ભવસાગર-નિરંજન મહેતા

Niranjan mehta

નિરંજન મહેતા ( મુંબઈ)

संसार है एक नदीया सुख दुःख दो किनारे है!

ઉપરનું ગીત સાંભળતા વિચાર આવે કે આપણે તો સંસારને સાગરરૂપે જાણીએ છીએ તો નદીની વાત કેમ આવી? પછી સમજાયું કે ભલે કવિને સંસાર નદીરૂપે જણાય પણ કેટલાક કારણોસર આપણા માટે તો તે એક સાગર સમાન જ છે.

નદીના સંકુચિત સ્વરૂપ કરતાં સાગરનું વિશાળ સ્વરૂપ તેની ભવ્યતાને સાર્થક કરે છે. આમેય તે નદી છેવટે સાગરમાં સમાય છે એટલે નદીનું અસ્તિત્વ સમાપ્ત થાય છે, જ્યારે સાગર અવિરત હોય છે. તેનામાં કઈ કેટલીએ નદીઓ સમાઈ જાય છે અને તેનો બધો કચરો પણ તેમાં ઠલવાય છે જે સાગર પોતાના પેટાળમાં સમાવી લે છે, બહાર નથી ફેંકતો. સાગરમાં આ કચરાથી ઉત્પન્ન થતી શક્તિઓ અને સામગ્રીઓ છેવટે માનવજાતને જ કામ આવે છે.

તે જ રીતે આપણા સંસારરૂપી સાગરમાં કઈ કેટલાય લોકો આવે છે અને જાય છે. તે બધા માટે આપણે સાગરધર્મ અપનાવીએ અને તેઓ જેવા છે તેવા સ્વીકારીએ, તેમના અવગુણોને આપણે અવગણીએ, તો આપણું જીવન પણ જીવવા યોગ્ય બની રહેશે અને અંતે તે આપણી જીવનશૈલીને પણ સુધારી શકે છે. આને કારણે આપણી સહનશીલતા વધી શકે છે અને અન્યો પ્રત્યે જોવાની દ્રષ્ટિ બદલાઈને સકારાત્મક બની શકે છે. આમ કરવાવાળા લોકો જ તેથી સાગરપેટા કહેવાતા હશેને ?

ઉપર કહ્યું તેમ નદીના બે કિનારા છે, સુખ અને દુઃખ, પણ સાગર એક જ કિનારો ધરાવે છે. નજર નાખતા દૂર દૂર સુધી ફક્ત પાણી જ પાણી દેખાશે અને બીજો કોઈ કિનારો નજરમાં નહી આવે. દરિયાખેડુઓ પણ તેથી નજીક રહેલા કિનારાને નજરમાં રાખે છે. તે જ રીતે આપણા સંસારસાગરનો કિનારો છે સર્જનહાર. આ કિનારાને ધ્યાનમાં રાખી આપણે આપણી જીવનયાત્રાની સફર કરતા રહેવું જોઈએ કારણ તેના સિવાય આપણા ભવસાગરનો બીજો કોઈ કિનારો નથી, બીજો કોઈ આશરો નથી.

જો સંસારને નદીરૂપે જોઈએ તો આપણે આપણા જીવનને સમર્પિત કરવા કોઈ અન્ય સાગર ગોતવો રહ્યો. આમ જુઓ તો નદીના બે કિનારા ક્યારેય મળતા નથી, જ્યારે આપણે સર્જનહારરૂંપી કિનારાને મળી શકીએ છીએ અને ત્યાં પહોંચવું એ આપણું એકમેવ ધ્યેય હોવું જોઈએ.

એમ પણ કહ્યું છે કે : सागर किनारे दिल ये पुकारे तू जो नहीं तो मेरा कुछ भी नहीं! આનું એક અર્થઘટન એમ કરી શકાય કે સાગરરૂપી આ સંસારના કિનારે ઉભા રહી આપણે પણ આપણા કર્તાને યાદ કરીને કહીએ કે તું જ મારો આધાર છે. તું મને નહી મળે તો મારું જીવન કાઈ જ નથી. મને મારું જીવન સુખમય અને શાંતિથી જીવવાની શક્તિ આપો અને અંતે તારામાં સમાવી લે.

સાગરમાં જેમ ભરતી ઓટ આવે છે તેમ આપણા જીવનમાં સુખ દુઃખરૂપી ભરતી ઓટ આવે છે. જેમ સાગર આ ભરતી ઓટને રોજિંદુ કાર્ય સમજે છે અને તે સરળતાથી નિભાવે છે તેમ આપણે પણ તે ઉપરથી બોધ લઈ સુખ અને દુઃખને પચાવી શકીએ તો શાંત સાગરની જેમ આપણું જીવન પણ શાંત અને નિર્મળ બની શકે. જો તેમ નહી કરીએ તો તોફાની સાગરની જેમ આપણું જીવન પણ ઉથલપાથલભર્યું બની શકે છે. સહનશક્તિની સીમામાં રહી જે આવી પરિસ્થિતિને પચાવી શકે છે તે અન્યો માટે દાખલારૂપ બની જાય છે. સંતોનો આદર અમસ્તો કરાય છે ?

સાગરના કાઈ કેટલાય ગુણધર્મો છે. જો તે અપનાવીએ તો આપણે પણ અન્યો કરતા ઉપર ઉઠી શકીએ અને એ જ આપણી નેમ હોવી જોઈએ.

( આભાર પૂર્વી બહેન મોદી મલકાણ જેમણે નિરંજનભાઇ સાથે ઓળખાણ કરાવી)

Advertisements
This entry was posted in અવર્ગીકૃત. Bookmark the permalink.

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s