જેલમના ભૂરા પાણીનો રંગ રાતો (૬) પ્રવીણા કડકિઆ

જેલમ આજે ગાંડીતૂર થઈ હતી. પૂનમનો ચાંદ આકાશમાં પૂર્ણ કળાએ ખિલ્યો હતો. ડો. કૌર અને ડાયેના નાની ફુલશી બાળકીનું જતન કરી રહ્યા હતાં. તેનું નામ રાખ્યું ‘ગુડિયા’ . કોઇ પણ ધર્મને તેમાં વાંધો આવે એવું ન હતું. ડો.કૌલ અને ડાયેનાને તો કોઈ ફરક પડતો ન હતો. આ ગામવાળા આમ સંપીને રહે પણ પોતપોતાની ધાર્મિકતા માટે ખૂબ ચુસ્ત હતાં. ખરું પૂછીએ તો ધર્મની વ્યાખ્યા જ સમજતા નહી. તેમને સમજાવવા એટલે, લોઢાના ચણા ચાવવા બરાબર હતું.  ડો.કૌલ અને ડાયેના બાળકોને સાચું  શિક્ષણ આપવામાં સફળ થયા એ આનંદની વાત હતી. તેઓ મિશનરી હતાં. બાળકોને રાધા અને કાનાની સરસ મજાની વાર્તા કરતાં  કોઈના પર જબરદસ્તી નહી .માત્ર માનવતાનું કાર્ય કરવામાં રચ્યા પચ્યા રહેતાં. મિશનરીઓ હોય ક્રિશ્ચન પણ દિલના ઉદાર અને લાગણી ભરેલાં. સહુને પોતાનો ધર્મ વહાલો હોય.
ફાતિમા, કરણ અને બલવીર નાની ફુલશી બાળાને રમાડતાં. તેમને તે બહુ વહાલી હતી.   એને રમાડવાના બહાના હેઠળ રોજ અંહી મળતાં. આ મિત્રોની ત્રિપુટી એકબીજા સાથે એવી ઘુલમીલ ગઈ હતી કે તેમને ખોટા વિચાર ક્યારેય આવતા નહી.  તેમાં ડો.કૌલ તેમની સાચું શિક્ષણ આપતા. તેથી તો બાળકો અંહી રોજ ગુડિયાને રમાડવાને બહાને આવતાં. ડાયેના તેમને હમેશા બિસ્કિટ આપી ખુશ કરતી.

હવે ગામ નાનું ,તેમા ભણવા માટે પૂરતી વ્યવસ્થા હોય નહી. બધાએ દસમું ધોરણ પાસ કર્યું. રજામાં ખૂબ મઝા કરી. ગુડિયા પણ ત્રણેક વર્ષની થવા આવી હતી. ફાતિમાને તો તેના બાબા ગામની બહાર ભણવા મોકલવાના ન હતા એ ખ્યાલ હતો. કરણ અને બલવીર પાસેના ગામમાં કોલેજ ભણવા જવા માટે તૈયાર થઈ ગયા હતા. બન્નેને હતું કે ફાતિમા વગર મઝા નહી આવે. જેનો કોઈ ઈલાજ ન હતો.

કરણ, ફાતિમા અને બલવીર હવે બાળપણમાંથી નિકળી જુવાનીમાં કદમ મૂકી ચૂક્યા હતાં. તેઓ સરખે સરખી ઉમરના હતા.   ૧૫ વર્ષની ઉમર વટાવી ચૂકેલા દોસ્તો એકબીજાને ખૂબ ચાહતાં. તેમની વચ્ચે ક્યારેય, હું, હિંદુ, શીખ કે મુસલમાન જેવો શબ્દ આવ્યો જ ન હતો. મિત્ર એટલે મિત્ર તેને બીજા કશા સાથે શું લેવાદેવા. મિત્રતાનો ધર્મ  જગતના બધા ધર્મ કરતાં નોખો છે. તેને કોઈ સિમાડા બાંધી શકતા નથી. આ ત્રણે બાળકો સાથે મોટા થયા હતા. તેમની મૈત્રી નિર્દોષ પ્રેમનું સિંચન પામી આજે ફુલીફાલી હતી.

ફાતિમા  કાનાની વાતો સાંભળતી. કરણ અને બલવીર કુરાનની સુંદર વાતો ફાતિમા કરતી ત્યારે મંત્રમુગ્ધ થઈ જતાં. શીખોની ગુરૂવાણી, ગ્રંથસાહેબ અને કબીરના દુહા સાંભળવાની મઝા કરણ અને ફાતિમા લુંટતા. કબીરની વાણી તો ત્રણે સાથે લલકારી ઉઠતાં. આ વર્ષે ઉનાળાની રજામાં પરાક્રમ કરવાનું નક્કી કર્યું.  સહુ પહેલાં બરાબર વિચાર કર્યો. કેવી રીતે તેનો અમલ કરવો તેના પર ગંભિર ચર્ચા વિચારણા કરી. હવે એ ત્રણે બાળકો ન હતાં. જુવાનીમાં કદમ મૂકી ચૂક્યા હતા.

નક્કી કર્યા મુજબ ફાતિમા માટે ચણિયાચોળી અને ઓઢણી કરણ પોતાના ઘરેથી લઈ આવ્યો. લેંઘો અને ઝભ્ભો તો બધા પાસે હોય. આજે  શંકરના  મંદિરમાં  મોટો ઉત્સવ હતો. ફાતિમા ચણિયાચોળી અને ઓઢણીમા લાગે નહી કે મુસલમાન છે. બલવીર શીખ પણ દાઢી અને મુછ વગરનો હિંદુ દેખાતો. ફાતિમાએ સાડીનો છેડો માથે ઓઢ્યો, ત્રણે મંદીરમાં પ્રવેશ્યા. કરણ જે પ્રમાણે કરે તે પ્રમાણે બલવીર અને ફાતિમા કરતાં.

સહુ પ્રથમ શીવ મંદિરમાં પ્રવેશ કર્યો. શંકરના મંદિરમાં અભિષેક કરાવી, નંદીની પૂજા કરવી સહુને ગમ્યું. શંકરની મૂર્તિ આગળ આવી બધાંએ દર્શનનો લહાવો માણ્યો. પાંચેક મિનિટ પછી આરતિ આવી. મંદિરમાં આજની સજાવટ ખૂબ સુંદર હતી. બલવીર અને ફાતિમાને ખૂબ નવાઈ લાગી પણ નિહાળવાનું ગમ્યું. કોઈએ મંદિરમાં રાધા અને કાનાનો ફોટો લગાવ્યો હતો. ફાતિમા તેને એકીટશે નિહાળી રહી.

આપણા ભારત દેશમાં અગણિત મંદિરો અને ધર્મ છે. દરેકની ભવ્યતા અલગ અલગ. ઘણીવાર મનમાં પ્રશ્ન થાય , “શું આ ખરેખર ધરમના મંદિરો છે”?  કે ધર્મને નામે માનવ પોતાની મનપસંદ અભિવ્યક્તિ કરે છે. ખેર એ પ્રશ્ન પર વિચારવાનો અંહી કોઈ ઈરાદો નથી.

મોટા તહેવારને કારણે સહુને પ્રસાદ મળ્યો. પહોંચ્યા જેલમને કાંઠે. તેમની રોજની જગ્યાએ બેસી પ્રસાદની મોજ માણી રહ્યા. ત્રણે જણા પોતાની આ કરામત ઉપર મુસ્તાક હતા. સાંજના મળે ત્યારે બધું વિચાર કરીને ગોઠવતાં. ક્યાં મળવું, કેવી રીતે કોઈની આંખે ચડ્યા વગર ચાલવું.

હવે જવાનું હતું મસ્જીદમાં. શુક્વારનો દિવસ આવી પહોંચ્યો.  મસ્જીદ આવે ત્યારે તેની આમન્યા કઈ રીતે રાખવી ફાતિમાએ શિખવ્યુ હતું.  કરણ અને બલવીરને મસ્જીદમાં જરા વિચિત્ર લાગ્યું પણ બોલ્યા નહી. બધું વાતાવરણ અંદર શાંત હતું. કરણને થયું આ લોકો ભાંગફોડિયા માત્ર મસ્જીદની બહાર છે ! મસ્જીદની બાજુમાં મદરેસા ચાલતી હતી.

ફાતિમા  મદરેસામાં ગઈ. બે દોસ્તોને નમાજ પઢતા શિખવ્યું હતું. બોલતાં ન આવડે તો કાંઇ નહી. ખોટા ખોટાં હોઠ હલાવવાના અને બીજા કરે તેવું કરવાનું.  હાથ ઉંચા કરવાના , ઘુંટણ પર બેસી જમીન પર માથું ટેકવાનું. વિ. વિ.  નક્કી કર્યા પ્રમાણે નમાજ પૂરી થઈ એટલે પેલા બન્ને ભાગ્યા.  ફાતિમાને સમજાવ્યું હતું જમણી બાજુના થાંભલા પાસે રહેજે એટલે બહાર નિકળવાને વખતે અમે તારી નજરે પડીએ.  માથા પર સફેદ રૂમાલ બાંધ્યો હતો. નક્કી કર્યા મુજબ બધી વિધિ પતાવી પાછાં જેલમને કિનારે આવી પહોંચ્યા.

રસ્તામાંથી બલવીરે ગરમા ગરમ પકોડા ખરીદ્યા હતાં, તેની મોજ માણી રહ્યા. હવે નાના ન હતાં, તેથી જેલમમાં ધુબાકા મારવાનું છોડી દીધું હતું. પગ પલાળવા જતા. મોજા પાછા જાય એટલે દોડે અને જેવું નવું મોજુ આવે કે દુમ દબાવીને ભાગે. આવી મસ્તી માણતા ત્રણે રજાના દિવસોને રંગીન બનાવી રહ્યા હતાં. હજુ ચાર દિવસની વાર હતી. ગુરુદ્વારામાં જવાનું હતું. બધું બરાબર નક્કી કર્યું. બલવીર બધાને માટે માથા પર બાંધવાના સરસ મજાના રૂમાલ લઈ આવ્યો. ગુરૂવાણીની ઘણી શિક્ષા તેમને આવડતી હતી.

આજે ગુરૂદ્વારામાં લંગર પણ હતું. ત્રણેય જણાએ નક્કી કર્યું, સાંજનું ખાવાનું ત્યાં ખાઇશું. અંદર પ્રવેશતાં પહેલાં હાથ ધોયા અને નીચી મુંડી રાખીને  અંદર પ્રવેશ્યા. અંદરનું દ્રશ્ય જોઈ કરણ અને ફાતિમાનું દિલ ખુશ થઈ ગયું. વચમાં મોટા ગ્રંથ સાહેબને વિંઝણો વિંઝાઈ રહ્યો હતો. ગુરૂ નાનકની સુંદર મોટી છબી હતી. લોકો શ્રદ્ધા પૂર્વક તેમને નમન કરી ત્યાં ગુરૂવાણી સાંભળવા બેસી જતાં. નાનક અને કબીરવાણી માઈક ઉપરથી સાંભળતા ત્યાં સહુ બેઠા હતાં. દસેક મિનિટ બેઠાં. આંખોના ઈશારાથી લંગરનું જમવાનું જ્યાં પિરસાતું હતું ત્યાં બલવીરની પાછળ ચાલવા માંડ્યું.

બરાબર દબાવીને ખાઈને ટોળી બહાર આવી. સીધી જેલમને કાંઠે પહોંચી.
‘અરે, યાર આજે લંગરમાં ખાવાની મજા આવીગઈ’. કરણભાઈ વદ્યા.
ફાતિમાને તો ખાવાનું ખૂબ ભાવ્યું. ‘બલવીર તેરા ગુરૂદ્વારા બહોત અચ્છા હૈ’.
બલવીર હસતાં હસતાં બોલ્યો, ‘જબ જી ચાહે આના, મૈં લે ચલુંગા’.

આજે બધા છૂટા પડ્યા. રસ્તે ચાલતા ફાતિમા વિચારી રહી. અનુભવ ખૂબ સુંદર હતો. શંકરના મંદીરમાં પૂજા દ્વારા તેને સુંદર લાગણિ અનુભવી હતી. ફાતિમાને જુવાની ખીલી હતી. રાધા અને કાનાની વાતો સાંભળતા તેના દિલમાં અવનવા ભાવ પેદા થાય. તે સમજી ન શકી. ગુરૂદ્વારા પણ અદભૂત હતું. આ શાનો ચમત્કાર છે.

શાળામાં રજા હોય ત્યારે આનંદ આવે. પૂરી થાય ત્યારે વળી પાછું નિયમિત જવાનું. ગામ નાનું દસમા વર્ગ સુધીની શિક્ષા મળે તેવી સુવિધા હતી. કરણ અને બલવીર તો નજીકના શહેરમાં ભણવા જવાના. રફિક અને રઝિયા પાકા મુસલમાન હતા. તેઓ પોતાની બિટિયાને શહેરમા એકલી કોઈ હિસાબે મોકલવા તૈયાર ન હતાં. ઉમર હજુ બાલી હતી એટલે ગામની મદરેસામાં મૂકવાનું નક્કી કર્યું .

‘ફાતિમા બેટા, દસ ચોપડી પઢી, અબ બહોત હો ગયા. પઢના લિખના તુઝે આતા હૈ. શાદી કરકે જાયેગી તો પૈસોંકી ગિનતી ભી આતી હૈ. અબ તુઝે મદરેસામેં જાકર કુરાનકી તાલિમ લેની હૈ.’ યાદ હૈ ના હમ મુસલમાન હૈ.’

ફાતિમા તો અબ્બાનું આવું કહેવું સાંભળી દંગ થઈ ગઈ. એના અબ્બાએ   ક્યારેય આવી રીતે કહ્યું ન હતું. જ્યારથી તેનામાં જવાનીના પુષ્પ ખિલ્યા હતા, ત્યારથી અબ્બાની વાતચીતના ઢંગ તેને બદલાયેલા લાગતાં હતાં. ઘણીવાર એ કરણ અને બલવીર સાથે મોડે સુધી વાતો કરતી હોય કે જેલમના તટ પર રમતી હોય તો અબ્બા તેને કાંઇ ન કહેતાં. પણ અમ્મીજાન પર દમ મારતા.

આજે ગુડિયા સાથે રમતા રમતા સાંજ થઈ ગઈ. પકડા પકડી અને ,આંખે પાટા રમતા હતાં. ગુડિયા રાની નાની હોવાથી ડો.કૌરના બંગલાની આગળના ભાગમાં રમતા હતાં. દાવ માત્ર ત્રણ મોટાઓએ જ આપવાનો. ગુડિયાતો તો,’ દુધપૌંઆ’ કહેવાય. ઢીંગલી ખુબ ખુશ થઈને રમતી હતી. છેલ્લી રમતમાં  કરણ આઉટ થયો . ફાતિમા ખુશ હતી. કરણને ખૂબ ખેંચીને રૂમાલ  બાંધ્યો. ક્યાંયથી પણ ન દેખાય એ ચોક્કસ કર્યું.

ગુડિયાએ કરણને બે વખત ગોળ ફરવાનું કહ્યું. ગુડિયા કહે એટલે બધાએ માનવું પડે.
ડો. કૌલ અને ડાયેના ઓટલા પર હિંચકે ઝુલી રહ્યા હતાં. નિર્દોષ ભાવે રમતા બાળકોને આંગણામાં જોઈ ખુશ થતા. તેઓ પણ વિચારી રહ્યા હતા, હવે પંદર દિવસ રહ્યા. કરણ અને બલવીર આગળ ભણવા શહેરમાં ચાલ્યા જશે. આશા રાખીએ કે ફાતિમા ગુડિયા સાથે રમવા આવે.

રમત ચાલતી હતી. કરણની આંખે રૂમાલ બાંધેલો હતો.  ગોળ ફરીને દિશા ભૂલી ગયો. ગાંડાની જેમ બન્ને બાજુ હાથ પહોળા કરી કોઈને પણ ઝપટમાં લેવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો. અચાનક ઉંધો ફરીને બે ડગલાં દોડ્યો. ફાતિમાને ભટકાયો અને પડ્યો એના ઉપર. તે નીચે હતો. ફાતિમા ઉપર. કરણ ફાતિમાને   હટાવી ઉભો થવા ગયો. ફાતિમાએ તે ઉભો ન થાય એવો પ્રયત્ન કર્યો. માત્ર ૧૦થી ૧૫ સેકન્ડનું આ કાર્ય બન્નેને હચમચાવી ગયું.

આખરે કરણ ઉભો થયો. રૂમાલ છોડ્યો અને બોલી ઉઠ્યો ,’ફાતિમા હવે તારો વારો’. ગુડિયા તાળી પાડીને નાચવા લાગી. ‘ફાતિમા દીદી, ફાતિમા દીદી આંખે રૂમાલ બંધાવો’.

ફાતિમા પેલા અનુભવેલા સ્પંદનોમાંથી બહાર આવવાનો અસફળ પ્રયત્ન કરી રહી. ધીરેથી બોલી,’બલવીર મેરી આંખો પર રૂમાલ બાંધો ના’. તે કરણને ન કહી શકી. કરણે તે નોંધ કર્યું પણ કાંઇ બોલ્યો નહી. તેને પણ કશું ગમતું થયું હત્તું . એ શું હતું, તે એ જાણતો ન હતો.

પાછા ત્રણે ઘરભેગા થયા. બીજે દિવસે રવીવાર હતો. બને ત્યાં સુધી મિત્રો રવીવારે ભેગા ન થતાં ઘરે પોતાના માતા, પિતા અને નાના ભાઈ તેમજ બહેન સાથે  દિવસ પસાર કરતા. સોમવારે સાંજના જેલમ નદી પર ભેગા થયા. બલવીર તેની માને માટે બે વસ્તુ બજારમાં લેવા ગયો હતો એટલે દસ મિનિટ મોડો આવ્યો.

કરણ અને ફાતિમા બન્ને એકબીજાને એકલા જોઈ ખુશ થયા. ફાતિમા કરણને જોઈ પહેલીવાર શરમાઈ. કરણ કાંઈક સમજ્યો. આમ પણ છોકરાઓ, છોકરીઓ કરતાં આવી બાબતમાં થોડા કાચા હોય છે.
‘કરણ, તે દિવસે તને કેવું લાગ્યું’?
‘ક્યારે ? શાનું’?
અરે પાગલ , ‘હું તારા પર પડી હતી તે’?
હવે કરણને સમઝ પડી, ‘હા ફાતિમા, ગમ્યું હતું’.
‘કરણ મનોમન કેમ તે દિવસથી તું મને મારો કાનો લાગે છે’.
‘આ તું શું બોલે છે’?
‘હા, મારા દિલમાં છે તે કહ્યું’.

ત્યાં સામેથી બલવીર આવતો દેખાયો. બન્નેએ વાત બદલી નાખી.
ત્યાર પછી રોજ મળતાં પણ ફાતિમા જરા શાંત થઈ ગઈ હતી. કરણ તેનું કારણ સમજી ગયો હતો.
‘ફાતિમા, તું બોલતી ક્યોં નહી. હમ જા રહે હૈ. મગર તુઝે મિલને આયા કરેંગે’.
‘ આના તો પડેગા’! કરણ સામે જોઈને બોલી.
આજે શહેર જવાનો દિવસ આવી ગયો. જીપ કરણના આંગણામાં ઉભી હતી. બલવીર હાથલારીમાં પોતાનો સામાન લઈને પાપાની સાથે  આવી પહોંચ્યો. તેની મા રડી રહી હતી  પિતાજીને આનેસે મના કર દિયા . સામાન જીપમાં ચડી ગયો. ત્યાં ફાતિમા દોડતી આવી. ‘બલવીર, મિલને આયા કરના. મુઝે યહાં અચ્છા નહી લગેગા’. કહી રહી હતી બલવીરને આંખો કરણ પર મંડાયેલી હતી. જાણે કાનો ગોકુળ છોડીને મથુરા જઈ રહ્યો હોય અને રાધા તેના વગર ઝુરતી ન હોય!

 

પ્રવીણા કડકિઆ

Advertisements

About pravina

Enjoy writing and social work. have loving family with God's grace.
This entry was posted in અવર્ગીકૃત. Bookmark the permalink.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s