાન્ય -સહજ માનવ વસતો હોય છે .જે પ્રકૃતિ દત્ત સકારાત્મક અને નકારાત્મક આવિર્ભાવથી પર નથી હોતો . ગુણ,  અવગુણ , ઈચ્છા ,અનિચ્છા ,તૃષ્ણા ,તૃપ્તિ,અનુરાગ-વીતરાગ,ભાવ -અભાવ, ઊર્મિ   ,વેદન્સ -સંવેદના ,  ગમા – અણગમા,અપેક્ષા -આકાંક્ષા  તેનાથી કોઈ પર નથી હોતું . હું પણ તમારી જેમ ગુણદોષ સભર સામાન્ય માનવી જ છું .બધાની જેમ હું પણ મારા વ્યક્તિત્વના વિકાસની નિરંતર મથામણ કરતો રહું છું .

*  કૈંક  બનવું છે એવા સપના ન જુઓ ,પણ કૈંક કરીને દેખાડવું છે .એવા સપના જુઓ .

*  વખત બહુ થોડો છે ,જેટલો દમ હો ,તે લગાવી  દો .કેટલાંક લોકોને હું  જગાડું છું ,કેટલાંકને તમે જગાડી  દો 

.*   જે પળે પ્રતીક્ષાનો અંત આવે છે , ઇચ્છિત   મિલન થાય છે ત્યારે ….તમારાથી પર થઇ જોઈ શકાય તો જો જો ..પેલાં પુષ્પો નાચતા હશે ..પેલાં પાંદડા ગાતા હશે  ….પેલી ડાળીઓ હિલોળા  લેતી હશે …પેલું  થડ હૂંફ  બક્ષતું હશે

.*માત્ર  સરકાર અને સરકારના એક પગલાંથી -શરુવાતથી નૂતન ભારત નહિ બની શકે ,દેશમાં બદલાવ અથવા વિકાસ એક ભારતીય વ્યક્તિ અને નાગરિકના દ્વારા જ થઇ શકે છે.

* એ ભારતની જવાબદારી છે કે તે જ્ઞાન અને નવીનતાના માધ્યમથી પોતાની તાકાત વિશ્વને  પ્રદર્શિત  કરે

 * જે  નિરંતર ચાલે છે ,તેઓ જ બદલામાં મીઠાં  ફળ પામે છે , સૂર્યની અટલતાને  જુઓ -ગતિશીલ અને લગાતાર (સતત)ચાલવાવાળો ક્યારેય રોકાતો નથી ,તેથી આગળ ધપતા રહો .

*  સારા  ઇરાદાઓ સાથે  સુશાસન અમારી સરકારનું પ્રતીક છે .અખંડતાની સાથે કાર્યાવિન્ત અમારો મુખ્ય જુસ્સો છે .*  જો આપ મને લોક તાંત્રિક મૂલ્યો  અને ધન, શક્તિ ,સમૃદ્ધિ અને પ્રસિદ્ધિમાંથી કૈંક પસંદ કરવાનું કહેશો તો હું બહુ જ આસાનીથી બેશક લોકતાંત્રિક મૂલ્યોને પસંદ કરીશ

 *  હું નવી બાબતો કરવા અને લોકોસાથે મળીને તેને લાવવામાં ,સંચાલનમાં આનંદ માણું છું તે આનંદ મને જીવાડે છે .

*  મને કોઈ બતાવી શકે છે કે અમે જે કંઈ કરી રહ્યા છીએ તેઅંગે જાતને પૂછ્યું છે -શું  ?અમારા દ્વારા કરેલા કામોથી ગરીબોને કોઈ મદદ મળી છે ?  અથવા રાષ્ટ્રને કોઈ લાભ થયો છે? આપણે  આ  વ્યવહાર કરીએ છીએ  છીએ અને વિચારીએ છીએ કે મને કોઈ ફર્ક નથી પડતો ,આનાથી ,આ  વિચારધારાથી  બહાર   નીકળવું  જોઈએ  અને પોતાની જાતને દેશની પ્રગતિમાં સમર્પિત  કરવી જોઈએ

.* મને કોઈ  કામ કરવાનો અવસર મળે તેને હું મારા સૌભાગ્યની વાત ગણું છું .હું તેમાં મારો આત્મા પોરવી દઉં છું .આવો દરેક  અવસર /તક  આગળ  આવવા  માટે દ્વાર ખોલી દે છે

.*  હું ભૂતકાળનો બોજો કે ભવિષ્યનું પાગલપન લઈને નથી ફરતો .હું વર્તમાનમાં જીવું છું .

*  લોકતંત્રમાં કોઈ કોઈનું દુશ્મન નથી હોતું ,પરંતુ અહીં પ્રતિ સ્પર્ધાઓ   થાય છે કે દેશના વિકાસને માટે     વધારેમાં વધારે ઉત્તમ કાર્ય કોણ કરે છે ?

*  મહાત્મા ગાંધી એ ક્યારેય સ્વચ્છતાથી સમજૂતી નથી કરી ,તેઓએ આપણને આઝાદી આપી .આપણે તેઓને એક સ્વચ્છ ભારત આપવું જોઈએ .

* આ દેશ  રાજનીતિઓ  અને સરકારના મંત્રીઓ દ્વારા નથી બન્યો,પરંતુ આ દેશ ખેડૂતો ,મજૂરો અને અમારી માતા બહેનો  અને યુવાનોએ   બનાવ્યો છે .

 * મારામાં એક ખરાબ આદત છે ,હું બધા ઇન્સાનોને પોતાના સમજી  લઉં છું .

*   જ્યાં સુધી આપ લોકોને પ્રેરિત નથી કરતા ત્યાં સુધી આપને પરિણામ નહિ મળે ,પ્રભાવ  આપને   ક્યારેય  પરિણામો નહિ આપે ,પ્રેરણા આપને પરિણામ આપશે .

*જીવનના દરેક ભાગ કૃષિ ક્ષેત્ર ,શ્રમ વિભાગ ,આધ્યાત્મિક દુનિયામાં  શિક્ષા  વગેરેમાં નેતા હોવા  જોઈએ

.*  હું હંમેશા કહું છું કે લોકતંત્ર ની તાકાત આલોચનામાં રહી છે ,જો કોઈ ટીકાકરણથી તો તેનો અર્થ  છે કે કોઈ લોકતંત્ર નથી .જો તમે આગળ વધવા માંગતા હો  તો તમારે આલોચના ને આમન્ત્રિત કરવી પડશે ,અને હું  આગળ વધવા ચાહું છું તેથી ટીકાને હું આવકારું છું .

*હું ગુજરાતી ભાષાથી સૌથી વધારે પરિચિત છું

.*  કામ ને  મહત્વકાંક્ષા બનવા દો . 

*  અમારા મનની કોઈ સમસ્યા  નથી હોતી ,માત્ર અમારી માનસિકતાની હોય છે . જેની ઉપજ માટે  આપણે  ખુદ જ જવાબદાર હોઈએ છીએ

.*   હું એક  નાનો  માણસ છું અને નાના નાના લોકો માટે મોટા મોટા કામ કરું છું

.*    દેશ શાંતિ ,એકતા અને સદ્દભાવનાથી  ચાલે છે -બધાને સાથે લઈને ચાલવું અમારી સભ્યતા તથા સંસ્કૃતિ છે 

* .સમાજની સેવા કરવાનો અવસર  આપણને ઋણ ચુકવવાની તક આપે છે .

* દુનિયાનો સૌથી ઉત્તમ સંબંધ આ જ હોય છે કે જ્યાં એક હળવા સ્મિત  અને નાનકડી માફીથી જિંદગી ફરીથી પહેલા જેવી  થઇ જાય .

* હું  લોકોની શક્તિ પર વિશ્વાસ કરું છું .તેનામાં એક બહેતરસમાજ અને રાષ્ટ્ર બનાવવાની ક્ષમતા હોય છે

.*  જે આપવાથી વધે છે તે ધનજ્ઞાન છે .

*  રાજનીતિમાં કોઈ પૂર્ણવિરામ નથી હોતું .

*   જે ગતિથી લોકો ડીઝીટલ ટેક્નિક પ્રાપ્ત કરી રહ્યા છે .તે ઉંમર ,શિક્ષા ,ભાષા અને આવક થી અમારી રૂઢિવાદીતાને ખતમ કરી રહ્યા છે

.*ભારતીઓ પાસે અમર્યાદિત  પ્રતિભા છે ક્ષમતા છે , એવી મારી પૂર્ણ માન્યતા છે . મારી માનતાઓ અંગે કોઈ શંકાને સ્થાન નથી .

*  જો તમે તમારી જાતને એક નેતા કહી શકો છો તો  તમારે  નિર્ણયાત્મક  બનવું પડશે .જો તમે  નિર્ણાયક છો તો તમને નેતા બનવાની તક મળે છે . આ એક સિક્કાની બે બાજુઓ છે .

*  અમે સાથે ચાલીએ છીએ ,અમે સાથે જીએ છીએ ,અમે સાથે વિચારીએ છીએ ,અમે એક સાથે  ઉકેલ લાવીએ છીએ અને ભેગા મળી સાથમાં આ દેશ ને આગળ લઇ જઈએ છીએ .

*   ઈ ગવર્નન્સ  સરળ  સંચાલન અસરકારક શાસન અને આર્થિક સંચાલન પણ છે .ઈ ગવર્નન્સ  સુશાસન માર્ગ તૈયાર કરે છે

.*સર્વ ધર્મો અને બધા સમુદાયોની પાસે સમાન અધિકાર છે .અને તેનીપુરે પુરિયાને બધી સુરક્ષા સુ નિશ્ચિન્ત  કરવાની મારી જવાબદારી છે .મારી સરકાર જાતિ  પંથ અને ધર્મના  આધારેકોઈ ભેદભાવ ને શાન અથવા સ્વીકાર નહિ કરે .

* તહેવારોથી સમાજમાં પ્રેમ ,સ્નેહ અને ભાઈચારાની ભાવના વધે છે ,તેમાંથી”હું ”મટી ” સહુ -”સર્વ ‘(મારુ મટી  અમારું )ની યાત્રા માટે માર્ગ તૈયાર થાય છે . 

*  અમારી સેનાએ વાત નથી કરતી ,રણક્ષેત્રમાં  પરાક્રમ (વીરતા )બતાવે છે .

* અમારે કૃત્યોની  જરૂરત નથી પણ કાર્યવાહી ની જરૂરત છે

.*યોગ ભારતની પ્રાચીન પરંપરાની  અમૂલ્ય  ભેટ છે .તેમગજ અને  શરીરની   એકતાનું પ્રતીક છે .પ્રકૃતિ અને મનુષ્ય વચ્ચે  ઔચિત્યપૂર્ણ  મેલ છે .વિચાર ,સંયમ અને પૂર્તિ પ્રદાન કરવવાવાળો છે , તથા સ્વાસ્થ્ય અને ભલાઈ માટે એક સમર્ગ દૃષ્ટિકોણ  છે

.* જો તમે કોઈપણ મહાન વ્યક્તિનું જીવન ચરિત્ર વાંચશો તો તો આપણે બે ચીજો તેમાં જોવા મળશે -તેઓની પ્રગતિ માં માતાનું  યોગદાન અને તરક્કીમાં તેમજ વિકાસમાં તેઓના શિક્ષકોનું યોગદાન

.*હું એક ડીઝીટલ ભારતનું સપનું જોઉં  છું . જ્યાં  દુનિયા ભાવિ  માટે આગળના મોટા   ”આઈડિયા ”ઓ માટે ભારત ઉપર મીટ માંડે   

| Leave a comment

નિરાલી ભગત (૧)મિત્રથી વધારે કંઈ નથી –કિરીટ ભક્તા

સહીયારી નવલકથા નિરાલી ભગત, મુખ્ય લેખક કીરિટ ભક્તા

સહીયારી નવલકથા- નિરાલી ભગત, મુખ્ય લેખક કીરિટ ભક્તા

પ્રકરણ ૧

ફીરોઝ્પુર એક્ષ્પ્રેસ અંકલેશ્વર થી છુટી રહ્યો હતો મિત્રોનાં ટોળામાં ઘણા બાય કહેવા આવ્યા હતા પ્રતાપ આમેય મિત્રોનો વિયોગમાં વિખુટો પડી રહ્યો હતો બાય કહેતા પ્રતાપ જોઇ રહ્યો નિરાલી ની આંખ માં આંસુ હતા..એને સમજાયુ નહીં પણ એની ય આંખ ભીની થઈ,. ન કદી એકરાર ન કોઇ પ્રેમનો અહેસાસ માત્ર ક્યારે ક હાસ્ય અને ત્રણ વર્ષ  ગૄપની સહાધ્યાયી  હતી નિરાલી. પણ તેનાં આંસુ જોઇ ને પહેલી વખત પ્રતાપ જિંદગીમાં કશું ક ખોયાનો અનુભવ કરી બેઠો.૨૦ સહાધ્યાયીઓ  તેને ગોધરા વળાવવા આવ્યા હતા. મસ્તી મઝાક્નાં વાતાવરણમાં ટ્રૈન અંકલેશ્વરથી નીકળી ચુકી હતી..

વડોદરા આવ્યું છતા ચચરાટ ન શમ્યો ત્યારે પ્રતાપ હવે ધીરે ધીરે સમજી રહ્યો હતો નિરાલી તેને ચાહતી હતી અને તે બુધ્ધુ રામ તે સમજવામાં કાચો પડ્યો હતો. આમેય ૧૪ -૧૫ વર્ષની ઉંમરે સમજ તો આવી ગઈ હોય પણ શરમ અને સંકોચ નો ગઢ તોડતા સમય જતો રહેતો હોય.

પ્રકરણ ૨

ગોધરા માઇક્રોબાયોલોજી લઈને એડમીશન મેળવી લીધું અને નિરાલીનો સંપર્ક કરવા મન તલપાપડ થતું હતું. રવિવારે અંકલેશ્વર ગયો તેની ડબડબાતી આંખ પ્રતાપથી ભુલાતી નહોંતી પણ નિરાલી ન મળી તે ભરુચ ગઈ હતી .વળતી ટ્રેનમાં પરત થતા તેનું ગોધરાનું સરનામુ નીલેશને આપીને આવ્યો,અને તાકીદ પણ કરી નિરાલીને આપજે.

પહેલો પત્ર નિરાલીનો આવ્યો બહુ જ લુખો સુકો અને તેને કહ્યું તે પત્રનો જવાબ નથી ઇચ્છતી પણ ફરી વાર આવે તો નિલેશને જાણ કરજે. અને સાથે તાકિદ પણ કરી હતી તે મિત્રથી વધારે કંઈ નથી, કોઇ ગેરસમજ થઈ હોય તો ના કરીશ.

પ્રકરણ

પ્રતાપ માનવા તૈયાર નહોંતો પણ લખાણ સ્પષ્ટ હતું

સપનામાં નિરાલી સાથે બાઝતા પ્રતાપે આક્રોશ વ્યક્ત કર્યો. ડબડબાતી આંખો શેનું પ્રતિક છે નિરાલી? મારો વિયોગ તને ડંખે છે ને?”

“ એ તો મને તારી મસ્તી અને મઝાકો ગમતી હતી પણ એનો અર્થ એ નહીં કે હું તને ચાહું છું.”

“પણ હવે તો માન કે આ લાગણી બંને પક્ષે છે” પ્રતાપ સપનામાં નિરાલીને સમજાવતો હતો.”મારે મારી લાગણી નું નામ પ્રેમ નથી દેવું. તું દિલદાર દોસ્ત છે અને રહે એમાં જ મને રસ છે”

“બીકણ છે નિરાલીતું !” કહીને પ્રતાપ સપનામાં ગંભીર થઇ ગયો

પ્રકરણ ૪

રૂમ પાર્ટ્નર અજય જોતો હતો પ્રતાપ ઉદાસ રહેતો હતો..પણ તેણે અંકલેશ્વરમાં સદા ધિંગા મસ્તી કરતો જોયો હતો. ધમાલ તો જોજનો દુર જતી રહી હતી.હવે તો ઉદાસ અને સદા ગમગીન રહેતો શ્રાપિત જન વધારે લાગતો હતો.જ્યારે હોય ત્યારે રોતલ ગીતો ગાતો छोड कर तेरे प्यार का दामन ये बतादे के हम किधर जाऍ અને ફરિયાદ કરતો લાગતો.અજય કહે “પ્રતાપ તને શું થયુ છે યાર! તુ તો અંકલેશ્વરનો પ્રતાપ રહ્યો જ નથી શું થયું છે તને..”

“યાર થયું તો કશું જ નથી. ઘર થી ઘણા સમયે નીકળ્યો છું ને તેથી હોમ સીક્નેસ લાગે છે “

“સોળે સાન આવે તેમ તને કંઈક થયુ છે. બોલ યાર લવેરીયા થયો છે ને તને? ભુલી જા એ ઇન્ફેક્ષન નો એ રોગ બહું જ ચેપી છે. પેલું કહે છે ને કે जब इश्क कहीं हो जाता है तब ऍसी हालत होती है.

હા યાર એવું જ છે કહીને નિરાલી નો પત્ર વાંચવા આપ્યો

પ્રકરણ ૫

પત્ર પુરો કર્યા પછી અજય બોલ્યો નિરાલી મારા મામાની છોકરી છે તેના બાપુજી નાં દેહાંત પછી મારા બાપા જ તેમની જમીન ખેડે છે.ચાલ તારી સાથે હમણાં જ ફોન ઉપર વાત કરાવી દઉં.ના એમ મારે તેના ઉપર પરાણે પ્રીત કરાવવી નથી અને પ્રસંગ પણ કેટલો નાનો છે…હું જ મનમાં પરણું છું અને મનમાં રાંડુ છું.

ફોન પર અજયે નિરાલીને કહ્યું પ્રતાપ અહીં મારો રુમ પાર્ટનર છે.એણે મને તારો કાગળ વંચાવ્યો. મને પણ સમજ ન પડી વીસે વીસનાં ટોળામાં તું એકલી જ કેમ રડી?

“જેટલી સહજ રીતે તેની ગમ્મતો અહીં માણવા મળતી હતી તે દુર થઈ ગઈ તેનો અફસોસ હતો.”

“તને ખબર છે કોઇ ખાસ વિશિષ્ટ લાગણી ન હોય તો વિદાય નું દુઃખ આંસુ બની ને ના વહે એવું માનતો પ્રતાપ પણ ગમ ગીન બની ગયો છે.

પ્રકરણ ૬

તેને કહેજે “નિરાલી ગાંડી છે.

 “હું મારી બેન ને એવું કહી નીચી નહીં પાડું” અજય દ્ર્ઢતા થી બોલ્યો.

અજય થોડી વાર રહીને બોલ્યો તે તો વો કૌન થી નું ગીત छोड कर तेरे प्यार का दामन ये बतादे के हम किधर जाऍ જ્યારે હોય ત્યારે ગાયા કરતો હોય છે.

નિરાલી ગંભીર થઈને બોલી અજય યાદ છે આખુ વીસ જણાનું ટોળૂ નવી ફીલ્મ સંગમ જોવા ગયું હતું ત્યારે એ વો કોન થી રુપમ ટૉકીઝ્માં જોવા ગયો હતો ત્યારે સંગમ છોડીને હું વો કૌન થી જોવા તેની સાથે ગઈ હતી.ત્રણ કલાક અમે બંની સાથે હતા પણ તેના વર્તનમાં અને વ્હેવારમાં  એકદમ પવિત્રતા હતી. કોઇ છુટ છાટ નહિં, એ દિલદાર દોસ્ત છે .”

પ્રકરણ ૭

અજય કહે “એ તક હતી.. સામાન્ય રીતે આવી તક ન લેનારો બાઘો કે બીકણ કહેવાતો હોય છે.”

નિરાલી કહે” તે ઉચ્ચ ચારિત્રની નિશાની છે. પ્રતાપ કહેતો જે એકાંત મળે કે આવી તક મળે ત્યારે પહેલું કામ ઇચ્છા પુછે અને જે હા કહે તેને છોડે નહી અને ના કહે તેને અડે નહી. આ પરિ પકવતા ની નિશાની છે. “

“એટલે તેણે તને પુછ્યુ હતું?”

“ના એનું વર્તન જ ભદ્ર હતું કે આવો વિચાર સુધ્ધા ના આવે”

“ તો અત્યારે તે કેમ દુઃખી છે?”

“કદાચ મારી પરિસ્થિતિ જાણશે પછી એટલો દુઃખી નહીં રહે.”

“એટલે?”

પ્રકરણ ૮

“ટાટા કેંસર રીસર્ચ માં થી રીપોર્ટ આવી ગયો છે, હું ત્રીજા તબક્કાનાં સ્તન કેંસર થી પીડાઉ છું”

“શું?”

“હા હવે સર્જરી થશે અને બે સ્તનો કાઢી નાખશે.”

પણ આ સર્જરી થયા પછી ઘણા બચી જાય છે તેમ તને પણ કંઇ નહીં થાય..

“એ વિશ્વાસ અને શ્રધ્ધા ડોક્ટરને છે”

“અને તને?”

“મને તો ખબર છે જેટલા શ્વાસ લખાવીને લાવ્યા છીએ તેથી એક પણ વધુ કે ઓછો થવાનો નથી”

નિરાલી બેન તું તો ઘણી જ બહાદુર છે.

ખાલી મારો જીવ એટલે બળે છે આ સર્જરી પાછળ ખર્ચાનારા પૈસા માટે તારા પપ્પામને હ્યુસ્ટન મોકલ્વા માંગે છે પણ ત્યાં જવા આવવાનું અને હોસ્પીટલ ખર્ચ લાખ રુપિયા થઈ જાય અને નિષ્ફળ્તા મળે તો?

| 1 ટીકા