કંકોત્રી ૬- રાજુલ શાહ

કંકોત્રી ૬ રાજુલ શાહkankotri

 

 

 

 

 

લાકડા નો લાડુ , ખાય એ ય પસ્તાય અને ના ખાય એ ય પસ્તાય. આજ સુધી પરણવા ઉત્સુક વર- કન્યા માટે આ ઉક્તિ લાગુ પડતી હતી પણ વિભાને આ કહેવત સીધી જ વર-કન્યાની મા ને લાગુ પડતી હોય એવી પ્રતિતિ થઈ. આજે એને સાચે જ સમજણ પડતી નહોતી કે સુઝી અને નિલ માટે ભારતિય વર અને કન્યાનો આગ્રહ એણે રાખ્યો એ સાર્થક હતો કે સાવ જ નિરર્થક ?

વર્ષો સુધી અમેરિકામાં રહીને પણ વિભાનુ અંતઃકરણ તો ભારતિય સંસ્કૃતિને ભુલ્યુ નહોતુ. નાનપણમાં સ્કુલે જતા બાળકો જ્યાં સુધી મા-બાપના કહ્યામાં હોય ત્યાં સુધી તો બાળકોની એટલી હદે ચિંતા થતી નહોતી પણ ટીન એજ પસાર કરી ચુકેલા બાળકો પર પાશ્ચત્ય સંસ્કૃતિ હાવી ન થઈ જાય એનો એન સતત ડર રહ્યા કરતો .
અતુલના અંગત મિત્ર શેખરે જ્યારે એના બંને બાળકો ૧૨-૧૪ વર્ષની ઉંમરે પહોંચ્યા ત્યારે ખુબ ચર્ચા વિચારણાના અંતે ભારત સ્થાયી થવાનો નિર્ણય લીધો હતો. એમનુ માનવુ હતુ કે કોલેજમાં જતા સંતાનોની અવસ્થા એવી છે કે જ્યારે એમને પરિવારથી દુર રહીને ઘર બહાર રહીને ભણવાનુ થાય ત્યારે માતા-પિતા કરતા મિત્રો એમના આચાર-વિચાર અને એમની માનસિકતા પર વધુ છવાઇ જતા હોય છે. અને એથી ય આગળ વધીને જ્યારે એવા કોઇ સાથી સંગાથી મળી જાય કે જેમની સાથે જીવન જીવવાનુ વિચારે જે આપણી નાત-જાત –કોમથી ય અલગ તદ્દન વિરૂધ્ધ સંસ્કૃતિ ધરાવતા હોય ત્યારે એનો સ્વીકાર મા-બાપ માટે ખુબ અઘરો બની જાય છે.

વિભા આ બધા કાલ્પનિક ભયથી પ્રેરાઇને હંમેશા નિલ અને સુઝીને એવા કોઇ નિર્ણય પર આવતા પહેલા એની અને અતુલ સાથે વિચાર-વિમર્શ કરે એવી ટકોર તો કર્યા જ કરતી હતી. અને નિલ કે સુઝી સાથે એવુ કશુ જ બને એ પહેલા તો એણે એનો વિચાર અમલમાં મુકી દીધો હતો અને નિલ સુઝી માટે ભારતિય સંસ્કારો ધરાવતા ખાનદાન પરિવારના અવની અને વંદન પર પસંદગીનો કળશ ઢોળી વાજતે ગાજતે પરણાવી નિરાંતનો શ્વાસ લીધો હતો. પણ આ નિરાંતનો શ્વાસ કેટલો ટકશે એ ય હવે તો એના માટે જવાબ શોધવો અઘરો પડે એવો સવાલ બનીને માથે મંડરાવા માંડ્યો હતો. સુઝી અને નિલનુ વર્તન આજકાલ જે રીતે વંદન અને અવની તરફનુ જોતી હતી એમાં એને ભયસ્થાનો દેખાવા માંડ્યા હતા.

વિભાને સતત ઉચાટમાં જોયા કરવી અતુલ માટે અસહ્ય હતી. જે દિવસથી વિભાને પરણીને એ લાવ્યો હતો એ દિવસથી વિભાના સુખ-શાંતિ માટે એ સજાગ રહેતો.માતા-પિતાથી વિખુટી પડીને આટલે દુર અમેરિકા લઈ આવીને એને કોઇ વાતે કમી ના લાગે એના માટે એ જાગૃત હતો. આટલા વર્ષોના દાંપત્ય જીવનમાં હજુ સુધી વિભાને અતુલ માટે કોઇ ફરિયાદ કરવાનો મોકો એણે આપ્યો નહોતો. અરે હજી તો હમણાં વિભાની મરજી મુજબ નિલ –સુઝીને પરણાવ્યા હતા તો પછી આ ઉદ્વેગ શા માટે?

“ અતુલ, તમારી વાત સાચી છે. અત્યારે સુઝી અને નિલ જે રીતે વંદન અને અવની સાથે વર્તી રહ્યા છે એ જોતા મને લાગે છે કે એ બંનેને પરણાવતા પહેલા એમને જ મારે માનસિક રીતે તૈયાર કરવા જોઇતા હતા. ભારતિય આચારસંહિતા મુજબ પતિ કે પત્નિ તરફ કેવો વ્યહવાર હોય એ સમજાવવા જેવુ હતુ. એ બંને જણ એમની પાશ્ચાત્ય જડ એક તરફી વિચારસરણીને અનુસરીને જે બેહુદુ વર્તન કરી રહ્યા છે એ મને અત્યંત મુંઝવે છે.” અતુલની ચિંતાનો જવાબ આપતા વિભાએ સાચી જ વાત કરી દીધી. આજ સુધી એની અને અતુલ વચ્ચે એટલુ તાદાત્મ્ય સર્જાયુ હતુ કે બંને જણ પોતાના વિચારોની આપ-લે એક બીજા સાથે ખુલ્લા મનથી કરી શકતા હતા.

“ઓહ ! આમ વાત છે? મને તો એમ કે મારાથી કોઇ ભુલ થઈ કે શું? “

અતુલે વિભાને હળવી બનાવવા પ્રયાસ કર્યો. પરંતુ વિભાની વાતે એને ય વિચારતો તો કરી દીધો. ઓફીસમાં ગળાબુડ કામમાં રહેતા અતુલ પાસે વિભા જેટલો સમય રહેતો નહી પણ કેટલાક સમયથી એણે નિલ અને સુઝીના વર્તનની નોંધ તો લીધી જ હતી.

અવનીને તો એણે આર્કીટેક્ટનુ લાયસંસ મેળવવા એની પોતાની ફર્મમાં લઈ લીધી હતી એટલે અવનીને તો એ પોતાની સાથે જ કારમાં ઓફીસ લઈ જતો. રસ્તામાં આવતા-જતા અવની સાથે વાત કરતા એણે અવનીને એટલી તો પારખી લીધી હતી કે અવની નિલ ધારે છે એવી સાધારણ વ્યક્તિત્વ ધરાવતી છોકરી તો નથી જ. તો જે રીતે વંદને ઇ સી એફ એમ જી ક્લીયર કર્યુ એ જોતા એની ક્ષમતાનો ય અંદાજો તો આવી જ ગયો હતો. તો પછી આ નિલ અને સુઝી શા માટે એમની અધકચરી આવડતોનો આડંબર એમની પર થોપી રહ્યા છે? આમ કરવાથી તો એ બધા વચ્ચે વૈમનસ્ય ઉભુ થતુ જશે એ કોઇ કાળે સુધારી નહી શકાય.

“વિભા , તારી વાત સાચી છે. પણ આમાં એક સમસ્યા છે , અવની અને વંદનની હાજરીમાં નિલ કે સુઝી સાથે સરખી વાત કરવી યોગ્ય પણ નથી ને? ખુલ્લા મનથી એમની સાથે ચર્ચા કરવા માટે માત્ર એ બે જણ સાથે સીધી વાત કરવી યોગ્ય રહેશે અને તો જ એમનુ મન પણ કળી શકાશે. અને એમને યોગ્ય માર્ગદર્શન આપી શકાશે.”

“ કરી જોઇ છે. મેં સુઝી જોડે તો આ અંગે ચર્ચા કરી જોઇ છે. સુઝીનુ માનવુ છે કે વંદન જે કંઇ છે એ એના લીધે છે. એના લીધે જ વંદનનુ ભણતર પુરુ કરી શક્યો છે એટલે એણે તો વંદન પાસે પ્રી નેપ્ચ્યુઅલ કરાર પ્રમાણે એની લગ્ન પહેલાની મુડીનુ અલગીકરણ કરી જ લીધુ છે. અને વંદન પાછળ થયેલા ખર્ચા જે લોન પેટે આપ્યા છે એ વંદન એને વહેલામાં વહેલી તકે પાછા આપે એવી ચીમકી ય આપી દીધી છે . પ્રી નેપ્ચ્યુઅલ કરાર સામે વંદનને એટલો વાંધો નથી, એ ય સમજે છે કે સુઝીની અંગત મુડી હોઇ શકે પણ જે રીતે ભણતરના ખર્ચા સામે ઉઘરાણી માંડી છે એ વંદનને ગમ્યુ નથી “

“ વ્હોટ? આ બધુ કરવાની સુઝીને શું જરૂર પડી?” અતુલને સુઝીની આ બધી ખટપટની તો જરાય જાણ જ નહોતી.”

“ એ જ તો મોટી ખાટલે ખોડ છે ને? આપણે….. ના ના સોરી મને આપણા પારીવારિક સંસ્કારોમાં ઉછરેલા વર અને કન્યાની શોધ હતી તો સૌ પહેલા મારે જ આપણા ખોટા સિક્કાને સરાણે ચઢાવવા જેવા હતા. “

“ સુઝીએ એવા તો કેવા ખર્ચા કરી નાખ્યા વંદન પાછળ? “

“વંદનની ફી,એના ભણતરનો ખર્ચો ,જવા આવવા માટે ગાડી લીધી એ બધા ખર્ચા એને આકરા લાગે છે.”

“અને વંદન કમાશે એની પર એનો હક નહી માંગે? ત્યારે પણ એની મુડીનુ અલગીકરણ કરી રાખશે? આ તો કેવી વાત? લગ્ન પછી તો પતિ –પત્નિનુ જે હોય એ સહિયારુ જ ને? “

“ હા, વાત તમારી સાચી છે પણ લગ્ન પહેલાનુ શું?સુઝીનુ માનવુ છે કે લગ્ન પહેલા તો જે હતુ એ એની એકલીનુ જ હતુ એટલે એની પર વંદનનો કોઇ હક નહી. સુઝીએ જે ડોલર આપ્યા એ તો એને લોન પેટે આપ્યા કહેવાય એટલે એ ડોલર વંદને પાછા ચુકવવા જ જોઇએ અને આ વાત વંદનને આકરી લાગે છે એવુ સુઝીનુ કહેવુ છે. સુઝીને વંદનના વિચારોમાં પુરૂષ પ્રાધાન્ય ધરાવતો અહંકાર દેખાય છે.

અતુલ ક્ષણેક વિચારમાં પડી ગયો. “ અને નિલ અવનીનુ શું છે? એમાં તો કોઇ દુવિધા નથી ને? “

“ છે .અહીં આખી વાત સુઝી અને વંદન કરતા જુદી દેખાય છે પણ છેવટે તો એક જ ગોળાના પાણીને ? નિલને દેશી અવની ખપતી નથી તો સાથે અવનીના મુક્ત વાણી-વર્તનને એ અપનાવી ય શકતો નથી. ક્યાંય બહાર ગયા હોય તો નિલ ગમે તે રીતે વર્તે પણ અવનીએ તો એની મર્યાદામાં જ રહેવાનુ. એક બાજુ આધુનિક પત્નિ જોઇએ છે તો બીજી બાજુ સતી સાવિત્રી બની રહે એવુ માને છે. જેસીકા સાથેની એની મિત્રતા એની અંગત પળો નિલને માણવી છે પણ અવની માટે એક લક્ષ્મણ રેખા દોરી રાખવી છે જેની બહાર અવનીએ પગ તો શું નજર સુધ્ધા નહી નાખવાની. અવની અને વંદન કંઇ એવા નથી કે એમની આ જોહુકમી ચલાવી લે.. હા ! જ્યાં સમજણ અને પ્રેમનો સવાલ હોય તો ત્યાં બધુ જ માન્ય હોય પણ સાવ આવી રીતે પોતાની માન્યતાના રંગે પરાણે રંગવા જશે તો આ નવા-સવા નવજીવનના રંગો નિખર્યા પહેલા જ ફિક્કા પડી જશે.   “

“ જરા ધીમી ખમ જરા શ્વાસ તો લે ભઇસાબ ,આમ એક ધારુ બોલીને અત્યારથી હાંફી જઈશ તો આ જીવનની રેસમાં કેવી રીતે દોડી શકીશ ? એક શ્વાસે વિભાએ બોલીને પોતાની અકળામણ ઠાલવતી હતી એ જોઇને અતુલે એને થોડી ટાઠી પાડવા પ્રયત્ન કર્યો પણ અંદરથી તો એ ય અકળાઈ રહ્યો હતો.

એક બાજુ આજની પરિસ્થિતિ જોતા વિભાના ઉતાવળા નિર્ણય માટે નિલ અને સુઝી કરતા ય વિભાનો દોષ વધારે દેખાતો હતો પણ હવે માથા પરથી પાણી વહી ગયા પછી એ પાણી પાછુ વાળવા કરતા એમાંથી કેવી રીતે સાંગોપાંગ બહાર નિકળી શકાય એ વિચારવાનુ અગત્યનુ લાગતુ હતુ.

વિભા અને અતુલની આંખમાં ઉંઘનુ નામ-નિશાન નહોતુ. વિભાના મનનો ઉચાટ અતુલના મનમાં આવી બેઠો હતો.હજુ તો આજ રાતની જ વાત હતી ને ડાઇનીંગ ટેબલ પર જે રીતે વંદન અને સુઝી વાતો કરી રહ્યા હતા એ જોઇને અતુલને ય લાગતુ હતુ કે અવની અને વંદનની વાત એક રીતે સાચી જ હતી. હવે આજના યુગમાં ભારતમાં ય કોઇ પતિ પત્નિની જોહુકમી ચલાવે એ તો દુરની વાત પત્નિ પણ હવે પતિની ખોટી વાત માની લેવા તૈયાર નથી હોતી તો આ તો અમેરિકા છે , કોણ કોની માલિકી સહન કરી શકવાનુ હતુ?

રંગમાં રંગ તાળી ત્યારે જ થાય જ્યારે બે હાથ એક સાથે તાલ આપે. અહીં તો પોતાના જ વાંકા હતા ત્યાં પારકાને સીધા ચાલવા કેવી રીતે કહેવાય? સુઝી અને નિલને તો એમ જ લાગતુ હતુ ને કે અમેરિકન સીટીઝનશીપ લેવી હોય તો વંદન અને અવની એ એમના કહ્યામાં રહેવુ જોઇએ.

ઓ ભગવાન ! આ તો કેવી દશા? હતાશ અતુલથી ઉંડો નિસાસો નખાઇ ગયો. વિભાના ચહેરા પર ઉદાસીનતાના વાદળો ઘેરાયા હતા અને એ આંખમાંથી ઉના ઉના આંસુ બનીને વહી રહ્યા હતા.

Advertisements
This entry was posted in કંકોત્રી. Bookmark the permalink.

2 Responses to કંકોત્રી ૬- રાજુલ શાહ

  1. Rajul Shah કહે છે:

    Vijaybhai,
    I am so sorry , I couldn’t attend call of
    Pragynaben properly as at that moment I
    was leaving for New York.
    Mummy is admitted to hospital for her
    cardiac problem.
    So please continue with next chapter of
    Kankotri.

    Sent from my iPhone

    >

    Like

  2. Rekha patel કહે છે:

    રંગમાં રંગ તાળી ત્યારે જ થાય જ્યારે બે હાથ એક સાથે તાલ આપે.
    Nice

    Like

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / બદલો )

Connecting to %s