અન્ય શરત-(૭) રેખા પટેલ “વિનોદિની”

સ્મરણ યાત્રા

મને લઈને અવારનવાર ચર્ચાઓ થતી હતી. બધાને ચિંતા હતી કે મારી એકલતા મને જીવન તરફથી દૂર લઇ જશે. પરંતુ મારું મન જાણતું હતું કે હું મારા અતીતની યાદો સાથે બહુ ખુશ હતી. બકુલ સાથેની ખુશીઓભરી જિંદગી આજે પણ મારી એકલતાને ભરીભરી રાખતી. ક્યારેક તો હું સવારમાં ચાના બે કપ બનાવી સામસામે મુકીને બેસતી. પેપર વાંચતા બંને કપ ગટગટાવી જતી.

મારી આ ટેવ એક વખત સામેના ફ્લેટમાં રહેતી રમીલા જોઈ ગઈ. એ સમજી કે હું ડીપ્રેશન તરફ ઘકેલાઉં છું. કારણ મારા અને  બકુલનાં સહજીવનની એ સાક્ષી હતી. વળી તે જાણતી હતી કે સવારમાં મને એક કપ ચાની ટેવ છે. રમીલા અને શાંતિભાઈને એક દીકરી હતી જે પરણીને વિદેશ સ્થાઈ થઈ ગઈ હતી. અમારી બન્ને દીકરીઓના લગ્ન પછી અમે પણ એકલા થઇ ગયા હતા. આથી અમારી એકલતા ભાંગવા અને જિંદગીને મસ્તીભરી રાખવા અમે બધા અઠવાડિયે એકાદ દિવસ સાથે ડીનર કરતા. ક્યારેક અમે જુહુની ચોપાટી ઉપર લટાર મારવા જતા કે પછી સિદ્ધિવિનાયકનાં મંદિરે દર્શન માટે જતા. તો વળી ક્યારેક અમસ્તા શોપિંગના બહાને બહાર નીકળી પડતા. આમ સારા પાડોશી તરીકે એકબીજાને કાયમ મદદરૂપ થવાનો પ્રયત્ન કરતા હતા.

બાળકો નાના હતા ત્યારે તેમની જવાબદારીઓ પૂરી કરવામાં અમારો મોટા ભાગનો સમય વીતી ગયો હતો. આને કારણે અડોશીપડોશી સાથે ઝાઝો સબંધ નહોતો રાખી શકાયો. પરંતુ હવે જવાબદારીઓ ઓછી થતા અમે અમારા માટે જીવવાનું શરૂ કર્યું હતું. પરંતુ કુદરતને આ ક્યાં મંજૂર હતું! અધવચ્ચે બકુલનો સાથ છૂટી ગયો અને સઘળું ગોઠવેલું ખોરવાઈ ગયું.

રમીલા મારા મનની સ્થિતિ જાણતી હતી એટલે મારી આ ટેવ તેને અજુગતી લાગી અને તેણે મારી ચિંતા થવા લાગી. એક વખત જિજ્ઞાસા મને મળવા આવી. બહાર રમીલા તેને મળી ગઈ અને વાતવાતમાં રમીલાએ મારી બે કપ ચાવાળી વાત તેને કહી દીધી. જિજ્ઞાસા ઘરમાં આવતાની સાથે કહેવા લાગી, ” બસ મમ્મી, બહુ થયું. હવે હું નથી ઈચ્છતી કે તમે અહી એકલા રહો. આજ શહેરમાં તમારા બીજા બે ઘર છે, બાળકો છે, પછી આવી એકલતા ગળે શુ કામ  વળગાડીને ફરો છો?”

“અરે જીજ્ઞા, આવ થોડીવાર શ્વાસ લે, પછી કહે કે અચાનક શું થયું કે તું આમ ચડે ઘોડે આવી છે?”

“મમ્મી. આ આજની વાત નથી. હું અને આશા તમને પપ્પા ગયા ત્યારથી કહી રહ્યા છીએ અમારી સાથે રહેવા આવી જાઓ પણ તમે માનતા નથી. શું અમે દીકરા નથી માટે તમે આમ કરો છો?” બોલતા જિજ્ઞાસાનું ગળું ભરાઈ ગયું.

એક માની જીદ અને હિંમત દીકરીના આંસુ સામે હારી ગઈ. છેવટે તેમની સાથે રહેવા જવાની મેં હામી ભરી. હવે હું મનમાં હસવા લાગી કે “ચાલો, ઈશ્વર ઘર બદલશે”. વધારાની ચીજવસ્તુઓ કબાટમાં ભરી, બકુલનાં ગમતા સાગની કોતરણી કરેલા ફર્નિચરની સાચવણી માટે મેં ચાદરથી ઢાંકી દીધાં. રસોડામાં પણ જરૂરી વસ્તુઓ રાખી બાકીનું દીકરીઓના ઘરે પહોચાડી દીઘું. આ બધામાં જિજ્ઞાસા અને આશા બંનેએ મોટાભાગનું કામ કરી મને ઘણી રાહત આપી હતી. હું વિચારતી કે દીકરાની ખોટ પૂરી કરે તેવી દીકરીઓ ભગવાને આપી છે અને જમાઈઓ પણ કેટલા સારા છે. મારી કેટલી ચિંતા છે તેમને. બકુલ નકામાં અમારા ઘડપણની ચિંતા કરતાં હતા.

મારા ફ્લેટને તાળું મારી વારાફરતી હું થોડો થોડો સમય બન્ને દીકરીઓને ત્યાં સમય વિતાવવા લાગી. મારા નાતીઓ સાથે રમવા કરવામાં અને તેમના અભ્યાસમાં મદદ કરવામાં મારો સમય ક્યાં વિતતો ગયો તે પણ ખબર ન રહેતી. પણ આપણું ઘર એ આપણું. જે સ્વતંત્રતા આપણા ઘરમાં ભોગવીએ તે અન્યને ત્યાં ક્યાથી? કહે છે ને કે कुछ पाने के लिए कुछ खोना पड़ता है! બસ એ સમજીને હું જીવન વિતાવતી રહી…

થોડો સમય તો આ બહુ સારું લાગ્યું. હું જતી ત્યારે દીકરીઓ સાથે જમાઈઓ પણ ખુશ થઇ જતા. મમ્મી મમ્મી કહેતા તેઓ થાકતાં નહી. વધારે ખુશી જિજ્ઞાસાના ઘરે જાઉં ત્યારે તેની સાત વર્ષની દીકરી બેલા અને ૧૧ વર્ષના દીકરા ચિંતનને થતી. તો આશાના ઘરે તેના બે જોડિયા દીકરા પવન અને કવનને થતી. પરાણે વ્હાલા લાગે તેવા બાળકો હતા. તેમને માટે તેમની ભાવતી ખાવાની વસ્તુઓ બનાવવામાં મારો સમય ક્યાંય પૂરો થઈ જતો. હું પણ ફરી જીવનમાં ગુંથાઈ ગઈ હતી.

પહેલાની વાત અલગ હતી. પરંતુ હવે થાક ચડતો હતો. છતાં બાળકોની ખુશીમાં મારી ખુશી માની હું બધું કરતી હતી. ઘીમે ધીમે દીકરીઓ જમાઈ સાથે બહાર વધારે અને વધારે વ્યસ્ત થતી ગઈ અને હું બાળકોમાં. હું ભણેલી હતી આથી હવે બાળકોને હોમવર્ક કરાવવાનું પણ મારે માથે આવી ગયું. કાંઈ નહિ, બાળકો પણ મારા જ છે ને, માની હું તેમના માટે પૂરતો સમય આપતી.

મારા હોવાથી દીકરીઓ અને જમાઈઓને રાહત રહેતી. તેમને લેટનાઈટ પાર્ટીમાં જવાની છૂટ રહેતી. તેઓ પણ મારા કારણે સ્વતંત્રતા ભોગવી શકતા. હા, અઠવાડિયે એકવાર અમે બઘા સાથે બહાર જતાં ત્યારે સહુ પહેલા મને પૂછતાં, ” મમ્મી, આજે ક્યા જવું છે? તમારે બહાર શું જમવું છે?”  મને આટલાથી સંતોષ થતો કે હજી મારું મહત્વ છે.

એક માને આનાથી વધુ શું જોઈએ કે બાળકો તેમનો ખ્યાલ રાખે, પ્રેમ આપે અને માન રાખે?

આ બધું થોડા દિવસ સારું લાગ્યું. પછી મારે જરૂરીઆત પ્રમાણે ઘર બદલવાનું થતું ગયું. ક્યારેક લાગ્યું હું મારું અસ્તિત્વ, મારું પોતાનું ઘર ખોઈ ચૂકી છું. મારું પોતાનું ક્યાંય નહોતું લાગતું. જે ઘરમાં હું મારી મરજી પ્રમાણે ચીજવસ્તુઓ ગોઠવતી, સજાવતી તે બધુ જ હવે હાથમાંથી ઝુંટવાઈ ગયું હતું. આ વાતનો અહેસાસ ત્યારે થયો જ્યારે એક દિવસ  જીજ્ઞાના ઘરે દીવાનખંડમાં એકની એક સજાવટને બદલવા માટે મેં થોડા ફેરફાર કર્યા. સાંજે જીગરકુમાર ઘરે આવ્યા. આવતાની સાથે આ બધું જોઈ બરાડ્યા, ” આ બધું કોણે બદલી નાખ્યું? બધાને ખબર છે મારું કોફી ટેબલ મને બારી પાસે પસંદ નથી. મને કહ્યા વગર આ બધું ફેરવવું નહિ.”

તેમને બૂમો મારતા જોઈ જીજ્ઞાસાએ નજીક જઈને કહ્યું કે શાંતિ રાખો મમ્મીએ બદલ્યું છે.

“તો મમ્મીને કહી દેજે તે કિચનમાં ફેરફાર કરે, બાકીનાં ઘરની ચિંતા ના કરે” તેમને હતુ કે મેં આ બધું નથી સાંભળ્યું પણ હું અંદરના રૂમમાંથી બહાર આવી રહી હતી અને ત્યાં જ આ સાંભળી ગઈ હતી. જેવી આવી હતી તેવી જ પાછી વળી ગઈ. બહુ લાગી આવ્યું. આજે મને બકુલ અને મારું ઘર બહુ યાદ આવ્યાં. ઘણા દિવસે ગમતા ફેરફાર કરી હું ખુશ થઈ હતી. થાકી ગઈ હતી છતાંય જીગરકુમારને ભાવતા કોફતા કરી બનાવ્યા હતા. હું જ્યારે પણ કોઈને ભાવતું બનાવતી ત્યારે તેને ખાવાનો આનંદ ઉઠાવતાં જોવું મને બહુ ગમતું. પણ હવે મારી ભૂખ પણ મરી ગઈ હતી. મને ઠીક નથી લાગતું કહી એ દિવસે હું જમવાના ટેબલ ઉપર ના ગઇ.  છેવટે જિજ્ઞાસા દૂધનો ગ્લાસ લઇ રૂમમાં આવી એટલે પોતાનાની વચ્ચે હોવાનો અહેસાસ થયો હતો.

આમ જ દિવસો વિતતા ગયા. અહી બાળકોની વચમાં પણ હવે હું વઘારે એકલતા અનુભવતી હતી. કારણ હવે જીજ્ઞાના બાળકો મોટા થતા ગયા તેમ તેમ તેમનામાં વ્યસ્ત રહેતા ગયા. આજના બાળકોને વડીલોની વાર્તાઓ સાંભળવા કરતા વિડીયો ગેમ અને મિત્રો સાથે ફોન અને ચેટીંગમાં વધારે રસ પડતો હોય છે. આથી હલ્લો બા શું કરો છો? કે પછી બા, ભૂખ લાગી છે, શું બનાવ્યું છે? જેવા બે ચાર વાક્યો બોલી નાખતાં. બાકી તો રૂમમાં ભરાઈ જતા. જીજ્ઞા અને જીગરકુમાર પણ પોતાનામાં બીઝી રહેતા. છેવટે મેં આશાના ઘરે જવાનું નક્કી કર્યું, કારણ તેના જોડીયા દીકરાઓને હજુ પણ મારી જરૂર હતી.

અહી આવ્યાને માંડ વીસ દિવસ થયા ત્યાં તો ફોન આવ્યો. આતશકુમારના મમ્મી, પપ્પા અને બહેન થોડા સમય માટે અહી રહેવા આવે છે. આતશકુમાર તો બહુ ખુશ હતા કે ચાલો આ બહાને મમ્મી પપ્પા સાથે શાંતિથી થોડો સમય રહી શકાશે. પણ હું જાણતી હતી કે અહી હવે મને તકલીફ પડશે. આમ તો મને કોઈએ કઈ કહ્યું નહોતું પણ હું ના સમજુ એવી અબુધ પણ નહોતી. કારણ ત્રણ રૂમનો આ ફ્લેટ સાત જણ માટે સાંકડો હતો. બે ચાર દિવસની વાત હોય તો સમજ્યા, પણ મહિના માટે બધાને તકલીફ રહેવાની.

આથી બહુ વિચાર કરી એ સાંજે મેં આશા અને આતશકુમારને મનની વાત જણાવી, “તમને લોકોને વાંધો ના હોય તો હું થોડા દિવસ મારા ઘરે પાછી રહેવા જાઉં જેથી તમારા મમ્મી પપ્પાને પણ રહેવા સગવડ રહેશે. મારું મન પણ ત્યાં જવા અધીરું બની ગયું છે. મને ઘરની બહુ યાદ આવે છે. ઘરને બહુ લાંબો સમય હવડ રાખવું પણ સારું નહિ.”

તેઓ સમજી ગયા હતા કે હાલ પૂરતો આજ સારો રસ્તો છે. એથી બંનેએ મારી વાતને સહર્ષ વધાવી લીધી. આશા અને આતશકુમારે મારી ત્યાં રહેવાની વ્યવસ્થા કરાવી દીધી. જરૂરી અનાજપાણી, શાક અને દૂધ ભરીને હું ત્યાં રહેવા ચાલી ગઈ. એ રાતે રમીલા અને શાંતિભાઈએ મને રસોડું ખોલવા ના દીધું. પણ હવે ઉમરના કારણે થાક લાગતો હતો. બધું એક જ દિવસમાં ગોઠવી દેવાની હિંમત રહી નહોતી. સવારની ચા માટે પણ ત્યાં જ આવવા કહ્યું અને હું પણ તેમના પ્રેમને નકારી ના શકી. આથી આભાર વ્યક્ત કરી સવારે આવીશ અને જય શ્રીકૃષ્ણ કહી હું મારા પોતાના ઘરે આવી.

એ રાત્રે મને લાગ્યું બકુલ મારી પાસે જ છે, સાવ અડોઅડ. જાણે કહેતા હતા કે શીલા તું નકામી એકલતા અનુભવે છે. હું તો સદાય તારી સાથે તારા મસ્તિષ્કવનમાં છું અને આપણા બાળકો પણ તારી આજુબાજુ વર્તુળ બનીને ગોઠવાઈ ગયેલા છે. બસ તારે કોને કેવી રીતે રાખવા અને માનવા એ તારે નક્કી કરવાનું છે પરંતુ ભોળવાઈ ના જતી.” હું મનોમન હસી પડી અને શાંતિથી સુઈ ગઈ.

સવારે આંખ ખુલી ત્યારે સામે જ બકુલનો હસતો ચહેરો અને બાજુમાં શ્રીનાથજીની છબી મને સત્કારતા હતા. ત્યાંજ ડોરબેલ વાગ્યો. હું સમજી ગઈ કે ઉઠવામાં મોડું થયું છે એટલે રમીલા બોલાવવા આવી હશે.

ચાલો જેટલી મઝા લેવાય એટલી લઇ લઉં. બાકી ફરી બાળકોની જીદ સામે ઝૂકી જઈ  ગમે ત્યારે ત્યાં જવાનું થવાનું જ છે ને?

This entry was posted in અન્ય શરત. Bookmark the permalink.

One Response to અન્ય શરત-(૭) રેખા પટેલ “વિનોદિની”

  1. Vishwadev Pandya. says:

    Very interesting.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s