અન્ય શરત -૨- રેખા શુકલ

સ્મરણ યાત્રા

 

શીલાબેન ફરી ભૂતકાળમાં ગરક થઇ ગયા. ફિલ્મ જાણે જામ થઈ ગઈ … સ્ક્રીન પર પડ્યો કાળો ધોળો વરસાદ. કહેવત છે કે when it rains it pours! ઝરમરીયા ને બદલે ધોધમાર દુઃખોનો પડ્યો વરસાદ. આમ જુવો તો કંઇ જ નહીં ને આમ કહો તો ખૂબ બધુ. કહેનારા તો કહે છે દુનિયા માયા છે ને કઠપૂતલી જેવા આપણે ભગવાન નચાવે તેમ નાચીએ છીએ અને બીજી બાજુ કહેવાય છે કે તારી મુઠ્ઠીમાં છે તારું ભવિષ્ય. આશાવાદી ને નિરાશાવાદી મંતવ્યોમાં સત્ય શોધતા ‘હું રસ્તે રઝળતી વાર્તા’ બની ગઈ. આખા જીવનની ચીસો રહેસાઈ ગઈ અને પોકાર બની રડી કકળી ઉઠી આ વૄધ્ધાશ્રમના બંધ બારણે! આવી મુશ્કેલીઓનું તો ચિત્રપટ પર જ ચિત્રલેખન થાય છે ને? પણ ૩ કલાક પત્યા એટલે પાછા ભૂલી જાઓ જ્યારે જીવનની આવી યાત્રા સહેજમાં ક્યાંથી ભૂલાય?

નીલુ યાદ આવી અને યાદ આવી તેની ભયંકર માંદગી જેમાં તે હોળીનું નાળીયેર વધેરાય તેમ વધેરાઈ ગઈ અને ભૂલાઈ ગઈ. પણ શીલાબેન કેમ ભૂલે? સાથે સાથે યાદ આવી બકુલની

૨૧મું બેસે તે પહેલા બકુલ મળી ગયા ને દૂધમાં સાકર ભળે તેમ ભળી ગયા. નોકરીને કારણે મુંબઈ આવી વસ્યા એટલે મમ્મી-પપ્પાનું ઘર છૂટ્યું પણ તેમના કાગળો જ્યારે જ્યારે આવતા ત્યારે ખૂબ દુઃખ વ્યક્ત કરતા અક્ષરોથી કંડારાયેલ કાગળ હું માંડ માંડ વાંચી શકતી. કેમ કે મારા લગ્નના ત્રીજા જ વર્ષે તો ઘર જાણે ખાલી જ થઈ ગયું હતું. નીલા હજુ ભણી રહી હતી ત્યારે પપ્પાની તબિયત કથળેલી. પહેલા હાર્ટ એટેકની વાત તો છૂપી રાખી પણ પછી જ્યારે ખબર પડી ત્યારે ખૂબ દુઃખ થયું કે શું હું સાચે જ પારકી થઈ ગઈ! અરે, सेंटी हूँ बहोत!

સમાચાર મળતા જ બકુલ પણ તાબડતોબ ઓફિસેથી આવી ગયા અને તરત જ રવાના થયા. કમનસીબે અમે મોડા પડ્યા. તેઓ પહોંછે તે પહેલા બીજો એટેક જીવલેણ નીકળ્યો. બેભાન જેવા બની ગયેલા મમ્મી અને નીલુની અસ્તવ્યસ્ત દશા જોઈ બકુલે અમને બધાને ખૂબ સાવચેતીપૂર્વક જાળવી લીધા. આ કપરા સમયમાં બકુલનો ખૂબ સાથ ને સહકાર મળ્યો. પૈસે ટકે ને માનસિક રીતે અમને બકુલે ખૂબ સહારો આપ્યો. જે સમજે છે તે જ કંઈક કરે છે. પણ જે ‘વધુ’ સમજે છે અને તે સંબંધ નામનો રાખીને પોતાની ‘વાહ વાહ’ માટે કરે છે. અહીં આહ ની વાહ વાહ થાય છે જાણો છો ને તમે તો. અરે ઘણી વાર તો દેડકાનો જીવ જાય ને કાગડાને આવે મજા એવું પણ થાય. આ સમયે નાની નીલુ તેના જીજાજી બકુલની ઘણી નજીક આવી ગઈ હતી. કહેવાયું તો છે જ સાળી તો આધી ઘરવાળી. દોડી આવી ધસમસતી ને વળગી પડી ત્યારે અમે સાંત્વન આપ્યું, ઘણું સમજાવી. રોકાવાય તેનાથી પણ વધુ રહી ને ઘરે પાછા આવ્યા ને બીજા જ મહિને મમ્મી અચાનક ન્યુમોનિયા થઈ જતા માત્ર ૩ જ દિવસમાં દેવલોક પામ્યા. હે ભગવાન, કેટલી લઈશ તું પરીક્ષા ને કેટલું આપીશ દુઃખ?

સાંત્વન, શોકસભા અને દિલગીરી, બધુ એક બેસણાંમાં પતાવ્યું. એક સાથે બેયના ફોટા પર હાર જોઈ કોની આંખો ના ભીંજાય? चार आंसू कोई रो दिए, फेर के मुह फिर चल दिए! પણ જે થવાનું છે તે થતું આવ્યું છે. નાના હોઈએ ત્યારે એક વાર ચાલતા શીખો તો મોત આવે ત્યાં સુધી ચાલો – દોડો – કે ભાગો પણ now you are on your own. તમારા બળે તમારી શક્તિ પ્રમાણે બાંધો સપનાની ઇમારતો ને કામયાબી સર કરો.

રાજેશ તો હોસ્ટેલમાં ભણતો એટલે એ તો બારમા-તેરમાની વિધિ પતી એટલે પાછો ગયો અને અમે ત્રણેય મુંબઈ પાછા ફર્યા.

લગ્ન પછી પહેલી પધરામણી થઇ જીજ્ઞાસાની. બકુલ મારી ખૂબ કાળજી રાખતા. સગર્ભાવસ્થાના દિવસોમાં હંમેશા ખુશ રહેવાનું એમ કહેતા. બકુલ બધા જ મોજ શોખ પૂરા પાડતા. હવે નીલુએ પણ જોબ ચાલુ કરી દીધી હતી. પાર્ટ-ટાઈમ કરતી. જેથી તેને થોડા કલાક બહારનો સંપર્ક રહે અને ઘરે પણ મદદરૂપ થઈ શકાય. સવારે મંદિરે પૂજા કરતી અને સાંજ પડે બગીચામાં લાંબી લટાર રોજ મારતી.

મને બે દીકરીઓ – જીજ્ઞાસા અને આશા. બંને દીકરીઓને ઉછેરવામાં બકુલનો ઘણો સાથ અને સહકાર કારણ શીલાબેનને તેમના મા-બાપ પાસેથી સંસ્કાર મળ્યા હતા તે મુજબ તેઓ પણ દીકરા-દીકરીમાં કોઈ ફરક જોતાં ન હતા. બે સંતાનોનો યોગ્ય ઉછેર પણ કરી શક્યા, યોગ્ય ભણતર પણ આપ્યું જેને કારણે એક બની વકીલ અને એક બની પ્રોફેસર. બંનેને તેમની લાયકાત મુજબ યોગ્ય ઠેકાણે મુંબઈમાં જ પરણાવી. મોટીનું ડોક્ટર જીગર સાથે અને નાનીનું એક એન્જીનીયર આતશ સાથે ગોઠવાઈ ગયું. જીગુનું તો સામેથી માંગુ આવ્યું ત્યારે આનંદની અવધિ ન રહી.

બંને જમાઈઓ મુંબઈમાં જ રહે એટલે ગામમાં પિયરીયું અને ગામમાં સાસરૂ એવો તાલ બેસી ગયો. બંને સ્વભાવના એટલા મળતાવડા કે જાણે જમાઈ નહી પણ દીકરા જ. ક્યારેય જમાઈની જેમ માનપાન ન માંગે. અરે, પોતાનું ઘર હોય તેમ જ વર્તે. તકલીફ હોય ત્યારે તરત દોડી આવે અને જરૂરી મદદ અને દોડાદોડી કરતા અચકાય નહી.

ન કેવળ દીકરી જમાઈઓ પણ તેમના સાસરીયા પણ સારો સંબંધ રાખતા અને અવારનવાર આવવા જવાનો સીલસીલો બની રહેતો. અમે તો ભૂલી જ ગયેલા કે અમને દીકરો નથી. હવે તેવુ રહ્યું છે જ ક્યાં કારણ દીકરી હોય છે દીકરાની સમોવડિયણ. એટલે કદી અફસોસ પણ નહોતો થયો. આમેય દીકરો વહુનો થઈ જાય ને માને ભૂલી જાય તો કોની રખાય આશા? હા, પણ એક વાત છે દીકરીને તો સાસરે જ રહેવાનું ને સાસરિયાવાળા કહે તેમ કરવાનું. તો પણ અમે તો મહિને એક વાર મોટીના અને નાનીના પૂરા પરિવાર સાથે મળતા જ, કેમ કે બંનેનું ગામમાં જ પિયરીયું ને ગામમાં જ સાસરિયું. અમે બેય પક્ષે સારો સંબંધ રાખતા તેથી નિયમિત આવવા જવાનો ને હળવા મળવાનો વ્યવ્હાર હતો. બધા ભેગા મળી મજા કરતા. ક્યારેક મુવી જોતા તો ક્યારેક પિકનિક પર જતા. તો ક્યારેક જાત જાતની રમતો રમતા ઘરમાં કે ઘરની બહાર.

આ બધું યાદ આવતા સહજીવન દરમિયાન બકુલે આપેલા સાથ અને સહકારની યાદો શીલાબેનને કોરી ખાવા લાગી. બકુલ જેવા સીધા ને સરળ સ્વભાવના અને મહેનતુ માણસ કોઈને નહીં મળ્યા હોય. બકુલની એક ખાસિયત કામમાં ખૂંપી જવાની. તો પૈસાની કે અન્ય મદદ ઉદાર દિલે કરતા. જ્યારે કહીએ કે આ ઘણુ કહેવાય તો કહે કમાઈ લઈશું જવા દે ને. કરવું તો સરખું કરવું. બસ, ક્યારેય કોઈની પાસે હાથ લાંબો ના કરવો પડે, ભગવાનને એ જ કહું છું.

યાદોની ગાડી કાઈ અટકે? એ તો આગળ ચાલી અને દીકરીઓની યાદ પર અટકી. બંને કામકાજે અને બોલવે ચાલવે આગળ પડતી તેથી બંનેના સાસરિયાવાળા પણ ખુબ ખુશ રહેતા. વારંવાર પ્રસંગોપાત હળતા મળતા તો રહેતા જ પણ એમ નહીં કે આપણું કામ પત્યું પછી આઘા, જાણે આંગળીથી વેઢાં અળગા. નાની આશાના લગ્નમાં જીગુના સાસુ-સસરા સગા ભાઈ-ભાભીની જેમ ઉભા રહ્યા. ભલે વેવાઈ ને વેવાણ એમાં ના નહીં પણ ન માનની ઈચ્છા, ન ખોટો દેખાડો. આથી જ મન મળી ગયા હોય ત્યાં બધું જ સરળતાથી થાય. અમે બધી વેવાણો સાથે અથાણાં પાપડ પણ કરતા. ખાવાની મજા ખાતરની નહી પણ સાથે કરવાની મજા ખાતર બનાવતાં. કામ કરતાં રહીએ ને ભળતા રહીએ. આમ જીવન માણતાં રહીએ.

વળી યાદ આવ્યા બંને દીકરીઓના સંતાનો. મોટીને ચિંતન અને બેલા અને નાનીને જોડિયા, પવન અને કવન. આજે તો ચિંતન ૧૧ વર્ષનો, બેલા ૭ વર્ષની અને પવન-કવન ૫ વર્ષના.

તેની સાથે સ્મૃતિપટ પર યાદ આવ્યો તે દિવસ જ્યારે ‘ઝુમ્મર ઉગ્યા ડાળે ડાળે, ટહુક્યા પંખીડા માળે માળે! ચળાઈને આવે સૂર્ય પર્ણે ને કૂમળાં સપનાઓ તાણી માણે!’ આવું કંઈક ગણગણતી આશા આવીને બેસી. પછી બોલી ‘ મમ્મી, હું બેબી હતી ત્યારે કેવી લાગતી હતી?’

આજ અચાનક આશા આવું કેમ પૂછે છે? હું કંઇ પૂછું તે પહેલા જ તે બોલી ઉઠી ‘મમ્મી આઈ એમ પ્રેગનન્ટ.’

ઓહ તો એમ વાત છે. હું ખુશ તો થઇ પણ ડરતી પણ હતી કે આ છોકરી મા બનીને પગ વાળીને સખણી બેસશે ખરીને! જોતજોતામાં ડીલીવરીના દિવસો આવી ગયા ને આશાએ સુંદર જોડીયાને જન્મ આપ્યો એક પવન ને બીજો કવન બંનેમા નામ તેવા જ ગુણ હતા. ડાહ્યા હતા. ગલગોટા જેવા તંદુરસ્ત હતા. બાબાગાડીમાં બેસાડીને અમે તેમને મંદિરે અને બગીચામાં આંટો મરાવવા લઈ જતા. જ્યારે અમે આઈસ્ક્રીમ ખાતા કે કોઈક વાર સ્નો-કોન્સ (બરફના ગોળા) ત્યારે બંને ખાવા માટે ખૂબ તત્પરતા દેખાડતા. હાથ પગ હલાવીને હોઠમાં આવેલા પાણીના પરપોટા કરીને કિલકારિયો કરતા. જો ના દઈએ તો આંખોમાંથી ગંગા-જમના વહેતા. હું બોલતી ‘આવું ના કરાય પાપ લાગે.’ તો દાંત પણ કચકચાવતા.

જોડીયા બાળકોને ઉછેરવામાં આશા સારી એવી વ્યસ્ત થઈ ગઈ હતી. જો કે તેના સાસરીયાનો પુરતો સહયોગ હતો પણ જ્યારે એ ભુલેશ્વર આવે ત્યારે એ બેઉનાં બચપણ ને માણવાની મઝા અનેરી હતી..બંને આતશકુમાર પર પડેલા પણ જ્યારે તેઓ આશા જેવી બકબક કરતા ત્યારે બકુલ ખુબ જ ખુશ થતા. આ ભુલકાઓ જ્યારે આશા જેવા દેખાતા ત્યારે મને દાદીમાનું હેત ઉભરાતુ. જો કે આ હેત ચિંતન અને બેલા ઉપર પણ ઉભરાતુ.. આમ તો હેત બધા સરખા જ હોય પણ આતશમારને એમ લાગતું કે હું હેત બતાડવામાં વેરો આંતરો કરુ છુ. ખેર તેમનું કથન આમ તો એક રીતે સાચું પણ હતું કારણ કે જીજ્ઞાસાનાં બંને સંતાનોમાં પહેલી નજરે જીજ્ઞાસા દેખાતી વળી ચિંતન તો ૨૫ વર્ષે આવેલું સંતાન એટલે હેત વધારે પામે અને બેલા તો નાની જીજ્ઞાસા જ જોઇ લો ને!.જ્યારે પવન અને કવન ઘઉંવર્ણા..

જો કે બકુલ તો આતશકુમારની વાત ઉપર કાયમ જ બગડે.“ માનું હેત હંમેશા બધા બાળકો માટે સરખું જ હોય..પેલી પાંચેય આંગળીઓ જેવું .. આંગળીઓ ભલેને નાની કે મોટી હોય, કાપો તો લાલચટ્ટાક લોહી જ નીકળે. બસ હેતનું પણ એવું જ છે

આતશકુમાર આજ વાતને ફેરવી તોળતા “હું પણ એજ વાત કરુ છુ. મોટીને સંતાનો વહેલા આવ્યા એટલે વધુ વહાલ મળે છે..ગોરા છે એટલે વધુ વહાલ મળે છે જ્યારે પવન અને કવન મારા જેવા ઘઉંવર્ણા છે ને તેથી ઓછુ હેત પામે છે” આશાને તેથી ક્યારેક બહું લાગતું પણ બકુલને માટે તો ચારેય બાળકો સરખા. જો કે શીલાના વર્તનમાં આ વેરો આંતરો કુદરતી રીતે જ રહેતો. એ સભાનતાથી મથતી પણ ચારેય બાળકો સાથે હોય ત્યારે ક્યારેક ભુલ થઇ જતી.

આ બધાના આવવાથી બે બેડરૂમવાળો ફ્લેટ આનંદકિલ્લોલથી ગુંજી ઉઠતો. પણ ત્યારબાદ તે બધાના જવાથી બે જીવ એકલા પડતા અને થોડો સમય ખિન્નતા છવાઈ જતી.

પણ સમય જતા ક્યાં વાર લાગે છે?

–રેખા શુક્લ

Advertisements
This entry was posted in અન્ય શરત. Bookmark the permalink.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s