ઋણાનુબંધ (૩) સહિયર સાકર –પ્રવિણા કાડકિયા

 stage

      

પ્રકરણ (૩) સહિયર સાકર   –પ્રવિણા કડકિયા/પ્રભુલાલ “ધુફારી          

         રેલ્વેના પાટા પર ભાનસાન ગુમાવેલી જીવતી લાશ જેવી જતી સાકર તરફ દોડી એનું બવડું પકડી અમુલખે પુછ્યું

‘સાકર ક્યાં જાયછે…?’

           પાછી ફરી સાકર અમુલખ સામે કોઇ અજાણી વ્યક્તિની મળી હોય તેમ તાકી રહી.ગભરાયેલી હરણી સમી આંખો,ગળે બાઝેલો ડૂમો અને કશું બોલવા અશક્તિમાન કાંપતા હોઠ એની અસહાયતાની ચાડી ખાતા હતા.

‘અત્યારે કશું બોલતી નહીં ઘેર ચાલ આપણે ઘેર વાત કરીશું..’

         અમુલખની દોરાયલી સાકર સ્ટેશન બહાર આવતા જાણે કેટલો લાંબો પંથ કાપ્યો હોય તેમ થાકી ગઇ. સાકર મળી ગઇ એટલે અમુલખને ધરપત થઇ પણ થોડું મોડું થયું હોત તો સાકર કેવી હાલત મળત એ વિચાર માત્રથી એ જરા કંપી ગયો.અમુલખે ગાડીનો પાછલો દરવાજો ખોલી સાકરને ગાડીમાં બેસવા કહ્યું આગલો દરવાજો ખોલી ઘનશ્યામ બેઠો અને બધા ઘેર આવ્યા.ઘરમાં દાખલ થતા સાકરની હાલત જોઇ યદુરામ હેબતાઇ ગયો

‘ક્યાં ચાલ્યા ગયા હતા મોટીબેન…?’

‘એતો રેલ્વેના પાટા પર આત્મ હત્યા કરવા જતી હતી ભગવાનની મહેરબાની કે સમયસર પહોંચાયું..’અમુલખે કહ્યું તો સાકરની આખો ઉભરાઇ તેને યદુરામે ખુરશી પર બેસાડી પાણી પાયું.

‘આ સાકર બોલવા જેટલી સ્વસ્થ થાય તે દરમ્યાન સરસ ચ્હા બનાવ મારા ભાઇ..’ઘનશ્યામે કહ્યું

         યદુરામે સરસ મજાની ફુદિના અને આદુવાળી ચ્હા બનાવી અને બધાને ચ્હા સાથે નાસ્તો આપ્યો.સાકર ચ્હા અને નાસ્તાને શુન્યમનશ્ક જોઇ રહી એને યદુરામે કહ્યું

‘મોટી બેન ચ્હા નાસ્તો કરો…’

         સાકરે બે દિવસથી કંઇ ખાધું નહતું તેને યદુરામના શબ્દો સ્પર્શી ગયા.અમુલખના આગ્રહથી એણે યંત્રવત ચ્હા નાસ્તો કર્યો.ચ્હા નાસ્તો થઇ જતા

‘ભલે મણિયાર હું જાઉ…’કહી ઘનશ્યામ ગયો

        અમુલખ તો અપલક પોતાના ઘરની છેલ્લા દશ વરસથી સંભાળ લેનાર અને પોતાની રજે રજ જરૂરિયાતનું ધ્યાન રાખનાર એ સાકરની આ હાલત…? સાકર ફકત નામની જ નહીં જબાનની અને વહેવારની પણ સાકર જેવી ગળી હતી.યદુરામ જેને પોતાની મોટી બહેન માનતો હતો એની આ હાલત એ વિચારથી જ આંખ ભીની થઇ જતી હતી.

             સાકર જરા સવસ્થ જણાઇ એટલે અમુલખે પુછ્યું

‘સાકર આવું અવિચારી પગલું તેં શા માટે ભર્યું…આમ કરાય…?’

‘………..’સાકર દયામણે ચહેરે અમુલખ સામે જોયું

‘સાકર તું હવે ગભરાઇશ અને સંકોચ મૂકીને બધી વાત કર…’અમુલખના શબ્દો સાંભળી સાકર રડી પડી એને અમુલખે પાણી પાયું અને ફરી સવાલ દોહરાવી પુછ્યું

‘સાકર આમ કરાય…?’

‘જ્યાં મારા પેટના જણ્યાએ જ મારા સાથે આ વહેવાર કર્યો ત્યાં…’

‘શું તને મારા પર જરા પણ વિશ્વાસ ન હતો….?’અમુલખે સાકરની વાત કાપતા પુછ્યું તો સાકરને જમીન માર્ગ આપે તો સમાઇ જાય એવી સંકોચાઇ  

‘તો પછી મારી પાસે કેમ ન આવી છેલ્લા દશ વરસથી આ ઘરની સભ્ય જેવી છે તને જરા પણ વિચાર ન આવ્યો તારા વગર આ ઘરની શી હાલત થશે મારી શી હાલત થશે જે તારા પર જ અવલંબિત છે..’

‘પણ ક્યા હકથી…ક્યા દાવે…?’દયામણા ચહેરે સાકરે પુછ્યું

‘બસ એ જ તો ન હતું આપણા વચ્ચે…’અમુલખે વાત સ્વિકારતા કહ્યું અમુલખે ક્યા સંજોગોમાં આ શબ્દો ઉચાર્યા એનું પોતાને જ આશ્ચર્ય થયું પણ અમુલખના શબ્દો સાકરના હ્રદયને સ્પર્શી ગયા.

       સાકરે પોતાના પતિના અચાનક નોધારા મૂકી ગાયબ થઇ ગયા પછી કેટલા દુઃખ વેઠીને પોતાના એકના એક દીકરા રાંકના રતનને ભણાવવા અમુલખના ઘર સિવાય કેટલા ઘરના વાસણ પાણી કર્યા. એક દિવસ સુખનો સુરજ ઉગશે એ આશામાં જીંદગી જીવે જતી હતી. દીકરો ભણી રહ્યો સારી નોકરી મળી અવું કહી પોતાન પિતાના પગલે એ એકાએક ગાયબ થઇ ગયો.

             આજથી ચાર દિવસ પહેલા પાછો આવ્યો અને ચાર દિવસ પછી આવી એને પોતાને ઘેર લઇ જશે.મા હવે તું મારી સાથે આવી બસ આરામ કરજે પણ હમણા મેં ઘર લીધું છે તેની એડવાન્સ આપવા પૈસા ઘટે છે એવું અષ્ટમ પષ્ટમ સમજાવી મારૂં ઘર વેચી માર્યું. ઘર વેચાઇ ગયું તો હવે એમ કર મા હાલ ઘડી તું વૃધ્ધાશ્રમમાં રહે તને હું અહીંથી મારી સાથે લઇ જઇશ.કહીએ મને વૃધ્ધાશ્રમમાં મુકી ગયો.વૃધ્ધાશ્રમમાં મને મળેલ મારા રૂમમાં રહેતી મણીને મેં બધી વાત કરી તો એણે કહ્યું સાકર તું પુત્ર મોહમાં ભોળવાઇ ગઇ હવે આજ તારૂં ઘર..’કહી સાકર રડી પડી

‘બસ બસ તારે આગળ કંઇ કહેવાની જરૂર નથી બસ આજથી આ જ તારૂં ઘર તું અહીં જ રહેવાની છે આ ઘરમાં…’કહી અમુલખ પોતાના રૂમમાં જતો રહ્યો.

         સાકરને પોતાના કાન પર વિશ્વાસ ન બેઠો.એ જાણતી હતી કે અમુલખ એને ઇજ્જત આપતો હતો.અમુલખે કોઇ દિવસ એના કામ સામે ફરિયાદ નહોતી કરી કારણકે સાકરના કામમાં કશું કહેવાપણું ન હતું.સાકરને તેના દીકરાએ આપેલ આઘાતમાંથી બહાર આવતા વાર લાગી પણ જે હતી એ હકિકત સામે હતી.પહેલાં એ સવારે આવતી અને સાંજે ચાલી જતી પણ હવે એણે ૨૪ કલાક આ ઘરમાં રહેવાનું હતું એ દ્ર્ષ્ટીએ જોતા એને આ ઘર પોતાનું લાગવા લાગ્યું.        

       સાકર એ જાણતી હતી કે અમુલખને એના પ્રત્યે કુંણી લાગણી છે.સાકર ઘરમાં આવે ત્યારથી અમુલખની બધી જવાબદારી એને માથે હોય.અમુલખને અવ્યવસ્થા જરા પણ પસંદ ન હતી,એટલે ખાવા પીવાનું કપડા લતા બધી વાતનું એ સારી રીતે ધ્યાન રાખતી હતી.અમુલખ નિશ્ચિત થઇ પોતાની પ્રવૃતિમાં મશગુલ રહેતો એ વાતથી માહિતગાર સાકરને પોતાના કામનો સંતોષ હતો અને તે હવે એને ફાવી ગયું હતું.  

           અહીં આવ્યાના બીજા દિવસે નિત્યક્રમથી પરવારી સાકરે એજ કપડા પહેર્યા હતા તે અમુલખના ધ્યાનમાં આવ્યું કે સાકર પહેરેલે કપડે જ આ ઘરમાં આવી હતી એટલે એને પૈસા આપતા કહ્યું

‘આ લે બઝારમાંથી તારા માટે ચાર જોડી કપડા લઇ આવ…’

‘ના…ના..એની જરૂર નથી હું વૃધ્ધાશ્રમમાંથી મારા કપડા લઇ આવીશ…’

‘કંઇ જરૂર નથી અતિતને ભંડારી નવી જીંદગી શરૂ કરવા નવા કપડા લઇ આવ…’અમુલખે કહ્યું તો એ શબ્દો સાકરના હ્રદયને સ્પર્શી ગયા.

        સાકરે પોતાના માટે ચાર સુતરાઉ સાદી સાડી,ચાર ચણિયા અને ચાર બ્લાઉઝ પીસ જો પોતાને પૈસા ખર્ચવાના હોય તો એનું બજેટ શું હોય એ લક્ષમાં રાખી લઇ આવી. ઘેર આવતા રસ્તામાં એની સખી જે સિલાઇ કરતી હતી એને ચાર બ્લાઉઝ પીસ આપતા કહ્યું

‘આમાંથી ગમે તે એક સાંજ સુધી સીવી આપ..’

‘કેમ ક્યાં લગનમાં જવું છે કે શું…?’

‘એમજ સમજ ચાલ સાંજે લેવા આવું છું…કહી સાકર ઘેર આવી.યદુરામને એ પોતાની ખરિદી બતાવતી હતી ત્યારે યદુરામને ચ્હા બનાવવાનું કહેવા અમુલખ આવ્યો તેને સાકરે

‘આ તમે આપેલા પૈસામાંથી બચેલા…’કહી પૈસા પાછા આપ્યા તો ઘડી ભર અમુલખ જોઇ રહ્યો પછી સાકરે ખરીદેલી સાડી જોતા કહ્યું

‘આ તો સાદી સાડીઓ છે ભારે માયલી ન લીધી..?’

‘મેં કોઇ દિવસ પહેરી નથી અને ફાવે નહીં…’નિર્લેપ સાકરે કહ્યું

         કોઇ કવિતામાં ક્યારેક અમુલખ ખોવાઇ જતો તો સાકરને ચ્હા બનાવવા કહેતો તો સાકર હસતી અને કહેતી

‘ચ્હા પી ને પછી રાતે વૈયા ઉડાડયા કરજો…એના કરતા ઉકાળો બનવી લાવું છું એ પીજો તો સારી સ્ફૂર્તિ અને પછી મીઠી ઊંઘ પણ આવશે…’

           સાંજે સાત વાગે બગિચામાં લટાર મારી આઠ વાગે અમુલખના આવી ગયા પછી સૌ સાથે જમવા બેસતા. અમુલખ ડાઇનિન્ગ ટેબલ પર જમતો પણ સાકર ક્યારે ત્યાં બેસતી નહી એ તો હંમેશા રસોડામાં યદુરામ સાથે જ જમવા બેસતી જો અમુલખ સાથે બેસે તો મલકણ અને નોકર જેવો ભેદ પડી જાય અને યદુરામનું દિલ દુભાય એવું તે નહોતી ઇચ્છતી.આમ તો રસોઇ યદુરામ બનાવતો પણ ક્યારે દાળ શાકનો વઘાર સાકર કરતી એ સ્વાદનો ભેદ અમુલખ પામી જતો અને ખુશ થતો પણ ક્યારેક આવું થાય એ જ સારૂં.

     સાકર આવી ગયા પછી મહિનાની પહેલી તારીખે અમુલખે યદુરામને ઘર ખર્ચ માટે પૈસા આપતો હતો તો યદુરામે કહ્યું

‘સાયેબ પૈસા મોટીબેનને આપો..’

‘કેમ તને શું વાંધો છે…?’આશ્ચર્યથી અમુલખે પુછ્યું

‘બઝાર કરવા તો મોટીબેન જ જાય છે એ મારા પાસેથી પૈસા માંગે છે એ મને અજુગતું લાગે છે’ કહતા યદુરામ નીચું જોઇ કહ્યું.

       આ સાંભળી અમુલખને યદુરામ પ્રત્યે માન થયું તો સાકરને પણ યદુરામના શબ્દો હ્રદયને સ્પર્શી ગયા અને અહોભાવથી તેને જોઇ રહી.વર્ષોથી ઘર ભંગ થયેલા બંને જીવ એક બીજાના સાનિધ્યમાં સાંત્વના પામતા હતા.રેલ્વેના બે પાટા સમાન્તર ચાલતા હોય છે પણ ક્યાં મળતા નથી પણ બંનેને એક બીજાના આધાર વગર અધુરા છે એવી સત્ય હકિકત બંનેને સુપેરે સમજાઇ ગઇ હતી.પ્રેમને ભાષા હોતી નથી.પ્રેમનો અહેસાસ થતા સમય પણ લાગતો નથી .પ્રેમ એ પર્વતમાંથી નિકળતા ઝરણાં જેવો હોય છે.બસ કલ કલ વહેતા હોય છે.તેમાં પણ સાચા પ્રેમમાં પામવા કરતાં આપવાની ભાવના વધારે છલકાતી હોય છે.

             મૌની ભાષા સમજવી એ કપરૂં કામ છે.બોલીને બકવાસ કરવા કર્તા ન બોલ્યા નવ ગુણ નહીં પણ નવ્વાણું ગુણ છે.ઘણી વખત અમુલખ ખુશ થઇ સાકરનો આભાર માનતો ત્યારે સાકર કહેતી એ કહેવાની જરૂર ખરી..? એ પોતાના આંખ અને વર્તન દ્વારા પ્રગટ કરતી એ અમુલખને ગમતું હતું.

       કોઇ સાક્ષરે સાચી વાત કરી છે.માનવી એક એવું યંત્ર છે જેની ચાવી તો દરેક પાસે હોય છે. કિન્તુ એ ચાવી ફેરવી તેના આંટા સખત કરવાની કલા બીજાને વરી હોય તો માનવી જીવનમાં અનેક સારા કાર્ય કરી શકે છે.સાકર મધ જેવી મીઠી સાકર કરતાં ગળી એના આ ગુણથી અમુલખમાં આ કાર્ય ખૂબ સહજતા અને સફળતા પૂર્વક કરી શકતી.તેનું મુખ્ય કારણ એ દરેક કાર્ય કોઇ સ્વાર્થ વગર કરતી કારણ કેમ સ્વાર્થ એનાથી સો યોજન દૂર હતું.એ નિસ્વાર્થ પ્રેમમાં શારીરિક પ્રેમને સ્થાન ન હતું કે એવી કોઇ તમન્‍ના પણ ન હતી અમુલખને સમયના વહેણ સાથે આ વાત સુપેરે સમજાઇ ગઇ હતી.

            એક જ છાપરા નીચે બે જીવ બે ધ્રુવ ઉત્તર અને દક્ષિણની જેમ જીવી રહ્યા હતા.આધેડ ઉમર હતી પણ એક બીજાનો સહવાસ જ પૂરતો હતો.પરણીને એક જ બાળકની મા થયા પછી પતિ ગુમાવનાર સાકર હવે એ દિશામાં વિચાર પણ ન કરતી.એને મન ‘પુત્ર પ્રેમ’ જ સર્વસ્વ હતો જે એને દગો દઇ ગયો હતો છતાં મનમાં કોઇ કડવાશ રાખી નહી.    

           કેટલા લાંબા સમયથી સુસુપ્ત રહેલી ઝંખના આળસ મરડીને ઊભી ન થઇ શકી.અમુલખને આ નગ્ન સત્ય સુપેરે સમજાઇ ગયું હતું તેથી સ્વગત કહ્યું મનવા જે મળે છે તેમાં જ આનંદ માણ.આ ઉમરે નિસ્વાર્થ ફિકર કરનાર પાત્ર નશીબદાર ને જ મળે.જો શારીરિક ભુખના રવાડે ચડીશ તો બરબાદ થઇ જઈશ.એટલે જળકમળવત્‌ રહેવું સારૂં.              

                 સાકર જ્યારે અમુલખને ત્યાં કામે વળગી ત્યારે તેનો ઇરાદો માત્ર બે પૈસા રળી ખાવાનો હતો.સ્ત્રી વગરના પુરૂષને જીવનમાં અનુકૂળતા સાંપડે તો કઠણાઇ થોડી ઓછી લાગે.અમુલખનો પ્રેમાળ સ્વભાવ સૌ પ્રત્યે સમાનતા આના લીધે સાકર ઘરમાં સમાઇ ગઇ.આજે એજ સાકર ઘરના સભ્યની અદાથી જીવી રહી છે.અમુલખના જીવનને ચાહ અને રાહ મળી.અમુલખ છાને ખુણે સર્જનહારનો આભાર માનતો હતો કે,પોતે પેલા એકબોટેના સજેશનથી પોતાના પાસે સાકરનો ફોટો રાખ્યો હતો એજ જો ન હોત તો…? એ વિચાર માત્રથી તેના શરીરમાં એક આછી કંપારી વ્યાપી જતી.

           આજે જયારે અમુલખ બહારથી આવ્યો ત્યારે સાકર ઉદાસીન ચહેરે બેઠી હતી.હંમેશા આછું મલક્તી સાકરનું આ ઉદાસ ચહેરો જોઇ.અમુલખે કારણ પુછ્યું અને અનેક રીતે સવાલ કર્યા પછી એણે સત્ય હકિકત જણાવી.આજે સાકરનો દીકરો એના પાસે આવ્યો અને પૈસા માંગતો હતો.સાકરે ઘસીને ના પાડી દીધી હતી.સાકરના ચહેરા પર પલટાતા ભાવ જોઇ અમુલખને ચિંતા થઇ.આજે પહેલી વખત અમુલખ સાકરની બાજુમાં બેસી પીઠ પસવારી સાંત્વન આપ્યું એ સાકરને હ્રદયને સ્પર્શી ગયું..

     સાકર જરા સ્વસ્થ થઇ તો અમુલખે એક સત્યવાતનો ઘટસ્ફોટ કર્યો.

‘સાકર હજુ તું તારા દીકરાને ચાહે છે.એમાં તારો વાંક નથી.એ તારા ઉદરે પોષાયેલું બાળ છે.જો તને એમ હોય કે,પૈસા આપવાથી તેની આપત્તી ટળશે તો મને જરા પણ વાંધો નથી..’

         સાકર એકી ટશે અમુલખને નિરખી રહી.એને માનવીના સ્વરૂપમાં ઇશ્વર જણાયો.સાકર જવાબ આપવાનું પણ ભૂલી ગઈ(ક્રમશ)  

This entry was posted in ઋણનુબંધ. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s