અન્ય શરત (૧૩) પ્રભુલાલ ટાટારીઆ ‘ધુફારી’

સ્મરણ યાત્રા

નિત્યક્રમથી પરવારીને શીલા ડ્રેસિંગ ટેબલ પાસે બેઠી. બહુ પ્રેમથી બકુલે એના માટે લાવેલ કાંસકો માથામાં ફેરવતા વિચારે ચઢી ગઇ કે પોતાના સોનેરી ઝાંયવાળા લાંબા અને મુલાયમ કેશ જે બકુલને કેટલા ગમતા તે આજે ટૂંકા, બરછટ અને સફેદ થઇ ગયા હતા. બકુલના ગયા પછી હવે કોના માટે સારસંભાળ કરવી એમ વિચારી એ પોતાના વાળ તરફ ઉદાસ થઇ ગઇ હતી.

પોતાના પ્રપંચી પતિઓના રંગે રંગાઇ ગઇ હતી એ દીકરીઓ અને જમાઇઓ જો નિર્લજ્જ થઇ પોતાની સાથે આવું બેહૂદું વર્તન કરતા હોય અને એની લાગણીને ઠેસ પહોંચાડતા હોય તો એમની લાગણી ન દુભાય તેવા સતત કરાતા પ્રયત્નો એણે શા માટે ચાલુ રાખવા જોઇએ? એ ભલે મારી દીકરીઓ છે પણ હું તેમની સાન ઠેકાણે પાડી દઇશ. હું તેમની મા છું મા, અને તેમને બતાવી દઇશ કે આ પ્રેમાળ અને હેતાળ શીલા અત્યાર સુધી એમના તરફથી થતા પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ અત્યાચાર સહન કરતી આવી છે. એ જો મા મટી શીલા બની જ્યારે હુંકાર કરશે તો રણચંડી બની જશે. હજુ આ કૃશ દેહના હૈયામાં ગજબની તાકાત છે એ બતાવી દઇશ. ત્યારે આયનામાં પ્રતિબિંબીત થતી શીલાએ એને પ્રોત્સાહિત કરતા કહ્યું,

‘શીલા, હવે આજ જુસ્સો કાયમ રાખજે. જરા પણ ઢીલી અને પોચકી થયા વગર….’

‘હા… હવે હું મા મટીને શીલા બની જઇશ. શીલા. એક ક્યાંથી પણ હટાવી ન શકાય એવી અચળ શીલા.’ એમ સ્વગત કહી એ આજે પહેલી વખત મુક્ત મને હસી.

પોતાના માટે કપડાં કાઢવા કબાટ ખોલ્યો તો બીજા ખાનામાં બકુલના કપડાં જોઇ એનું મન ભરાઇ આવ્યું અને એની નજર કપડાંની થપ્પીમાં સૌથી નીચે મુકાયલા, બકુલ માટે પોતે ખાસ લાવેલ આસમાની શર્ટ પર પડી. કેટલી વખત એના આગ્રહથી બકુલે પહેરેલા એ શર્ટનો કોલર પણ હવે ફાટી ગયેલો. ત્યારે બકુલે કહ્યું હતું કે હવે આ શર્ટ ઘરડું થઇ ગયું છે અને ત્યારે બંને કેવા હસેલા. બકુલને તે ભલે હવે પહેરવાનું નહોતું પણ સરસ ઇસ્ત્રી કરાવીને યાદગીરી તરીકે શીલાએ સાચવી રાખેલું. શીલાએ કપડાની થપ્પી ઉંચી કરી એ શર્ટ પ્રેમથી બહાર કાઢ્યું અને તેને પોતાના ગાલે લગાડ્યું તો તેમાંથી એક કવર સરી પડ્યું. શર્ટ કોરાણે મુકી એ કવર ખોલ્યું તો એમાં બકુલનો કેન્સર હોસ્પિટલનો રિપોર્ટ હતો.

શીલા ભૂતકાળમાં સરી પડી. જ્યારે આ ફલેટ ખરીદવાની વાત થઇ ત્યારે એણે કેટલી આનાકાની કરેલી. પણ બકુલ જેનું નામ. તે અવારનવાર કહેતો, ‘કલ કરે સો આજ કર, આજ કરે સો અબ, અવસર બીતા જાયગા તો કરેગા કબ?’ સમજ્યા મારી રાણી?

પોતા પાસે સારી એવી રકમ હતી અને જુના ચાલીવાળા ફલેટના પણ સારા પૈસા મળે એમ હતા, તો જુહુ જેવા વિસ્તારમાં ફલેટ લેવાનો ક્યારનું બકુલે જોયેલું સ્વપ્ન સાકાર થયું અને પ્રોપર્ટી લે-વેચ કરનાર તેના મિત્રની સલાહથી લેવાઇ ગયો. બંને આ નવા ફલેટ અને આસપાસના વાતાવરણથી ટેવાઇ જવા લાગ્યા અને એક રાતે બજારમાંથી ઘેર આવેલ બકુલ ફસ દઇને બેસી ગયો ત્યારે તેનો જરા વ્યગ્ર ચહેરો જોઇ પાણી આપતા શીલાએ પુછ્યું,

‘બકુલ, આજે વધારે થાક લાગી ગયો નહી?’

‘હા, તારી વાત સાચી છે, પણ હાથમાં લીધેલા કામ પૂરા તો કરવા જ જોઇએ ને?’

‘ખોટી દોડાદોડ ન કરો અને હવે આ ઉમર નથી આટલી દોડાદોડની. બાકીના કામ પછી પણ થઇ શકે. પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા.’

‘તને તો ખબર છે આ ‘પછી’ શબ્દ મને ક્યારે ગમ્યો નથી…કલ કરે સો….’

‘બસ બસ, હું તમારૂં બ્રહ્મવાક્ય જાણું છું, પણ તમને જ્યારે આમ થાકી ગયેલા જોઉ છું ત્યારે મારો જીવ બળે છે.’

બકુલના મિત્ર એજંટે આવીને શીલાને સમાચાર આપ્યા કે આ તમારા ફ્લેટની આકારણી કરાવતા ખબર પડી કે સાહજીક આ ફલેટની રકમ બે કરોડ ઉપજે એમ છે. સાંભળી શીલાની આંખોમાં એક નવી ચમક આવી ગઇ અને પોતાના જમાઇઓના રંગે રંગાએલી પોતાની સગી દીકરીઓ એને ઘર વેચવા માટે તેને આગ્રહ…. ના દુરાગ્રહ શા માટે કરતી હતી તે સમજાઇ ગયું. ત્યારે જ ક્યાંકથી રેડિયો પરથી સંભળાયું, ‘કોઇ કોઇનું નથી રે…કોઇ કોઇનું નથી…’

એક મોટો નિસાસો નાખી શીલાએ કહ્યું, ‘સાવ સાચી વાત છે ભાઇ….’

આજે શીલાને બકુલના લીધેલા પગલા માટે માન થયું. આ સોસાયટી ત્યારે નવી બનતી હતી. ત્યારે બાજુનો વિસ્તાર એટલો ડેવલપ થયેલો ન હતો એટલે ભાવ ઘણા નીચા હતા.

‘આપણે વરસોથી રહીએ છીએ એ ચાલી શું ખોટી છે કે આવા ઉજ્જડ વિસ્તારમાં રહેવા આવવાનું તમને સુજ્યું બકુલ?’

‘માણસે હંમેશા આગળ નજર રાખવી જોઇએ.’ કહી બકુલે વાત ટાળેલી.

શરૂઆતમાં તો આ નવા પડોશીઓ, તેમાં મરાઠી. વળી શાક, પાન અને ઘરની જરૂરિયાતની ચીજવસ્તુઓ માટે જરા દૂર જવું પડતું એ જરા આકરૂં તો લાગતું હતું, પણ આપણો સ્વભાવ દૂધમાં સાકર ભળે એમ ભળી જવાનો હોય તો પારકા પણ પોતાના થતાં વાર નથી લાગતી. શીલાનો સ્વભાવ જ એવો હતો તેથી ચાલીમાં રહેતા હતા ત્યારે આજુબાજુમાંથી જેમ ‘શીલાબેન…’ ‘શીલામાસી…’ જેવા શબ્દો સંભળાતા હતા તેમ તે અહિ પણ સંભળાતા હતા. હવે એ પણ અહીંના વાતાવરણમાં ભળી ગઇ.

ફલેટ વેચાઇ જાય પછી એણે જે પગલું ભરવાનું છે તે માટે વૃધ્ધાશ્રમની તપાસ કરવી જોઇએ. એ બાબત બંને દીકરીઓ અને તેના નીચ અને હલકટ જમાઇઓને ગંધ પણ ન આવવી જોઇએ. એ માટે કોની મદદ લેવી…? અચાનક શીલાને એની જુની સખી મિત્રા યાદ આવી ગઇ. એણે તરત જ ફોનના ચકરડા ફેરવ્યા.

‘હલ્લો….મિત્રા…હું શીલા…’

‘……….’

‘લે ભૂલી ગઇ કે હું…?’

‘………..’

‘જવા દે. મારે તારી સાથે ઘણી વાતો કરવી છે. તો મને મળવા આવ.’

‘………..’

‘તો આવે છે ને? હું રાહ જોઉ છું. ભલે મૂકુ છું.’

લગભગ ૧૫ મિનિટ પછી મિત્રા આવી. એ દરમિયાન જ બનાવી રાખેલી ચા શીલાએ ગાળી તો મિત્રાએ કહ્યું,

‘શીલા…તું બહાર બેસ હું લાવું છું.’

‘આજે તને ફૂરસદ મળી ગઇને શું?’ હોઠે કપ માંડતા મિત્રાએ પુછ્યું.

‘મને ઢોસા બહુ ભાવે, પણ એકલી માટે બનાવતા કંટાળો આવતો હતો. થયું તું આવે તો બંને માટે બનાવીએ….’

‘મિત્રા સમજી ગઈ કે વાત કોઈ જુદી છે અને શીલાનું વર્તન જુદું છે કારણ ફોનમાં જે કહ્યું હતું તે વાત આ નથી. પણ પોતાની ઇંતેજારી છૂપાવતા તે બોલી, ‘વાહ, ઢોસા તો મારી પ્રિય વાનગી. ચાલ આપણે સાથે મળી બનાવીએ જેથી વાતો પણ થશે અને જલદી બની રહેશે.’

રસોડામાં ગયા પછી મિત્રા બોલી કે મારા હાથની કોપરાની ચટણી બહુ સારી થાય છે એટલે તે તો હું જ બનાવીશ. તું ખીરું ફ્રિજમાંથી કાઢી ઢોસા બનાવવાની તૈયારી કર.

બંને પોતાના કામમાં વ્યસ્ત થયા અને સાથેસાથે વાતો તો ચાલુ જ હતી પણ મિત્રાને ખબર હતી કે શીલા ધ્યાનબહાર વાતો કરે છે. જરૂર કોઈ મોટી મૂંઝવણ લાગે છે નહી તો મને આમ અચાનક બોલાવે નહી. પણ થોડી ધીરજ ધર મિત્રા, બધું આપોઆપ બહાર આવશે, કારણ તે શીલાને સારી રીતે ઓળખતી હતી.

બીજી બાજુ શીલાએ પહેલો ઢોસો ઉતાર્યો અને મિત્રાને કહ્યું કે તું જા ડાઈનિંગ ટેબલ પર બેસ. હું તને ગરમ ગરમ ઢોસો ખવડાવું. એકદમ પાતળો ઢોસો જોઇ મિત્રાએ કહ્યું, ‘આ તો અસલ મદ્રાસી હોટલ જેવો છે.’

‘મારા બકુલને એ બહુ ભાવતા…હંમેશ કહેતા શીલા તારા હાથમાં જાદુ છે.’

‘વાહ! સાવ સાચી વાત હતી બકુલભાઇની.’ ઢોસાનો કોળિયો ભરતા મિત્રાએ કહ્યું.

જમવાનું પુરૂ થયું તો મિત્રાએ કહ્યું, ‘બસ, બહુ થયું હવે. તું સોફા પર બેસ. હું રસોડાની સાફ સફાઇ કરૂં છું.’

શીલાને આ ગમ્યું. આજે કેટલા વખત પછી ઢોસા ખાધા. કોરાણે મુકેલું છાપુ ઉપાડ્યું અને પાના ફેરવવા લાગી. મિત્રાએ રસોડામાંથી ફારગ થઇ સોફાની બાજુમાં રિમોટ કંટ્રોલ જોઇ પુછયું, ‘શીલા. તું ટી.વી. નથી જોતી?’

‘બકુલ હતા ત્યારે જોતા હતા. પણ મારી દીકરીઓ અને જમાઇઓના બેહૂદા વર્તન પછી નથી જોતી.’

‘કેમ….?’

‘આ ટી.વી.ની સિરિયલ અને ફિલ્મોમાં સાસુ વહુના ઝઘડા, વહુઘેલા દીકરાઓ અને તરછોડાયલા માબાપની વાર્તા સિવાય હોય છે શું? એ જોઇ મારી દીકરીઓ અને જમાઇઓએ આપ્યા છે તે જખમ તાજા થઇ જાય છે. જૂના જખમોને જો…’કહી શીલા ચેનલ્સ ફેરવવા લાગી. એક ચેનલ પર રજુ થતું રાજેશ ખન્નાનું હિટ મૂવી ‘આનંદ’ શરૂ થતું હતું.

મિત્રાએ કહ્યું, ‘બસ એ રહેવા દે. બહુ જ સરસ ફિલ્મ છે. એમાં તને ન ગમતું તત્વ નથી.’

ફિલ્મ શરૂ થઇ અને રાજેશ ખન્ના માટે અમિતાભ બચ્ચન અને રમેશ દેવ વચ્ચે બોલાતા ડાયલોગમાં જ્યારે અમિતાભે કહ્યું, ‘યહ કમબખ્ત બિમારી હી ઐસી હૈ. લાસ્ટ સ્ટેજ પર ન આ જાય તબ તક પતા હી નહીં ચલતા. બાય ધ વે ઇટ ઇઝ ટુ લેટ…કુછ નહીં હો શકતા.’ ત્યારે તે સાંભળીને શીલાને બકુલ યાદ આવી ગયો. થોડી બચેલી જિંદગીમાં બધા કામ આટોપવા મથી રહ્યો હતો તે દીવા જેવું સત્ય શીલાને સમજાઇ ગયું એટલે એના આંખમાંથી બોર બોર જેવડા આંસુ ટપકી પડ્યા. એ જોઇ મિત્રાએ તરત જ શીલાની બાજુમાં બેસી આંસુ લુછતા કહ્યું, ‘શીલા, આ ફિલ્મ છે તેમાં આટલી ભાવુક શું થઇ ગઇ?’

શીલા હળવે રહી ઊભી થઇ અને બકુલનો રિપોર્ટ લઇ આવી ને મિત્રાના હાથમાં આપ્યો. એ જોઇ મિત્રાએ પુછ્યું, ‘મારા બનેવીને કેન્સર હતું?’

‘હા…’કહી શીલા ફરી રડી પડી. મિત્રાએ ટી.વી. બંધ કરી કહ્યું, ‘ચાલ જરા બાલ્કનીમાં બેસીએ….ત્યાં શીતળ પવનમાં તને સારૂં લાગશે.’

‘તને ખબર છે મિત્રા? મને દરિયાકિનારો બહુ જ ગમતો અને જ્યારે મારી બંને દીકરીઓ નાની હતી ત્યારે રવિવારે અમે અચૂક દરિયાકિનારે ફરવા આવતા. છોકરીઓ રેતીમાં રમતી અને હું અને બકુલ અસ્ત થતા અને સાગરમાં ડૂબકી મારતા સૂર્યને, તેનાથી બદલાતા આકાશના રંગોને, કુંજલડીઓની ઉડતી હારને મન ભરીને જોતા. કેવા આનંદિત દિવસો હતા…’કહી શીલાએ એક મોટો નિસાસો મુક્યો.

વાતના દોરને બીજે વાળવા મિત્રાએ પુછ્યું, ‘અરે હા, તું કહેતી હતી કે તારે ઘણી બધી વાતો કરવી છે. એ શું હતું?’

‘જો મારા પગમાં ફેકચર થયુ અને તેં મારી ખડેપગે સેવા કરી ત્યારે મારી દીકરીઓ અને મારા જમાઇઓના તોછડાઇ ભરેલા વર્તનની અને માથે બોજ બની છું એવી વાતો અને અવહેલના સાંભળી અને જોઇ છે, એટલે જ હું મારા ઘેર પાછી આવી ગઇ. પણ હવે મને આ ખાલી વિશાળ ઘર ભૂતબંગલા જેવું ભાસે છે.’ આજુબાજુ નજર કરતા શીલાએ કહ્યું.

‘ભૂતબંગલો…?’

‘મિત્રા, મને વચ્ચે ટોકતી નહીં, નહિતર કદાચ હું કહેવા માંગુ છું એ નહીં કહી શકુ. તો આપણે ક્યાં હતા…?

‘ભૂતબંગલામાં…’

‘હા, તો મેં મારા ફ્લેટની કિંમતની આકારણી કરાવી છે. એના બે કરોડ ઉપજે એમ છે. આ ઘર છોડી હું કોઇ વૃધ્ધાશ્રમમાં રહેવા જવા માંગુ છું. મારા ફલેટની ઉપજતી બે કરોડની રકમમાંથી હું જે આશ્રમમાં રહેવા જઇશ તેને એક કરોડ દાન આપીશ. જેના બદલામાં આશ્રમે મારી સારી રીતે હું ચાહું તેમ સંભાળ લેવાની જવાબદારી ઉપાડવાની અને બાકીના એક કરોડ હું મારી પાસે રાખીશ. જે હું મારી ઇચ્છા મુજબ સદ્‍કાર્યો માટે વાપરી શકું. તો તારે અહીં જેટલા વૃધ્ધાશ્રમ છે ત્યાં મને લઇ જવાની છે. એ જોઇ હું નક્કી કરીશ કે મારે ક્યાં રહેવું.’

 

Posted in અન્ય શરત | Leave a comment

ઋણાનુબંધ (૪) મહેશ અને માલતી – ભૂમિ માછી

stage

         ઘણી વખત આપણા અંતરંગ મિત્રો કે સગાને મળવાની ઇચ્છા બળવતર બની જાય ત્યારે તેમના જ વિચાર આવતા હોય છે કેમ કશો સંપર્ક થયો નથી…? કેટલા દિવસ થયા…? એવું જ કંઇક અમુલખ વિચારી રહ્યો હતો આ ઘનશ્યામ ને મળ્યે ઘણા દિવસ થયા…અને ફોન પર પણ સરખી વાત નથી થઇ…આમ વિચારી અમુલખે ઘનશ્યામ ને ફોન લગાવ્યો.

‘હલ્લો…. પરમાર આજે સાંજે પાર્ક માં આવી જજે…ઘણા દિવસો થયા મળ્યે…’

‘…………..’

‘વાહ તને પણ મને મળવાના વિચાર આવતા હતા ગુડ ગુડ તો ફોન કેમ ન કર્યો….?’

‘…………’

‘અરે રહેવા દે…રહેવા દે ખોવાઇ હું ગયો કે તું……હું તો સદા ઘેર જ હોઉં છું….ચાલ ફોનપર ઝઘડવાનું બંધ કર…’

‘………….’

‘સારૂં તો આજે સમય કાઢીએ અને સાંજે શાંતિથી છ વાગે પાર્કમાં મળીયે….ઘણી વાતો કરવાની છે…’

આમ સાંજે મળવાનો વાયદો કરી ને અમુલખે ફોન મુક્યો…સાંજે અમુલખ ઘનશ્યામને આપેલ સમય કરતા થોડો વહેલા પાર્કમાં પહોંચી ગયો.. ખબર નહીં કેમ પણ તેનું અંતર વલોવાતું હતું..પાછલા જીવનમાં સાથે ચાલવા… અને ઘડપણમાં સાથ આપવા માટે સાકર જવો સથવારો તો હતો….એટલે ઘડપણ એકલવાયું તો નથી જ વીતાવવાનું…એ વાત ની ધરપત હતી…પણ છતાંય હજુ ક્યાંક કંઇક ખુટતુ હતું એવો અનુભવ સતત તેને થતો હતો.. શાંતિમય ઘરનું વાતાવરણ હતું…સંપતિ પણ સારી એવી હતી…પણ પછી…? આ બધુ જ સરવાળે નકામું હતું..એવો અનુભવ સતત થયા કરતો હતો!

આવા અમુલખ ના વિચારોમાં ભંગ પડ્યો….પાછળના બાંકડા પર એક યુગલ બેઠું હતું…ન ઇચ્છવા છતાં પણ અમુલખથી પાછળ જોવાઇ ગયું… બંને સોહામણા હતા..યુવતીના દેખાવ પરથી લાગતું હતું કે, બંને નવા જ પરણેલા હતા એટલે જ એકબીજાનો હાથ પકડીને બેઠા હતા..અમુલખ ને એની પત્ની જશોદા યાદ આવી જતા તેની આંખો ભીની થઇ ગઇ…

-૦-

આ મહેશ અને માલતી નું યુગલ હતું…

બંને નાનપણથી એક જ અનાથાશ્રમમાં રહી ને ઉછર્યા હતા.સાથે જ જમતા..રમતા..લડતા..ઝગડતા..પણ તોંય સાથે ને સાથે જ રહેતા હતા.. એક બીજાના સાનિધ્યમાં સાથે જ મોટા થયા અને યૌવનમાં પદાર્પણ પછી પ્રેમ પણ થયો…બંને સંસ્કારી હતા…માલતી સમજદાર હતી અને મહેશ પણ મહેનતુ હતો..બંનેની એકબીજા પ્રત્યેની લાગણી જોઇ આશ્રમના ટ્રસ્ટીઓએ અને સ્ટાફે મળી ને ઉભયના ખુશી ખુશી લગ્ન કરાવી આપ્યા હતા.હવે બાકીની જિન્દગી સાથે જ વીતાવવાની છે અને ક્યારેય અલગ નહીં થવું પડે એ હૈયા ધરપતથી બંને જણ ઘણા જ ખુશ હતા..એમનુ લગ્ન જીવન ખુબ જ સુંદર રીતે આગળ વધી રહ્યુ હતું…પણ માલતી ક્યારેક અચાનક સાવ શાંત અને ઉદાસ થઇ જતી… એ મહેશને સમજાતું ન હતું

માલતી ને આમ અચાનક શું થઇ જાય છે….? એમ દર વખતે માલતી ને પુછવા ઇચ્છા થતી પણ માલતીનું ચહેરાના હાવ ભાવ જોઇને માલતી મન દુભાય એવી કોઇ વાત કરવાની તેને ઇચ્છા ન થતી …પણ માલતી નું મૌન તેને ખુંચ્યા કરતું હતું…એની ઉદાસી મહેશને અકળાવતી હતી….તે મનોમન ભગવાન ને પ્રાર્થના કરતો કે માલતીને જે પણ મુંઝવણ હોય એ જલ્દી થી દુર થઇ જાય.

માલતી ને મહેશનો સાથે હોવા છતાં પણ એક અજાણી એકલતા એને સતત સતાવતી હતી….એ પડોશમાં રહેતા લોકોનો ભર્યો ભાદર્યો પરિવાર જોતી ત્યારે એને થોડી ઇર્ષ્યા પણ થતી…પણ એ કંઇ કરી શકે એમ ન હતી…પડોશના સાસુ-વહુ ની કચ કચ જોતી તો પણ એને પેલી વહુ કેટલી નસીબદાર છે અને પોતે કેટલી કમનસીબ એવા વિચાર એને આવતા અને એનું મન ઉદાસ થઇ જતું…એ માનતી હતી કે ઘર ના વડીલ પરિવારને બાંધી ને રાખે છે…વડીલો એમની વીતેલી જિન્દગીના અનુભવોનું ભાથુ પીરસે છે અને એમના પ્રેમના છાંયડા નીચે જીવતો પરિવાર ખુશનશીબ હોય છે ત્યારે

જીવન એકદમ જીવવા જેવુ લાગે છે…પણ એ મહેશ સાથે આવી વાતો કરી તેને દુ:ખી કરવા નહોતી માંગતી…આમ બંને જણ એકબીજાની લાગણી ભુલથી પણ ન ઘવાય તેની કાળજી રાખતા હતા પણ ઉદાસી છુપાવી નથી શકતા….બંને એકબીજાને મેળવીને ભગવાન નો ઉપકાર માનતા….અને આ જ સંજોગો સાથે જીવી લેવાનું મનોમન નક્કી કરી લેતા….

આ નાનકડા પરિવાર પર માતા-પિતાનું છત્ર ન હતું…બંને એકબીજાના સથવારે જ જીવતા શીખ્યા હતા….બંનેને માતા પિતા ની ખોટ સાલતી હતી… પણ સંબધો ક્યા ઉછીના મળે છે..? જે લોકો ને સબંધો હોય છે એ લોકો ને તેની કદર નથી હોતી…અને જેમને માતા પિતા નથી હોતા એ લોકો મહેશ અને માલતી ની જેમ તેમના પ્રેમ માટે ઝુર્યા કરે છે…!

માલતી સાવ એકલી ન પડી જાય એ માટે એ લોકો અવાર નવાર અનાથાશ્રમની મુલાકાત પણ લેતા જેથી એ લોકો જ્યા ઉછર્યા હતા ત્યાંના લોકો સાથે પોતાનો સબંધ જળવાઇ રહે…અને એમ પણ એ લોકો નું બીજુ કોઇ સગું વ્હાલું તો હતું નહીં….અને નાના અનાથ બાળકોને એમનાથી બનતી મદદ પણ કરતા…એ નાનકડા ભુલકાઓમાં મહેશ અને માલતી ને પોતાનુ બાળપણ દેખાતું હતું

આજે મધર્સ ડે હતો….મહેશ અને માલતીએ આજે ફરી અનાથાશ્રમ ની મુલાકાત લીધી….મા બાપ વગર ના બાળકો ને માતા વગર મધર્સ ડે ઉજવતા જોઇ બંને ભાવુક થઇ ગયા…

બધા જ બાળકો બહારના પ્રાંગણમાં ભેગા થયા હતા…બધા જ ધમાલ મસ્તી કરીને થાક્યા હતા અને બધા એ જાણવા આતુર હતા કે આજે એમને શું નવો નાસ્તો પીરસવામા આવશે…?અને ગીફ્ટમાં શું મળશે..?કેક હશે કે નહીં…? દરવખતે આવો કોઇ ખાસ દિવસ હોય અને કોઇ ઉજવણી હોય તો ઘણા બધા લોકો આશ્રમના બાળકો માટે નાસ્તો..,રમકડાં…,નવા કપડાં વગેરે આપી જતા…આ અનાથ બાળકો માટે એ દિવસે ઉત્સવ થઇ જતો…આજે મધર્સ ડે હતો પણ મોટા ભાગના નાનકડા બાળકો ને માતાનો અર્થ જ નહોતી ખબર અને જેને ખબર હતી એમને ખબર હતી કે એમના ઇચ્છવાથી મમ્મી મળી નથી જવાની…તો એ લોકો ઉજવણી કરવામાં જ ધ્યાન આપતા હતા પણ એ લોકોના અંતર મનમાં કંઇક તો થતુ જ હશે ને ?

એક બહેને બાળકો ને નાસ્તો વહેંચવાનુ શરૂ કર્યુ…એક નાની છોકરી કદાચ દશેક વર્ષની હશે….અને એક છોકરો એના જેવડી જ ઉમર નો….બંનેને અલગ અલગ ડીશમાં નાસ્તો આપવામાં આવ્યો હતો છતાં પણ એ લોકોએ બધો જ નાસ્તો એક ડીશમાં ભેગો કરી દીધો જેમ મહેશ અને માલતી કરતા આવ્યા હતા એમ અને બંને ઘણી જ મોજથી એક જ ડિશમાં એમણે ભેગો કરેલ નાસ્તો કરવા લાગ્યા..

મહેશ અને માલતી આ બંને બાળકોને ઘણી જ લાગણીથી જોઇ રહ્યા….એ બાળકોમાં મહેશ અને માલતી પોતાની જાતને જ જોઇ રહ્યા….

આજે માલતીના મનની ગુગણામણ એની આંખો દ્વારા છતી થઇ ગઇ…અને એ જોઇ મહેશ પણ લાગણીશીલ થઇ ગયો એટલે માલતી મહેશને આવો લાગણીવશ થયેલ જોઇને વિચલિત થઇ ગઇ…માલતી એ એકદમ પ્રેમાળ અવાજે બોલી

‘મહેશ..ચાલ આજે ક્યાંક બહાર જઇયે…સીધા ઘરે નથી જવું..’

‘ના…માલતી આજે નહીં….’મહેશે માલતીનો પ્રસ્તાવ પહેલા તો નકાર્યો

‘મારુ પણ મન મુંજાય છે….મને લાગે છે આજે આપણે એકબીજાના મનની વાત એકબીજા સાથે ખુલ્લા દિલથી કરવી જ પડશે…ઘણા સમયથી હું પણ દુ:ખી છું અને મને આમ જોઇ ને તું પણ દુઃખી થાય છે…મને એ વાતની ખબર છે…અને આજે તું થોડો વધારે દુ:ખી થયો છે…..ચાલ…ક્યાંક શાંતિ થી બેસીએ…’

મહેશ માની ગયો અને અનાથાશ્રમની જ નજીક આવેલ એક પાર્કમાં આવીને એક બાંકડા પર બંને બેઠા….

ઘણા સમય સુધી બંને આમ જ એક પણ શબ્દ બોલ્યા સિવાય શુન્યમનસ્ક એકબીજાની આંખોમાં તાકી રહ્યા…એક બીજાનો હાથ પકડી રહ્યા પછી મહેશ ની આંખો ફરીથી ઉભરાઇ પડી કારણ કે, માલતી પણ દુ:ખી હતી અને એની ઉદાસી દુર કરવા મહેશ અસમર્થ હતો….એને પણ એ જ વાત વેદના આપતી હતી જે માલતીને ઉદાસી આપતી હતી….મુશ્કેલીથી બંનેએ વાત કરવાનું શરૂ કર્યું.

અમુલખ ખુબ જ લાગણીથી આ યુગલ તરફ જોઇ રહ્યો…પહેલા તો અમુલખને લાગ્યુ હતું કે, આજની પેઢીનું કપલ માત્ર પ્રેમલા પ્રેમલીવાળી જ વાતો કરી શકે…એ લોકો ને એકબીજા સિવાય બીજુ કોઇ પણ ક્યાં કશું દેખાતું હોય છે એક બીજાના પ્રેમમાં પડ્યા અને લગ્ન થયા…પછી બાકીની દુનિયા જખ મારે છે..! ને કોણ પુછે છે મા બાપ ને ? સ્વચ્છંદતા ને જનરેશન ગેપનું નામ આપી ને યુવાનો પોતાનુ મન ધાર્યુ જ કરે છે.

આજ ની પેઢી બદનામ હતી પોતાના સ્વાર્થીપણા માટે આવા જ વિચારો અમુલખના પણ હતા પણ માણસ પોતાના અનુભવ દ્વારા જ નિર્ણય પર આવતો હોય છે. અમુલખ પોતાના વિચારો પડતા મુકી ને આ લોકો ની વાતો સાંભળવા લાગ્યો,

‘મહેશ…કંઇક તો બોલ…આમ જ ક્યાં સુધી ચુપ રહીશ…? તું બોલીશ નહીં તો તારા મનનો બોજ હળવો કંઇ રીતે થશે..?’માલતીએ વાતની શરૂઆત કરી

‘માલતી આજે મધર્સ-ડે છે.એ લોકો કેટલા નશીબદાર છે જેની પાસે મા છે એ લોકો આજે પોતાની મમ્મી ને હેપ્પી મધર્સ-ડે વિશ કરી શકે છે અને એના આશિર્વાદ મેળવી શકે છે…ઇચ્છે ત્યારે એના ખોળામાં માથુ મુકી શકે છે,નાના બાળકની જેમ રડી શકે છે અને માતાનો વહાલભર્યો હાથ માથા પર ફરે ત્યારે દુનિયા ની ભલભલી સમસ્યા નાની લાગવા લાગે છે આપણે બંને કમનશીબ છીએ કે, આપણામાંથી કોઇના મા બાપ નથી…આપણા લગ્ન થયા પણ મા-બાપ ના આશિર્વાદ વગર…’આમ કહી ને મહેશની આંખો ફરી વહેવા લાગી….

માલતી એ મહેશ ખભા પર પોતાનો પ્રેમાળ હાથ મુક્યો અને મહેશની ઉભારાયેલી આંખો લુછતા બોલી

‘મહેશ…જો આપણે આપણા માટે મા બાપ નથી લાવી શકતા પણ બાળક તો લાવી શકીયે છે ને..?’

મહેશે આશ્ચર્ય અને પ્રશ્નાર્થ નજરે માલતી સામે જોયુ…

‘હા…જેમ આપણે મા-બાપના પ્રેમ વગર આખી જિન્દગી કાઢવાની છે એમ આપણે એક બાળકને અનાથાશ્રમમાંથી દત્તક લઇ ને એની જિન્દગી ખુશીઓથી ભરી દેશુ.. આપણા દેશમાં હજી અનાથ બાળકો ને દત્તક લેવા માટે એટલી જાગૃકતા નથી આવી…હજી પણ કુટુંબનું બાળક જ વંશ વેલો આગળ વધારશે એવી જડ માન્યતાઓ જ યથાવત છે….આપણે આ માન્યતા ને તોડી નાખીશુ…!પછી આપણા એ બાળકને આ રીતે કોઇ પાર્કમાં બેસી ને માતા-પિતા માટે આંસુ નહીં સારવા પડે…! અને ચાલ ઘણું મોડું થયું છે હવે ઘરે જઇયે….’કહી માલતી ઊભી થઇ

મહેશ માલતીની વાત સાંભળીને અમુલખ ઘણો જ ખુશ થયો…તેનું દુ:ખ થોડું હળવુ થયું…થોડી વાર પછી બંને ઘરે જવા નીકળી ગયા…પણ આ લોકોની વાતો સાંભળીને અમુલખ ને આશ્ચર્ય થયું અને થોડી ખુશી પણ થઇ કે, નવી પેઢીના યુવાનો બધા જ એવા નથી હોતા…!અમુલખ આ વિચાર સાથે જ ઉભો થયો અને યુગલની બાઇક પાછળ પોતાની કાર લઇને રવાના થયો….એ લોકો જે બિલ્ડીંગમાં ગયા ત્યાંનુ સરનામું યાદ રાખી ને પાર્કમાં પાછો આવી ગયો.અમુલખને એ વાતની ધરપત થઇ કે, હજી તેનો મિત્ર ઘનશ્યામ આવ્યો નહતો…તેણે મનમાં વિચાર્યુ સારુ છે હજી ઘનશ્યામ નથી આવ્યો નહીંતર સતર સવાલો કરી ને માથું પકવી નાખત તો હું તેને હમણાં શું જવાબ આપત..? અને અમુલખ ફરી પેલા યુગલના વિચારોમાં ખોવાઇ ગયો…તેને હજી પણ માન્યામાં નહોતુ આવતું કે,આજની પેઢીના યુવાનોનું માનસ આટલું સંવેદનશીલ પણ હોઇ શકે….પણ આ તો આંખે દેખ્યો અને કાને સાંભળ્યો અહેવાલ હતો તો આ છુટકે માનવું જ રહ્યુ..!!(ક્રમશ)

Posted in ઋણનુબંધ | Leave a comment

ઋણાનુબંધ (૩) સહિયર સાકર –પ્રવિણા કાડકિયા

 stage

       રેલ્વેના પાટા પર ચાલતી સાનભાન ગુમાવેલી સાકરને અમુલખે જ્યારે પ્રેમથી સાદ પાડ્યો તો અમુલખ કો’ જાણે કોઈ અજાણી વ્યક્તિ હોય તેમ સાકર  અમુલખની સામે તાકી રહી. તેનો દયામણો ચહેરો, હરણીશી ગભરાયેલી આંખો ,ગળે બાઝેલો ડૂમો, બોલવાને અશક્તિમાન કાંપતા હોઠ એની અસહાયતાની ચાડી ખાતાં હતાં.

સાકર કંઇ બોલતી નહીં ઘેર ચાલ આપણે ઘેર વાતો કરીશું’

       અમુલખની દોરાયેલી સાકર સ્ટેશનની બહાર સુધી ચાલતાં પણ થાકી ગઈ. બે દિવસમાં તો એના કેવા હાલ થઈ ગયા હતા. અમુલખે ખૂબ પ્રેમ પૂર્વક એને સંભાળીને ગાડીમાં  પાછળની સીટ પર બેસાડી ઘરે લાવ્યો ત્યારે, તેમના હૈયે ટાઢક થઈ. સાકરને  તો કશી ગતાગમ પડી નહીં પણ અમુલખને સાતે કોઠે દીવા પ્રગટ્યા હોય એવી શાંતિ થઈ. જો જરાક આળસ કરી હોત કે મોડું વહેલું થયું હોત તો સાકર કેવી હાલતમાં મળત વિચાર પણ અમુલખને હચમચાવી ગયો.

સાકર, કશું બોલીશ નહીં તારી વેદના હું સમજી શકું છું તું સહુ પહેલાં પાણી પી….ઘરે આવીને અમુલખે મૌન તોડ્યું.

     સાકર તો ચાવી દીધેલાં પુતળાની જેમ અમુલખ કહે પ્રમાણે કરતી હતી. સોફામાં બેસતાં પણ એને ખૂબ સંકોચ થતો હતો. યદુરામ પણ પોતાની માનેલી બહેનની સાકરની આ હાલત જોઈ હેબતાઇ ગયો અને સરસ મજાની આદુ અને ફુદીનાવાળી ચ્હા તે બધા માટે બનાવી લાવ્યો. સાકરની સાથે સહુને ખૂબ લગાવ હતો. સાકર નામની નહીં પણ જબાનની પણ સાકર જેવી ગળી હતી. યદુરામને તો સાકર પોતાની મોટી બહેન જેવી વહાલી હતી. તેનાથી સાકરનું રૂપ જોઈ શકાતું હતું. અમૂલખ તો કંઈ પણ બોલવા અશક્તિમાન હતો. દસ વરસથી જે સ્ત્રી તેની રજે રજ બાબતનું ધ્યાન રાખતી હતી, એની આવી હાલત…?

       ચ્હા સાથે ખારી બિસ્કિટ અને ગાંઠિયા પણ યદુરામ મુકી ગયો હતો.અમુલખે ખૂબ પ્રેમથી સાકરને તે ખાવા જણાવ્યું. સાકરના પેટમાં ૨૪ કલાકથી જલ કે અન્ન ગયા હતા. અમૂલખના પ્રેમ પાસે તે વિવશ થઈ ગઈ. શાંતિથી ચ્હાની સાથે થોડો નાસ્તો પેટમાં ગયો. આજુબાજુ અમુલખ, ઘનશ્યામ અને યદુરામ બેઠાં હતાં, તેનું  સાકરને ભાન થયું ત્યારે શરમાઈ ગઈ. હવે અમુલખે એને કાંઈ પુછવાનો પ્રયાસ કર્યો ત્યારે પહેલાં તો સાકર રડી પડી.અમુલખે ફરીથી પાણી આપ્યું.

સાકર આવું થાય….?’

જ્યાં મારા પેટના જણ્યાએ આવું વર્તન કર્યું, ત્યાં —- ‘ નીચું જોઈને સાકર બોલી

શું તને મારા પર જરા પણ વિશ્વાસ ન હતો…?’ સાકર હજુ વાક્ય પુરું કરે તે પહેલાં અમુલખે વાત કાપતા પુછ્યું તો સાકર જમીન માર્ગ આપે તો સમાઈ જાય  એમ સંકોચાઈ.

તો પછી મારી પાસે કેમ આવી ? છેલ્લાં દસ વર્ષથી આપણા આ ઘરની તું સભ્ય છે. તું નથી જાણતી કે, તારી ગેરહાજરીમાં મારી શું હાલત થાત….

પણ ….કયા હકથી….ક્યા દાવે…..?’

બસ તો હતું આપણા સંબંધમાંઅમુલખે ખુલ્લા દિલે એકરાર કર્યો. એટલો બધો ડઘાઈ ગયો હતો કે પોતાના દિલની વાત કઈ રીતે રજુ કરી તેનો ખ્યાલ રહ્યો. છતાં પણ એક વાક્ય સાકરના હ્રદયને સ્પર્શ કરી ગયું.

     આમ સાકર જાણતી હતી અમુલખને તેના પ્રત્યે ભાવ છે. સાકર ઘરમાં આવે ત્યારથી અમુલખની બધી જવાબદારી એને માથે હોય. વળી અમુલખને કોઈ પણ આડી અવળી વાત પસંદ હતી. જાણે સાકર અને અમુલખ સારા સાથીદાર હોય તેમ ખાવા પીવાથી માંડી ,કપડાં લત્તાં બધું સાકરની દેખરેખ હેઠળ હતું. અમુલખ નિશ્ચિંત પણે પોતાની પ્રવૃત્તિઓમાં મશગુલ રહેતો.  સાકરને તેનાથી પૂર્ણ સંતોષ હતો. એને પોતાને કાર્ય ખૂબ અનૂકુળ આવી ગયું હતું.

સારૂ ચાલ મણિયાર હું જાઉ….’કહી ઘનશ્યામ ગયો

     સાકર બીજે દિવસે, અમુલખના ઓરડામાં સરખું કરવા જતી હતી  ત્યાં ડાઇનિંગ ટેબલ પર બેસી ચ્હા પી રહેલાં અમુલખે તેને બોલાવી.

અહીં આવ  સાકર, બેસ ચ્હા અને નાસ્તો કર‘. સંકોચાતી સાકર આવી અને બેઠી.

સાકરતું ગભરાઇશ નહી અને શરમાઈશ પણ નહી. જો તને વાંધો હોય તો મને સઘળી વાત કર‘.

ત્યાં  યદુરામ હતો તેના તરફ જોઇ સાકરને અવઢવ થઇ કે,તેની હાજરીમાં વાત કરવી કે નહી જો પોતાની વાત કરે અને યદુરામને દુઃખ થાય તો…..?.

યદુરામ, અમારી બંનેની ચ્હા મારા બેડરૂમમાં લઇ આવ‘.સાકરને અવઢવમાં અટવાયેલી જોઇ અમુલખે કહ્યું

       સાકર હજુ અશક્ત જણાતી હતી. અમુલખે હાથ લંબાવ્યો. સાકરે ડરતાં ડરતાં  પોતાનો હાથ અમુલખના હાથમાં આપ્યો. અમુલખને ગમ્યું.અમુલખ પલંગ પર બેઠો અને સાકર ત્યાં ખુરશી પર બેઠી. ચ્હા આપીને યદુરામ ગયો. સાકર ધીરે ધીરે બધી વાત કરી રહી હતી, પોતાનો દીકરો આટલી હદે ખરાબ વર્તન કરશે વાત કરતાં એને ખુબ શરમ આવી. અમુલખ ધ્યાન પૂર્વક એની વાત સાંભળતો હતો.સાકરની વાત સાંભળીને પહેલું વાક્ય અમુલખના મુખમાંથી સર્યું સાકરના હ્રદયને સ્પર્શી ગયું.

સાકરઆજથી ઘર તારું છેતું હવે અહીંજ રહેવાની છે

       સાકરને પોતાના કાન ઉપર વિશ્વાસ બેઠો. તે જાણતી હતી અમુલખ એને ખૂબ ઈજ્જત આપતો. એના કામથી સદા ખુશ રહેતો. કોઈ દિવસ એક પણ અક્ષર અમુલખે એને કહ્યો હતો. જોકે સાકરના કામમાં કશું કહેવાપણું હતું પણ નહી.સાકરને આઘાતમાંથી નિકળતાં વાર લાગી. હકિકત હવે આંખ સામે આવી હતી. અમુલખનું ઘર એને પોતાનું હોય એમ લાગવા માંડ્યું. પહેલાં તો સવારે આવતી, સાંજના જતી રહેતી. હવે ૨૪ કલાક ઘરમાં રહેવાનું હતું.

           નિત્યક્રમથી પરવારી સાકરે એજ કપડા પહેર્યા હતા જે અમુલખના ધ્યાનમાં આવ્યું કે સાકર પહેરેલે કપડે જ ઘેર આવી હતી એટલે એને પૈસા આપતા કહ્યું

‘બજારમાંથી તારા માટે નવા કપડાની ચાર જોડી લઇ આવ….’

‘ના…એની જરૂર નથી હું વૃધ્ધાશ્રમમાંથી મારા કપડા લઇ આવીશ…’

‘કંઇ જરૂર નથી અતીતને ભંડારી નવી જિન્દગી શરૂ કરવા માટે નવા કપડા લઇ આવ…’ અમુલખે કહ્યું તો એ વાત સાકરને સ્પર્શી ગઇ.

       સાકર પોતાના માટે ચાર સાડી,ચણિયા અને બ્લાઉઝ પીસ લઇ આવી ઘેર આવતા રસ્તામાં એની સખી જે સિલાઇ કરતી હતી એને ચાર બ્લાઉઝ પીસ આપતા કહ્યું

‘આમાંથી ગમે તે એક સાંજ સુધી સીવી આપ….’

‘કેમ ક્યાં લગ્નમાં જવું છે કે શું…?’

‘એમ જ સમજ ચાલ સાંજે લેવા આવું છું…’કહી સાકર ઘેર આવી.

       ચ્હા પિવાથી રાતના અમુલખને ઉંઘ આવતી એટલે તેના માટે ઉકાળો બનાવવાની વાત યદુરામ પાસેથી જાણ્યા પછે તે બાબત ચિવટ રાખતીજેમાંથી થોડું પોતાના માટે રાખતી જે પીવાથી સ્ફૂર્તિ લાગતી. સાત વાગે બગિચામાં લટાર મારી આઠ વાગે અમુલખના આવી ગયા પછી સૌ સાથે જમવા બેસતાં.સાકર ક્યારે અમુલખ સાથે જમવા બેસતી નહીં કારણકે, યદુરામને એ તેમ કરે તો એક જાતની માલિકણ અને નોકર હોવાનો ભાવ કદાચ ઉપજે એવું એ ઇચ્છતી ન હતી તેથી એ હંમેશા યદુરામ સાથે જમવા બેસતી. રસોઇ તો યદુરામ કરતો હતો પણ હવે ઘણી વખત મસાલા સાકર કરતી જે અમુલખ તરત પારખી જતો.યદુરામ તો વર્ષોથી રસોઇ બનાવતો હતો પણ ક્યારેક સાકરના હાથે બનેલીમાં લિજ્જત પડવા માંડી છે.

             મહિનાની પહેલી તારીખે અમુલખે જ્યારે યદુરામને ઘરખર્ચ માટે પૈસા આપ્યા ત્યાર યદુરામે કહ્યું

‘સાયેબ પૈસા મને નહીં મોટીબહેનને આપો…’

‘કેમ તને શું વાંધો છે…?’

‘મોટી બહેન મારી પાસેથી પૈસા માંગે એ મને અજુગતું લાગે છે…’ય્દુરામે નીચું જોઇ કહ્યું

         સાંભળી અમુલખને યદુરામ પ્રત્યે માન થયું તો સાકરના હ્રદયને પણ યદુરામના શબ્દો સ્પર્શી ગયા અને અહોભાવથી તેને જોઇ રહી.વર્ષોથી ઘરભંગ થયેલાં બંને જીવ પોતપોતાની રીતે સાનિધ્યથી સાંત્વના મેળવતાં. પ્રેમને ભાષા હોતી નથી. પ્રેમનો અહેસાસ છતો થતાં સમય પણ લાગતો નથી. પ્રેમ પર્વતમાંથી નિકળતાં ઝરણાં જેવો હોય છે. બસ ખળખળ વહ્યાં કરે. પ્રેમમાં પામવા કરતાં આપવાની ભાવના વધારે છલકાતી હોય છે.

     અમુલખ અને સાકર બંને જણાના દિલ,’ મૂક સંદેશામોકલતાં. બંનેનાં હૈયા  તે સંદેશા આનંદથી ઝિલતાં પણ ખરા. મૌનની ભાષા સમજવી ખૂબ કપરું કાર્ય છે. બોલીને બકવાસ કરવો, સમય બરબાદ કરવો એના કરતાં બોલ્યામાં નવ ગુણ નહી પણ નવ્વાણું ગુણ છે. ‘ એકબીજાને સહવાસની ઉષ્મા માણવી ગમતી. અમુલખ….હમેશા સાકરનો આભાર માનતો ત્યારે સાકર તેમ કરવાની મનાઈ ફરમાવતી. તે પોતાના દિલના ભાવ શબ્દ કરતાં, આંખ અને વર્તન દ્વારા પ્રગટ કરતી. જે અમુલખને ખૂબ ગમતાં.

         માનવ શરીર એક એવું યંત્ર છે જેની ચાવી દરેકની પોતાની પાસે હોય છે. કિંતુ ચાવીને ફેરવી તેના આંટા સખત કરવાની કલા બીજાને વરી હોય તો માનવી જીવનમાં અનેક સારા કાર્ય કરી શકે. સાકરમધ જેવી મીઠી અને સાકર કરતાં ગળી કાર્ય ખૂબ સહજતાથી અને સફળતાપૂર્વક અમુલખમાં કરી શકતી. જો તેનું મુખ્ય કારણ જાણીશું તો બધી ગડ બેસી જશે.’ સાકર ,દરેક કાર્ય સ્વાર્થ વગર કરતી. સ્વાર્થ તેનાથી સો જોજન દૂર હતો.’ નિર્મળ પ્રેમમાં શારીરિક પ્રેમ ક્યાંય જણાતો નહી. મતલબ એને એવી કોઈ તમન્ના હતી. અમુલખને પણ ભાવ સમયના વહેણ સાથે ધીરે ધીરે સમજાઇ ગયો હતો.

     એક છાપરાં નીચે બે જીવ રહેતા હતા. આધેડ ઉમ્મર હતી. એકબીજાનો સહવાસ તેમના માટે પૂરતો હતો. પરણીને એક બાળકની મા થયા પછી યુવાનવયમાં જ પતિ ગુમાવેલી સાકર હવે તે દિશામાં કદી વિચાર પણ કરતી. એને મનપુત્ર પ્રેમસર્વસ્વ હતો, જે દગો દઈ ગયો. છતાં કોઈ કડવાશ મનમાં રાખી નહીં.

         સૂતેલી ઝંખના આળસ મરડીને ઉભી થઈ શકી. અમુલખ સમજી ગયો હતો. તેને સ્વગત કહ્યું મનવા જે મળે છે તેમાં આનંદ માણ. ઉમરે હવે આવું પાત્ર નસિબદારને પ્રાપ્ત થાય. જો શરીર ભૂખને રવાડે ચડીશ તો બરબાદ થઈ જઈશ‘.

         એક ઘરમાં બંને વચ્ચેનો પ્રેમ વાતાવરણને ખુશનુમા રાખતું. કોઈક વખત એકબીજાના હાથનો અમસ્થો થઇ જતો સ્પર્શ ગમતો. સાકર હવે ખરા અર્થમાં ઘરની સભ્ય બની ગઈ હતી. અમુલખને ખૂબ સંતોષ હતો. તેનું જીવન મહેકી ઉઠ્યું. એમાં અમુલખનો સ્વભાવ મુખ્ય ભાગ ભજવતો.

     સાકર જ્યારે અમુલખને ત્યાં કામે વળગી હતી ત્યારે તેનો ઈરાદો માત્ર બે પૈસા રળી ખાવાનો હતો. સ્ત્રી વગરના પુરૂષને જીવનમાં થોડી અનુકૂળતા સાંપડૅ તો કઠણાઇ ઓછી લાગે. અમુલખનો પ્રેમાળ સ્વભાવ, સહુ પ્રત્યે સમાનતા અને સાકર ઘરમાં સમાઈ ગઈ. આજે  સાકર ઘરના સભ્ય અદાથી જીવી રહી છે. અમુલખના જીવનને જીવવાની રાહ  તેમજ ચાહ મળી. અમુલખ હ્રદયના છાને ખૂણે સર્જનહારનો આભાર માની રહ્યો હતો કે, પોતે પેલા એકબોટેના સજેશનથી તેની પાસેસાકરનો ફોટો રાખ્યો હતો. એ જ જો હોત તો…..? વિચાર માત્ર તેના સારા બદનમાં કંપારી ફેલાવતો.

           સાકર આજે જરા ઉદાસ જણાઈ. હમેશા અમુલખને જોઈ તેના વદન પર સ્મિત વિલસી જતું. સ્મિતના ભાવ ઓળખવામાં અને માણવામાં હવે અમુલખ એકદમ પાવરધો બની ગયો હતો. વર્ષોથી એકલવાયુ જીવન જીવનારના જીવનમાં સાકર, જીવા દોરી બની પ્રવેશી હતી. આજે જ્યારે અમુલખ બહારથી આવ્યો ત્યારે સાકરના મુખ પર ઉદાસિનતાની વાદળી સ્પષ્ટ તરવરી રહેલી તેણે જોઈ.

           અમુલખે બહુ પ્રયત્નો કર્યા ત્યારે સત્ય હકિકત જણાવી. સાકરનો દીકરો આવ્યો હતો અને મા પાસે પૈસા માગતો હતો. સાકરે ધસીને ના પાડી હતી. સાકરના મુખ પરના પલટાતા હાવભાવ જોઈ અમુલખને ચિંતા થઈ. સાકરે હૈયુ ઠાલવ્યું. અમુલખને લાગ્યું તેને સાંત્વનાની જરૂર છે. અચકાતા તેની પડખે બેઠો. ધીમેથી એની પીઠ પસવારી. સાકરને અમુલખની ચેષ્ટા ગમી. બંને વચ્ચે શારિરીક સંબંધની જરૂરિયાત ક્યારેય જણાઈ હતી. અમુલખના પ્રેમની ઉષ્મા તેના દિલને સ્પર્શી ગઈ.

     સાકર જ્યારે સહજ થઈ ત્યારે અમૂલખે એક સત્ય વાતનો ઘટોસ્ફોટ  કર્યો.

સાકર હજુ તું તારા દીકરાને ચાહે છે. એમાં તારો વાંક નથી. તારા ઉદરે પોષાયેલું બાળ છે. જો તને એમ હોય કે પૈસા આપવાથી તેની આપત્તિ ટળશે, તો મને જરા પણ વાંધો નથી.’

         સાકર એકી ટશે અમુલખને નિરખી રહી. એને માનવીના સ્વરૂપમાં ઈશ્વર જણાયા. સાકર જવાબ આપવાનું પણ વિસરી ગઈ. સંજોગો એવા હતાં કે પ્રેમની પાવનતા પ્રસરી તેની મહેક ફેલાવી રહી. અમુલખને સાકરનો સહવાસ ખૂબ ગમતો. જાણે તેના અસ્તિત્વમાં સાકર છવાઈ ગઈ હોય તેવું લાગતું.

     સાકરને તેની જીવન નાવનો  નાવિક મળ્યો. બે હૈયાં એક સૂર કાઢી જીવી રહ્યા. કઈ સગાઈ હતી? તો હતાં કર્મના ફળ કે ઋણાનુબંધની સોગાત ! સાકર અને અમુલખ પ્રેમને કાચે તાંતણે એવા બંધાયા કે જોનાર મોંમા આંગળા નાખી જાય. પણ પ્રેમી પારેવડાંને ક્યાં કોઈ સંબધ, સગાઈ કે દુનિયાના   દસ્તાવેજની ખેવના હતી.(ક્રમશ)

 

Posted in ઋણનુબંધ | Leave a comment

ઋણાનુબંધ (૨) શોધ – પ્રભુલાલ ટાટારીઆ ‘ધુફારી’

stage

(ગતાંકથી ચાલુ)

‘વૃધ્ધાશ્રમવાળાનું કહેવુ શું છે…..?’ઘનશ્યામે ગાડીમાં બેસતા પુછ્યું

‘તે લોકો પણ એ જ ચિંતામાં છે કે, આજે સાકર કોઇને કશું કહ્યા કારવ્યા વગર ક્યાંક જતી રહી છે’

‘હં…..પણ કોઇને અન્યને પુછીએ ત્યારે આપણે કોને શોધીએ છીએ તેનો અતો પતો તો હોવો જોઇ મતલબ એનો ફોટો ગ્રાફ….’ઘનશ્યામે કહ્યું

‘હા છે ને….એ માટે ઘેર જવું પડશે ચાલ…’કહી અમુલખે ગાડી ઘર તરફ હંકારી

         બંને અમુલખના ઘેર આવ્યા તો યદુરામે વ્યગ્રતાથી પુછ્યું

‘સાયેબ સાકરબેન…..’

‘એ મળી નહીં…એના દીકરાએ….એ બહુ લાંબી વાત છે તું ચ્હા બનાવ….’કહી અમુલખ પોતાના બેડરૂમમાં ગયો અને સાકરના પાસપોર્ટ સાઇઝના બે ફોટોગ્રાફસ લઇ બહાર આવ્યો. યદુરામે મુકેલી ચ્હા પી બંને પાછા ગાડીમાં ગોઠવાયા તો અમુલખે સાકરના ફોટોગ્રાફસ ઘનશ્યામને આપ્યા

‘આ સારૂં કર્યું નહીંતર આપણે લોકોને પુછત શું….? સાકરને જોઇ…? એટલે લોકો પુછત કઇ સાકર દાણાદાર કે ખડી સાકર….?’

‘મજાક મુક પરમાર….’કટાણું મ્હોં કરી અમુલખે કહ્યું

‘દસ વરસથી તારે ત્યાં કામ કરતી હતી ને તેના દીકરા આવું પગલું ભર્યું તેની વાત સુધ્ધા તને એણે ન કરી…?’

‘મેં તેની પર્સનલ લાઇફ બાબત કદી પુછ્યું નથી અને એણે કહ્યું નથી…હા યદુરામ પાસેથી મને એટલી ખબર પડીકે એનો દિકરો નાનો હતો ત્યારે જ બંનેને મુકી એનો ઘરવાળો ઘર મુકી ક્યાંક ચાલ્યો ગયો છે…બસ એનાથી વધારે એના વિષે હું કશુ જાણતો નથી’

‘આ સાકરનો ફોટોગ્રાફ રાખ્યો છે એ સારૂં કર્યું તપાસ કરવામાં સરળતા રહેશે..’ઘનશ્યામે ફોટા સામે જોઇ કહ્યું

‘આ તો આપણા પોલીસ સ્ટેશનના ઇન્સ્પેકટર એકબોટેના કહેવાથી કર્યું…’

‘મતલબ…હું સમજયો નહીં…?’ઘનશ્યામે પુછ્યું

‘મારા ઘરમાં પહેલી મેઇડ અનસુયા રાખેલી એ ચાર દિવસ આવે એક દિવસ ન આવે એમ ખાડા કરતી હતી એટલે છુટી કરી તે પછી બીજી મેઇડ રાખી શું નામ હતું…..અં….?’અમુલખ વિચારમાં પડ્યો

‘અરે જાવા દેને યાર એક્ષ વાય ઝેડ જે હોય તે…તો એણે શું કાર્યું…?’

‘હા બીજી મેઇડ એને શાક પાન લેવા યદુરામ મોકલે તો એ શાક પાનના ખોટા હિસાબ આપી પૈસા ગપચાવતી હતી….’

‘એટલે રવાની કરી એમને…પછી….?’

‘ના યદુરામે એને કહ્યું તું શાકભાજીના ખોટા હિસાબ આપે છે શાકભાજીના ભાવ આટલા બધા ન હોય તો એ સામે ગળે પડી ગઇ યદુરામને કહે તારે તો ઘરમાં બેસી હુકમ હલાવવા છે હું કાછિયા સાથે ભાવતાલની કેટલી લમણાજીક કરૂં છું તે તને ક્યાંથી ખબર હોય…? તું મારા પર ખોટા શક કરે છે હું કાલથી નહીં આવું….’

‘વાહ..!! સતવાદીની પુછડી પછી….?’

‘પછી આવી મંજરી….એ રાશન ચોર નીકળી….’

‘એટલે કાઢી મુકી એમને…?’

‘ના એ જ્યારે મારા ઘેર કામ કરવા આવતી હતી ત્યારે હંમેશા પોતાની સાથે એક પ્લાસ્ટિકની થેલી લાવતી હતી એમાં કપડા કે એવું કશું સાથે હોય જ એક દિવસ યદુરામને એની કોથડીના તળિયે દાળ દેખાઇ એટલે યદુરામે રસોડામાં દાળની બરણી જોઇ એ અર્ધી ખાલી હતી એટલે એનો શક પાકો થયો તેથી કહ્યું અલી મંજરી ઘરમાંથી તેં દાળ ચોરી કરી તો એ રડતી મારી પાસે આવીને એણે મને કહ્યું જુઓ સાયેબ હું મુલચંદ મોદી પાસેથી અહીં આવતા પહેલા મારા ઘર માટે દાળ લેતી આવી હતી તે જોઇ તમારો યદુરામ મેં ઘરની દાળ ચોરી એવો મારા પર ખોટો આરોપ મૂકે છે હું ખોટું બોલતી હોઉ તો મુલચંદ મોદીને પુછી જુવો…મારા પર આવા ખોટા શક જ્યાં થતા હોય ત્યાં હું કામ નહી કરૂં કહી એ પણ ગઇ….’

‘હં…પછી…?’

‘પછી આવી પ્રેમા….એ નાની મોટી ચીજો ચોરતી હતી અને એક દિવસ મારૂં ઘડિયાળ ઉપાડી ગાયબ થઇ ગઇ બે દિવસ ન આવી એટલે શક પાકો થ્‍ઇ ગયો મેં જ્યારે પોલીસ ચોકીમાં ફરિયાદ કરી ત્યારે ઇન્સ્પેકટર એકબોટેએ મને પુછ્યું તમારી પાસે તમારી મેઇડ પ્રેમાનો કોઇ ફોટોગ્રાફ અને સરનામું છે….? મેં ના પાડી તો મને કહે મણિયાર સાહેબ કશી પણ ઓળખ વગર અમારે તમારી મેઇડ પ્રેમાને કેમ શોધવી હવે મેઇડ રાખો તો એનો ફોટોગ્રાફ અને સરનામું જરૂર નોંધી રાખજો…’

‘એટલે ઓલી પ્રેમા પછી આ સાકર મળી એમને…?’

‘ના એનાથી પહેલા લાજો આવી હતી મુળ નામ તો લાજવંતી …હતું પણ લાજ વગરની હતી….’અમુલખે મ્હો બગાડી કહ્યું તો એના ખભે ધબ્બો મારતા ઘનશ્યામે પુછ્યું

‘કેમ તારા પર કામણ કરવાના પ્રયત્નો કરેલા કે…?’

‘મજાક મુક પરમાર….એ મારી મનીપર્શમાંથી પૈસા સેરવતી હતી આમ તો ખબર ન પડે પણ તે દિવસે જ મેં એટીએમમાંથી ૧૦૦૦૦ વિથડ્રો કરેલા મને બરોબર યાદ છે ૧૯ નોટ ૫૦૦ની હતી અને ૫ નોટ ૧૦૦ રૂપિયાની હતી…હું બઝારમાં ગયો ત્યારે પેમેન્ટ માટે પર્શ ખોલી ત્યારે ૧૦૦ રૂપિયાની ચાર નોટ જોઇ મને નવાઇ લાગી મને યાદ નહોતું આવતું કે મેં કોઇને ૧૦૦ રૂપિયા આપ્યા હોય યદુરામ આવું ન કરે તેની મને ગળા સુધી ખાત્રી હતી એટલે આ કામ લાજોનું જ હોવું જોઇએ અને એના પર નજર રાખતા એક દિવસ એને મેં મારી મનીપર્શ ઉપાડતા જોઇ એનું કાંડુ પકડી પુછયું પૈસા ચોરે છે ચોર…કહી હું એકબોટેને ફોન કરવા ગયો ત્યાં સુધી એ ભાગી ગઇ મેં પોલીસ સ્ટેશનમાં જઇ વાત કરી અને તેના ઘેર ગયા તો એણે કહ્યું મેં એના પર ખોટો આરોપ મુંક્યો છે….મુળ તો સાયેબની મારા પર મેલી નજર…કહી રડી પડી…’

‘ભારી ચાલક નીકળી….પણ તને આવી બધી મેઇડ મોકલતો કોણ હતો….?’

‘અમારી સોસાયટીનો સેક્રેટરી મનોજ માંજરેકર…..’

‘તો તેં તેને વાત ન કરી….?’

‘તેણે મને કહ્યું મણિયાર સાહેબ હવે કઇ ચોર છે અને કઇ વફાદાર એનો કંઇ મીટર તો નથી હોતોને…?’

‘એનો મતલબ છેલ્લી સાકર આવી એમને….?’

‘હા…યાર એ આવી અને મારા ઘરની એ છેલ્લા દસ વરસથી સંભાળ લેતી હતી. યદુરામ તો એને બહેન જ માનતો હતો અને એ મારે ત્યાં કામે રહી પછીની રાખડી પુનમે યદુરામને રાખડી બાંધેલી પરમાર તે દિવસે બંનેની આંખમાં હર્ષના આશું આવી ગયેલા એ મને બરોબર યાદ છે.યદુરામે કહેલું એક અભાગિયાના સગામાં કોઇ નહતું તે એક બહેન મળી ગઇ તો સાકરે કહ્યું કોઇના ખભે માથું મુકી રડી શકું એવો ભાઇ મને આજ મળી ગયો.’

         બંને પોલીસ સ્ટેશનમાં આવ્યા અને સાકરની બધી વાત કરી સાકરનો ફોટોગ્રાફ આપ્યો તો નવા ઇન્સપેકટર નાગપુરકરે ફરિયાદ નોંધી ને કહ્યું તમારા પહેલા વૄધ્ધાશ્રમના સેક્રેટરી પણ ફરિયાદ નોધાવી ગયા એ બાઇનું નામ પણ સાકર હતું તો બંને એક જ વ્યક્તિ તો નથીને….?’

‘હા સાહેબ બંને એક જ વ્યક્તિ છે..?’

‘સારૂં અમે તપાસ કરીશું અને સઘડ મળેથી તમને જાણ કરીશું….’કહી સાકરનો ફોટોગ્રાફ ગુમ સુદા લખેલ નોટીસબોર્ડ પર પીન મારી લગાડી દીધો …પોલીસ સ્ટેશનમાંથી બહાર આવતા ઘનશ્યામે કહ્યું

‘ચાલ સૌથી પહેલા સાકરના ઘરની આસપાસ અને આશ્રમની આસપાસ તપાસ કરીએ કોઇએ એને જોઇ છે કે કેમ…?’

       બંને સાકરના ઘરની આસપાસની દુકાનોમાં સાકરનો ફોટોગ્રાફ દેખાડી તપાસ કરી તો દુકાનદારો એને બરાબર ઓળખતા હતા પણ આજ કાલમાં કોઇએ એને જોઇ ન હતી. ત્યાંના રિક્ષા સ્ટેન્ડ પર ઊભી રહેતી રિક્ષાવાળાને પણ પુછ્યું પણ ક્યાંથી એના સઘડ ન મળ્યા તો ઘનશ્યામે કહ્યું

‘મણિયાર આવી વ્યક્તિઓ બહુધા ગામ છોડીને જવાનું વધુ પસંદ કરે છે કારણકે લોકો ખણખોદ કરીને વાત જાણવાની અને પછી મરી મસાલો નાખી અફવા ફેલાવવામાં વધુ રસ લેતા હોય છે તેમાં જેઓ એનો ઘરવાળો એને મૂંકીને જતો રહ્યો છે એવું જાણતા હશે તેમના માટેતો તમાશાને તેડું એટલે ચાલ સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટના બસ સ્ટેશન પર અને પછી પ્રાઇવેટ બસ સ્ટેશન પર તપાસ કરીએ….’

       બંને પહેલા સ્ટેટ ટ્રાન્સપોર્ટના બસ સ્ટેશન પર આવ્યા અને ત્યાં ટિકીટ બારી પર,ત્યાં ઊભેલી બસના કંડકટરને, ડ્રાઇવરને,ચ્હાની લારી વાળાને,પાનના ગલ્લા પર,છાપાના ફેરિયાને અને પીપરમેન્ટના ફેરિયાને સાકરનો ફોટોગ્રાફ બતાવી એને જોઇછે કે કેમ તપાસ કરી પણ કોઇએ એને જોઇ હોય એવું ન કહ્યું.તે પછી જયાંથી પ્રાઇવેટ બસો ઉપડતી હતી એ ડિપો પર આવ્યા ત્યાં પણ સૌને પુછ્યું પણ કોઇએ હા ન પાડી કે સાકરને જોઇ છે.

‘પરમાર શું કરીશું….?’નિરાશ થયેલા અમુલખે પુછ્યું

‘હવે બાકી રહી એકજ જગા રેલ્વે સ્ટેશન…..’કહી ઘનશ્યામે અમુલખની ગાડીનું બારણું ખોલ્યું

‘હા બરાબર છે કદાચ ત્યાં મળી જાય….’અમુલખે કહ્યું અને ગાડી રેલ્વે સ્ટેશન તરફ રવાના થઇ.રસ્તામાં એક જગાએ એક્સીડન્ટ થયેલો એટલે ટ્રાફિક જામ હતો. અમુલખના મ્હોં પર રઘવાટ છવાયેલો હતો તે જોઇ ઘનશ્યામે અમુલખનો ખભ્ભો થાબડી સાંત્વન આપતા કહ્યું

‘મણિયાર ધરપત રાખ અહીં કદાચ સાકરના સઘડ મળી જાય…’

   ઘણી વાર પછી એમ્બ્યુલન્સ આવી અને ઘવાયેલાને લઇને ગયા પછી ટ્રાફિક પોલીસે હળવે હળવે ટ્રાફિક ચાલુ કરાવ્યો.આખરે બંને રેલ્વે સ્ટેશન પર આવ્યા તો ઘનશ્યામે કહ્યું

‘મણિયાર તું ગાડી પાર્ક કરી આવ ત્યાં સુધી હું પ્લેટફોર્મની ટિકીટ લઇ લઉ છું’

‘હા આપણે પ્લેટફોર્મ પર મળિયે….’

         ઘનશ્યામ પ્લેટફોર્મની ટિકીટ લેવા ગયો ત્યાં લાંબી લાઇન હતી

‘સાલી ઇમર્જન્સી હોય ત્યારે જ બધે ઠેકાણે અડચણો ઊભી થાય…’સ્વગત બોલતા ઘનશ્યામ લાઇનમાં ઊભો રહ્યો આખર એ બારી પર આવ્યો તો સાકરનો ફોટોગ્રાફ ત્યાંના ટિકીટ કલાર્કને બતાવી પુછ્યું

‘સાહેબ આ લેડી અહીંથી ટિકીટ લઇ ગઇ…?’

‘અરે મારા ભાઇ અહીં હજારો પેસેન્જાર આવે છે કોના કોના ચહેરા યાદ રાખીએ…?’

‘ભલે ભાઇ બે પ્લેટફોર્મ આપો….’

       ઘનશ્યામ લાઇનમાંથી બહાર આવીને ત્યાં બેઠેલા હમાલોના ટોળામાં સાકરનો ફોટોગ્રાફ બતાવી પુછ્યું

‘ભાઇ તમારામાંથી કોઇએ આ બાઇને અહીં પ્લેટફોર્મ પર જોઇ છે…’

‘કેમ કોણ છે…?કશું ચોરવીને લઇ ગઇ છે…?’એક હમાલે પુછ્યું

‘ના ભાઇ એ કશું ચોરવીને નથી લઇ ગઇ….’

‘તમારી શું સગી થાય…?’બીજાએ પુછ્યું

‘એની બેન થાય….’ત્યારે જ ત્યાં આવેલા અમુલખે એવું કહી ઘનશ્યામનું બાવડું ખેચતા ગણગણ્યો

‘આ લોકોને પુછવાથી કંઇ ફાયદો નથી થવાનો બધા નવરા ધુપ છે એટલે એમને ટીખડ સુજે છે’

     સામેના પહેલા પ્લેટફોર્મ પર ઉભેલી ટ્રેઇનની પહેલી બોગીથી બંનેએ તપાસ કરવાની શરૂઆત કરી આખર છેલ્લી બોગી સુધી તપાસ કરતા કંઇ વળ્યું નહી

અચાનક રેલ્વેના બીજા ખાલી ટ્રેક પર લથડતી ચાલે એક સ્ત્રીને જતી જોઇ ઘનશ્યામે આજુ બાજુ વ્યગ્રતાથી નજર ફેરવતા અમુલખને બુમ મારી

‘મણિયાર ઓલા બીજા ટ્રેક પર એક સ્ત્રી જાય છે એ સાકર તો નથી ને…?’

         સાંભળી અમુલખ પ્લેટફોર્મ પરથી નીચે આવી અને બીજી ટ્રેક તરફ દોડ્યો અને જયારે એ સ્ત્રીની નજીક પહોંચ્યો ત્યારે ખબર પડી કે એ સાકર જ હતી જાણે પોતાના ખભા પર પોતાની લાશ લ્‍ઇ જતી હોય તેમ લથડતી ચાલે જઇ રહી હતી. અમુલખે એકદમ તેનો હાથ પકડીને કહ્યું

‘સાકર ક્યાં જાય છે…?

         દયામણા ચહેરે સાકર એકીટશે અમુલખને નિર્લેપ ભાવથી જોઇ રહી (ક્રમશ)  

Posted in ઋણનુબંધ | Leave a comment

અન્ય શરત : (૧૨) અર્ચિતા પંડ્યા

સ્મરણ યાત્રા

“વહાલાનાં મુખેથી જ દવલા વેણ!”….દિલને જે ધક્કો લાગ્યો છે એને ફરી સ્વસ્થતા મળી શકે એમ જ નથી. આ જિંદગીમાં ગુસ્સામાં પણ અણછાજતું ન બોલાય એ સંસ્કાર સાથે દીકરીઓને મોટી કરી. .હંમેશ પ્રેમનાં બીજ સંસારમાં રોપ્યા છે, અને આજે વળતરનો વખત આવ્યો ત્યારે રૂંપિયા પર નજર રાખે એવા  સગાં ને શું કહેવુ? અને એમાં ય આ તો દીકરીઓ ..જે પોતાનું જ રૂપ કહેવાય! એમને આવું શું સૂઝ્યું? દીકરીઓ યાદ આવી ગઈ, ભલે એમનાં ઘરે વસવાટ દરમિયાન અડવું અડવું તો લાગતું જ હતું પણ મારું મન એમ આનંદમાં હતું કે હું એ બધાને ખૂબ પ્રેમ કરું છું  અને એમની સાથે છું, ભલેને એમના કામમાં રચ્યા પચ્યા રહે પણ એમને જોવાથી જ મારું મન લાગણીમાં તરબોળ રહેતું,  મારી નજર અમીથી ભરાઈ રહેતી .અને એમની ખુશીમાં જ મારી ખુશી જોયા કરતી. .નાના નાના દોહિત્રોમાં મારા બાળકોનું નાનપણ જોતી અને એમની પ્રગતિથી હરખાતી રહેતી. પણ ઈશ્વરે એક વાર જોરદાર લપડાક મારી. ખુદના બાળકોને હું ભારે પાડવા માંડી. મન ખૂબ ભારે થઇ ગયું, અતિશય મૂંઝારો થયો અને આંખોમાંથી આંસુની ધારા વહેવા લાગી.

આંખમાંના આંસુનો ગરમાટ ગાલે સ્પર્શ્યો અને મારામાંની મારી જ ઓળખાણ જાગી, જાણે સૂકી શાહીથી લખેલા અક્ષર પર પાણી પડ્યું અને અક્ષર ઓળખાણ બદલીને જાણે સરી પડ્યા! સફેદ કાગળને શાહી રંગીન બનાવી દે એમ મનના ચિત્રપટને સ્મરણોના રંગે રંગી દીધો. એ વિચારવા લાગી કે હું આજે છું એવી કાલે ક્યાં હતી? મને જીવનભર શીખવાડ્યું છે સમયે, મને બદલી છે તો મારા સમયે અને અત્યારે પણ સમય નવો માર્ગ ચીંધી રહ્યો છે, મને સંદેશો આપી રહ્યો છે. આ શીલામાંથી ફરી એક નવી મૂર્તિ તૈયાર થઇ રહી છે કે શું? જેમ ઉંમર વધે એમ નવી અને અઘરી કસોટીઓ તમારી સામે આવતી જ જાય છે. શરીર નબળું થાય અને મન વૃદ્ધ થાય પણ જીવનના કઈ કેટલાય સમીકરણો પચાવતું જાય છે .

આ સમયે બકુલની યાદ ખૂબ આવે છે. એ વિચારતો હશે હું બાળકોની વચ્ચે છું એટલે સુરક્ષિત છું, પણ બાળકોથી જ પીડા ભોગવી રહી છું એ સત્ય એને કેટલું પીડશે? બસ,આ વિચારે અશ્રુની ધારા ફરી પ્રગટ થઇ. એકલી કેવી રીતે રહીશ  અને એમા ય આ ઘરમાં! બકુલની અંતિમ ભેટ …..હા, આ ફ્લેટ એની ભેટ જ કહેવાય. કેટલું વિચારીને આ પગલું લીધું હશે? એની હયાતિમાં અનુભવાતો પ્રેમ એની ગેરહાજરીમાંતો દિલની જમીનમાં જડની માફક રોપાઈ ગયેલો જણાય છે. ગેરહાજરી સંવેદનાઓને દુઃખ આપે છે પણ સ્મરણો મને શક્તિ પણ આપે છે, કારણ બકુલે  આખી જિંદગી પ્રયત્ન રાખ્યો છે કે  હું છું એવી ને એવી જ રહું, મારી આંતરિક શક્તિઓને એ ચાહતો હતો અને મારામાં જે ખૂટતું હતું એ પ્રેમથી રોપતો પણ હતો, પ્રેમમાં પૂર્ણતા તરફની ગતિ એ જ તો છે જીવન! બકુલ, થેન્ક્સ તમે મારા જીવનસાથી રહ્યા તેથી જ તો મારુ જીવન મારા માટે એક અદ્ભુત અનુભવ બની ગયું. .શીલાનો પ્રેમ વિયોગના અશ્રુ બનીને નીતરતો રહ્યો

વિયોગમાં ઘણી વાર સ્વજનની શીખ આપણી વધુ નજીક આવી જાય છે. એક ઠહરાવ અને પુખ્તતા સાથે એ મને બહુ થોડા શબ્દોમાં, (ત્યારે નહોતું સમજાતું), કહેતો જ હતો કે આપણું જીવન આપણી રીતે જ જીવવું. આપણા વિચારોથી રસભર બનાવવું અને આપણા નિર્ણયોથી એને મજબૂત  બનાવવું. ,શીલાના મોં પર એક જૂદું જ તેજ ઝળક્યું. એ મક્કમ બની. ત્યાં જ જૂની કામવાળીએ બેલ મારી. બારણું ખોલતા જ  જોયું તો ચકલીના ચીં ચીં અવાજથી ઓટલો ગાજતો હતો અને માળો બાંધવાના પ્રયત્નોમાં તણખલાં વેરાયેલા પડ્યા હતા. સામાન્ય રીતે કચરો જોઇને  અકળાઈ જતી શીલાએ બાઈને તણખલાનો કચરો ઉપાડી બીજું કામ શરુ કરવાનું કહ્યું અને કોણ જાણે કેમ એને ત્યાંથી ખસવાનું મન ન થયું. એનું ધ્યાન ગયું ચકલી અને ચકલા તરફ …શોરબકોર હતો, ઉત્સાહ હતો, ,પરિશ્રમ હતો ….કેટલી બધી ભાવનાઓ એના ઓટલે ચકલી દ્વારા મહેમાન થઈને આવી હતી!

મનુષ્ય પણ આ જ ઉત્સાહથી જીવનનો માળો બનાવે છે.  એમાં શ્રમ, પ્રેમ અને ધર્મથી મોટી જાગીર બને છે. બાળકો મોટી મોલાત છે પણ આપણું ઘડપણ આપણા જીવનના સમીકરણો બદલી નાખે છે !

“શીલા!  “….એના મને જ એને અવાજ કર્યો,  “હવે માત્ર લાગણીશીલ નહિ વિચારશીલ બનવું પડશે. હકીકતનો સામનો કરીને નિર્ણય લેવો પડશે.” દુઃખ અને પીડા તે છતાં સાથે જ હતા. એ ઉદ્વેગને લીધે તે વરાળ બની અને અશ્રુ થઇ આંખે વરસતી રહી. પણ એ પછી મન સ્વસ્થ થયું. બધું કામ પતાવીને કામવાળી બાઈને રોકાવાનો આદેશ કર્યો. બકુલની હાજરીમાં ઉતાવળથી આ ફ્લેટ ખરીદ્યો અને સજાવેલો અને બકુલના નિધન પછી તો માથે માથું જ ક્યાં રહ્યું હતું? એને થયું કે મન ઊપડ્યું છે તો બધું સમેટવાનો સમય નજીક આવી ગયો લાગે છે. અત્યારે નજર મારી લઉં કે મારા જીવનની અમૂલ્ય યાદોને મારે કેવી રીતે યોગ્ય ઠેકાણે ગોઠવી દેવી. બકુલની આ છેલ્લી ભેટ …ફ્લેટ ..એનું શું કરું? વેંચી દઉં? એના સંતાનોને જ સોંપી દઉં? સંતાનો અમારા છે, ફ્લેટ અમારો છે, તો એ લોકો માંગે જ ને! પણ એમનો વ્યવહાર મને જચતો નથી તો જિંદગી મારી એ પરિસ્થિતિમાં મૂકું કેવી રીતે ?

મારે ઘર વગરના થઇ ને ….ના ના … મન પલ્ટી મારી ગયું. માન વગરની જિંદગી નક્કામી. આજે પણ મારી હાજરી એમને ખૂંચતી હોય, મારા અસ્તિત્વને એમણે ગણકારવું ન હોય તો મારૂં જીવન શું કામનું? દીકરીઓને સંસ્કારની કમી નથી રાખી, જીદ અને લાલચથી દૂર રાખ્યા છે છતાં કેમ આવી પરિસ્થિતિ? …આ જમાઈની નિયતની અસર છે કે મારી નિયતિમાં જ એ લખેલું છે? પ્રશ્ન એના સ્થાને ઠીક હતો પણ હકીકત બદલાય એવી ક્યાં હતી? આખા ફ્લેટમાં સફાઇના નામે શીલાએ બધે નજર દોડાવી.

કામવાળી બાઇનો હાથ ફરતો હતો અને શીલાના સ્મરણપટ પર ચિત્રો ફરતાં હતાં. જીવન જાણે રીકેપ થઈને સામે આવતું હતું. જ્યાં પ્રેમથી બનાવેલ નાનો માળો હતો…બચ્ચાંનો કલરવ હતો અને પૂર્ણતાની ભાવના વ્યાપ્ત હતી. આનંદ અને શ્રદ્ધાથી ઉલ્લાસ હતો. દરેક વ્યક્તિ એક પૂર્ણ કુટુંબની ખૂટતી કડી સમાન હતા અને બધાં મજબૂત રીતે જોડાયેલા હતા. હવે,…હવે દીકરીઓ એ વાતાવરણથી નીકળી ગઈ છે. એમને મારે હવે મનમાંથી દૂર કરી દેવી જ સારી.  એ હવે પોતાના કુટુંબની ગાંઠ મજબૂત કરી રહ્યા છે. એમના વ્યસ્ત જીવનની પળોને મઠારી રહ્યા છે, મારે એમને હેરાન નથી કરવા. એમના જીવનની આડખીલી નથી બનવું. પણ અહીં એકલું રહેવાશે ?

એકલું રહેવું આકરું છે. એનું મન વ્યગ્ર થયું, સ્ત્રીના જીવનમાં બે ઘર પોતાના કહેવાય પિયર અને સાસરી ..પણ હક્ક? એને પોતાના માબાપ યાદ આવી ગયા .નાના અમથા દુઃખમાં કે કપરી પરિસ્થિતિમાં એમનો હાથ માથા પર ફરતો ત્યારે કેવું સારું લાગતું? કેવી શાતા અનુભવાતી? અત્યારે પિતાની નિશાની જેવો ભાઈ છે …એને ત્યાં રહેવા જતી રહું? આંખમાં ચમક આવી ગઈ …પિયરના દરેક ઓરડામાં મન ફરી વળ્યું. એકદમ સુખનો અહેસાસ થયો. પણ વળી પાછું યાદ આવી ગયું ….કમાવાની ઉંમરવાળો ભાઈ, ટુરિંગ જોબ અને દમની પેશન્ટ એવી ભાભી! એક નાનો અપંગ ભત્રીજો ..કેમ કરીને એને માથે પડું? .છતાં ન રહેવાયું ….ફોન લગાવ્યો. ભાઈને ચાઈના જવાનું હતું એટલે પેકીંગ કરતો હતો અને ભાભીએ ફોન ઉપાડ્યો. ફ્લેટ પર આવી છું એ જાણ્યા છતાં બિચારીને અજુગતું ન લાગ્યું ….રક્ષાબંધને કેમ ન આવ્યા એ પ્રશ્ન પણ ન થયો. એ ભાભીને કેવી રીતે મારી કથની કહું? અને ભાઈ મારી જોડે વાત કરતો હતો એટલી વારમાં બીજા કેટલાય ફોનને ટાળતો રહ્યો. મારુ મન ખાટું થયું. બધા એની દુનિયામાં વ્યસ્ત છે મારે ક્યાં ત્યાં જઈ તેમનું કામ વધારવું ?….

વ્હાલાઓનો સાથ છૂટી ગયો. કુટુંબમાં નજીકની વ્યક્તિઓ ચાલી ગઈ સ્વધામ અને મારા ધામમાંથી ‘સ્વ’ જ નીકળી ગયું! હું આખી ને આખી અધૂરી રહી ગઈ. હવે મારા ‘હોવાપણા’ને વિસ્તારવાનો અવકાશ જ નથી! બધાના જીવન બરાબર ગોઠવાયેલા છે. મારે મારૂં અને મારા જીવનનું શું કરવું છે એનો નિર્ણય મારે જ લેવાનો છે ….બકુલના ફોટા પાસે જ સાંજ ઘેરી થઇ અને રાત પણ ત્યાં જ પૂરી થઇ.

વહેલી સવાર થઇ. નિત્યક્રમ ચાલુ કર્યો પણ નવા જોમ સાથે. શ્વાસ છે ત્યાં સુધી જીવન છે અને જીવન છે તો શ્વાસ જિંદાદિલીના જ લેવા પડશે. મનોમન નક્કી કર્યું કે દુનિયામાં આવવાનો રસ્તો આપણે નક્કી નથી કરી શકતા પણ જવાનો રસ્તો સારો બનાવવાનો પ્રયત્ન તો કરી જ શકીએ છીએ અને ઈશ્વર પાસે પાછા પહોંચીએ ત્યારે ખુદ્દારી અને ખુમારીવાળું સ્વમાનભેર જ મોં બતાવવું.

શીલા ઉઠી, તિજોરીમાંથી ફ્લેટનાં પેપર્સ કાઢ્યા અને અભ્યાસ કર્યો. બકુલની ટેલિફોન ડાયરી કાઢી તો બધા જૂના ફોન નંબરો નીકળ્યા. આજના જમાનામાં મોબાઈલ વાપરતા લોકોને ફોન નંબરોની ડાયરી બનાવવાની પડી જ ન હોય! આ તો જૂનાં જમાનાના માણસ! અને ત્યાં જ શીલાની નજર અટકી ગઈ એક નામ પર. હા, એ જ નામ, બકુલ કહેતો એ જ મિત્ર એજન્ટ..ફ્લેટ એમની મદદથી જ ખરીદ્યો હતો. શીલાએ મક્કમ મને એ નંબર ડાયલ કર્યો અને ફોર્મલ વાતચીત કરી એક વખત મળવાનો સમય નક્કી કરી લીધો. બકુલના મિત્ર હોવાના નાતે એમણે કહ્યું કે હું જ આવીને મળી જઈશ, ચિંતા ન કરશો. થોડી મિટિંગો પછી નક્કી થઇ ગયું કે સારો એરિયા અને સારો ફ્લેટ હોવાથી બે કરોડ જેવી કિંમત ઉપજી શકે એમ છે. શીલાની આંખમાં આંસુ આવી ગયા . ખબર નહી એમાં હર્ષ હતો, શોક હતો કે બકુલ પ્રત્યેના ઋણની ભાવના હતી! બહારના પેલા માળા તરફ તેણે જોયું તો હવે ચકલીના બચ્ચાનો ચીં ચીં મૃદુ અને મધુર અવાજ ગૂંજી રહ્યો છે. એનું મન નવી આશામાં, નવી દિશામાં વિચારવા લાગ્યું.

બે કરોડ! તરત જ એને દીકરી-જમાઈઓનો બદલાયેલો વ્યવહાર સમજાયો. રૂપિયા પાછળની રમત ફિલ્મી વાર્તાની જેમ સમજાઈ ગઈ. ફ્લેટની કિંમત મોટી હતી અને હાથમાં રૂપિયા આવવાને હજી તો વાર હતી અને આટલી અવગણના? તો પછી મારી જિંદગીની ખુશહાલીની સલામતી કેટલી? હવે કોઈના જીવનનું નડતર પણ નથી બનવું અને કોઈનો હાથો પણ નથી બનવું! જ્યાં સ્વમાન ન જળવાય તે રીતે તો જીવવું જ નથી! જ્યાં સુધી મક્કમ થઇ નવો નિર્ણંય જાહેર ન કરું ત્યાં સુધી સમય પસાર કરવા દે અને ફ્લેટ વેચવા માટે ઘરાક શોધવાનું અને કાગળ તૈયાર કરવાનું કામ મિત્ર એજન્ટને સોંપી જ દીધું. ચકલીના બચ્ચાનો માળો ગૂંજતો રહેતો હતો. એ પણ મનને આનંદમાં લાવે એવી પ્રવૃત્તિ કરતી થઇ ગઈ. ચકલી આવે અને બચ્ચાનો કલરવ શીલાને કંપની આપતો. એક દિવસ છાપાં જોડે એક ફરફરીયું આવ્યું. એમાં વૃદ્ધાશ્રમના વૃદ્ધો દ્વારા ભજનનો કાર્યક્રમ હતો અને જાહેર આમંત્રણ હતું. શીલાના મનમાં ઝબકારો થયો, ચારથી છનો અનુકૂળ સમય હતો. શીલાએ ત્યાં જવાનું નક્કી કરી દીધું. તૈયાર થઈને ગઈ. પોતાની ઉંમરના તેમ જ નાના અને મોટા ઘણા લોકો હતા. એને અત્યાર સુધી ટીકાપાત્ર લાગતી વ્યવસ્થા ઉત્તમ લાગી. સ્વમાનભેર જીવવાના કોડ પૂરા થાય, સરખો સંગાથ મળે અને પ્રવૃત્તિની પ્રવૃત્તિ! જીવનનો મોટો પ્રશ્ન એને સૂલઝતો લાગ્યો .અને એક વાત સમજાઈ પણ ખરી કે દુનિયામાં એના હમદર્દ પણ છે!

રસ્તો મળતો જતો હતો, રૂપિયાનું દાન અને રહેવાની વ્યવસ્થા.અનુસરવાનું જ હતું હવે. તો ઘરવખરી વફાદાર પ્રેમાળ કામવાળીને આપી દેવાની હતી. જોતજોતામાં બધા કામ નીપટાઈ ગયા. હવે હતો ખરો સમય નિર્ણયના અમલનો, એના જોવામાં આવ્યું,ચકલીનો માળો તો ખાલી પણ થઇ ગયો. બચ્ચાં ઉડતા શીખી ગયા અને ચકલી પાછી એવી જ એકલી! એને થયું મનુષ્ય જ વૃદ્ધાવસ્થામાં બાળકોની આશા કરે છે. પૃથ્વી પરના અન્ય જીવ માટે તો સંજોગ ગમે તે હોય પોતાની જાતની બધી તકેદારી  અને ખુશ રહેવાની જવાબદારી પોતે જ નિભાવવાની હોય છે, તો આપણા માટે પણ ક્યાં ખોટું છે ?

આજે એના હરકદમમાં એક જોમ હતું, કારણ એકલી પોતે શીલા નામની સ્ત્રી પોતાની આગવી ઓળખાણ સાચવીને એક નવી જિંદગી શરુ કરવા જઈ રહી હતી.જ્યાં સ્વજન અને સગા લોહીના સંબંધથી નહિ પણ પ્રવૃત્તિ અને ઋણાનુબંધથી હશે ……!

Posted in અન્ય શરત | Leave a comment

ગ્રુહ પ્રવેશ (૧૦) સ્વાતિ શાહ

gruhapravesh

શરદ છ સાત દિવસ થયા તો પણ દેખાયા નહિ અને ફોન પણ નાંઆવ્યો , હવે મને ચિંતા થવા લાગી કે શું મને ભૂલી ગયા કે કઈ બીજું કારણ હશે ? પણ પૂછું તો કોને પૂછું ?

આજે સવારથી મન થોડું બેચેન હતું .એન જી ઓ દ્વારા ચલાવાતા આશ્રમનાં બાળકો વચ્ચે સમય પસાર તો થતો પણ જીવમાં એક ચચરાટ ની અનુભૂતિ થતી રહી .કોઈ કાર્યમાં મન નહોતું લાગતું .સાંજ પડવાની રાહ જોતી હતી શરદસાંજે લગભગ છ વાગ્યા ની આસપાસ આવતાં .હું મારા સ્વમાન ખાતર આશ્રમમાં રહેવા આવી ગઈ હતી પણ શરદ પ્રત્યેનો પ્રેમ મને વ્યાકુળ કરતો .સાંજે તેમનું આવવું મારે મન એક આશાનું બીજ જન્માવતું હતું. મનમાં ઘણી વાર થાય કે એક દિવસ તો એવો આવશે કે જ્યારે શરદ રાધાને મહત્વ આપવાનું ઓછું કરશે અને મને ગુડિયા નાં ઉછેર માટે જવાબદારી સોંપી દેશે . રોજનાં સમય પર મારી આંખો આશ્રમનાં દરવાજા ભણી વારંવાર જતી .

શરદ આવે , પાસે બેસે અને મને ઘરે પાછી લઇ જવા રોજ મનાવતાં. શરદનું આવવું મારી સાથે બેસવું મને ગમવા લાગ્યું .તેઓ ગુડિયાનાં પ્રોગ્રેસ અંગે વાત કરતાં .આ નિત્યક્રમ  શરૂઆતમાં મને વેવલો લાગતો હતો . પણ જેમજેમ દિવસ વધતાં ગયાં તેમતેમ જાણે મારો અહમ સંતોષાતો મને લાગવાં માંડયો હોય એવું હું અનુભવવા લાગી હોઉં તેવું મને ઘણી વાર લાગતું .એક પ્રકારનો અહમ ગણો કે અહંકાર જે શરદનાં આવવાથી પોસાતો હતો .

આશ્રમમાં બાળકો વચ્ચે મારો દિવસ બહુ ઝડપ થી પસાર થઇ જતો .શરૂઆતમાં તો બીજા દિવસનાં સમય પત્રક પ્રમાણે મારું પ્લાનીંગ કરતી .બે ભાષા ભણાવતી હોવાથી આગળથી બીજા દિવસે ધોરણ મુજબ અભ્યાસ ક્રમ મુજબ નોટ્સ તૈયાર કરવાં જેવાં અનેક કામ રહેતાં .રાત પડે વિચાર વમળમાં ફસાતી .એક દિવસ મારી ફ્રેન્ડ વિરાજ ને ફોન કરી હૈયા વરાળ કાઢતાં કહ્યું ,” વિરાજ , મેં કેમ આવો નિર્ણય લીધો હશે ? પોતાનાં બાળકની ઘેલછા મને ક્યાં લઇ આવી ? હા, તારી વાત સાચી કે અમને એક બાળક જોઈતું હતું પણ તેનાં લીધે મારાં જીવનમાં આવું તોફાન સર્જાશે તેની કલ્પના નહોતી . શું મેં મારા અહમને સંતોષવા આવું પગલું ભર્યું ? ”. વિરાજ બોલી ,” સ્મિતા હું તને બીજા જ દિવસે કહેવાની હતી ,કે જરા લાંબુ વિચાર .શરદભાઈ અને તારા વર્ષોનાં પ્રેમનો કઈ આમ અંત લવાય!તું બહુ આવેશ માં હોવાથી હું પણ બોલી નાં શકી .હજી ઘરે પાછા જવાનો વિચાર કરી જો .” હું ઉદાસ હોવાં છતાં મારી મમત પર હતી .

મારું આશ્રમમાં કામ કરવું અમારી સોસાયટીમાં પણ પ્રચલિત થઇ ગયું હતું .પડોશનાં મીતાભાભી તો એકવાર બોલ્યાં હતાં ,”સ્મિતાબહેન ઘરમાંથી નીકળે એટલે આપણી ઘડિયાળનો સમય આઘો પાછો બતાવતી હોય તો ખબર પડી જાય . આપણે ઘડિયાળનો સમય ઠીક કરી શકીએ .તેઓ સમયનાં પાબંદ છે .” બે દિવસ પહેલાં મીતાભાભી એમની લગ્નતિથિ હોવાથી આશ્રમમાં ફળ લઇ ને આવ્યાં ત્યારેજ કહેતાં હતાં ,” સ્મિતાબહેન , તમારાં વગર તો જાણે સોસાયટી સૂની પડી ગઈ છે .કઈ કામ હોય તો કોને કહેવુંએ પ્રશ્ન થાય .તમે હતાં તો બહુ સારું લાગતું .રાધા તો સામે જોવા પણ નવરી નથી ! ”મીતાભાભી ની વાતોથી મારું અહમ વધુ સંતોષાયું .મને સારું લાગ્યું . મારું મન ભરાઈ આવ્યું .મેં વિરાજ ને ફોન કરી વાત કરતાં કહ્યું ,”આજે પાડોશી મીતાભાભી  આવ્યાં હતાં ને મારા વિષે સારીસારી વાત કરતાં હતાં , ચાલો કોઈને તો મારી ખોટ સમજાણી ,બાકી રાધા સાથેનાં શરદનાં ગાઢ થતાં સંબંધની યાદ મને અકળાવી મુકે છે.”

રાધા શરૂઆતમાં ,”મોટીબહેન મોટીબહેન કરતી આગળ પાછળ થતી .” અને હવે ! ગુડિયા આવતાં જાણે કોણ મોટીબહેન ? મેં બેચાર વખત શરદને કહ્યું હતું ,”રાધાને કહો કે હવેથી ગુડિયાને હું સંભાળીશ .તે મારી દીકરી છે.મને તો તે ગુડિયાનું કશું કાર્ય કરવાં નથી દેતી .”શરદને આવું વારંવાર કીધાં છતાં તેઓ રાધાને કશું કહેતાં નહિ એટલે વધારે ખરાબ લાગતું .મારે પણ સ્વમાન જેવું હોય કે નહી .પહેલાં તો શરદ અને હું એક રૂમ માં સૂતા ,પછી ગુડિયા રાતનાં ઉજાગરા કરાવે અને મદદ રહે તેમ કહી શરદને પોતાનાં રૂમ માં સૂવા મજબુર કરી દીધો ,  હું કેટલાક સમય થી જોતી હતી કે શરદને રાધા તરફ આકર્ષણ થયું હોય .મારી આવી અવહેલના થતી જોઈ શરૂઆત માં તો હું ચુપ રહી પણ ક્યાં સુધી આમ ચલાવાય !મને મારી માતાનાં શબ્દ યાદ આવ્યાં .તેઓ ઘણી વાર કહેતાં,” બેટા મારવો મમ ને ખાવો ગમ . “મને થતું ગમ ખાઈને ક્યાં સુધી જીવવું ?એ બધું એમના જમાનામાં ચાલે .સ્વમાન જેવું હોય કે નહીં .

એન જી ઓ દ્વારા ચલાવાતાં આ આશ્રમમાં હું પહેલાં નિયમિત આવતી ,મને બધાં ખૂબ પ્રેમથી આવકારતાં .હું બહુ ખુશી ખુશી આવતી .આશ્રમમાં ઘર જેવું કામ રહેતું નહિ પણ બાળકો ની જવાબદારી ઘણી રહેતી .આમતો ઘણા સમય થી આવતી હોવાથી બધાનાં પરિચયમાં તો હતી .ઘણીવાર રૂખીબહેન માટે કપડાં લેતી આવતી એટલે તેઓ મારા પર ખુશ રહેતા હતાં .મોટાબહેન સાથે પણ મારે સારું બનતું .

પરંતુ કાલે જ્યારે મોટાબહેન સાથે બેઠી હતી ત્યારે તેમણે મારું ધ્યાન ખેંચતા કહ્યું ,”સ્મિતાબહેન તમે હમણાંથી ખોયા ખોયા રહો છો .શું વાત છે ?આ બાળકો પર આપણી મનોદશાની બહુ અસર પડે .જરા સંભાળજો .”મનમાં એક ચચરાટ નો અનુભવ થયો .મનમાં થયું હવે અહીં રહેવા આવી છું તેમાં આવું કીધું હશે ?

સ્વમાન અને પછી તેમાંથી જો અહંકાર જન્મે એટલે બધું વાંકુંજ દેખાય .મને પણ એવું જ થયું . પોતાનાં ઘરનાં લોકો પાસે જે સ્વમાન સચવાવાની આશા હોય તે અહીં કયાં કોઈ સમજે ,અહીંતો વળી ઘરનાં લોકોએ પણ મારું સ્વમાન ઘવાવામાં કઈ બાકી નથી રાખ્યું તો બીજાં પાસે શી આશા ! વાતવધારેના વધે તેમાટે હું ફટાફટ હસતા મોં એ ત્યાંથી ખસી ગઈ .

તે,દી પલક કેવી ચોંટી ગઈ હતી ,ક્યારની બાજુ પર બેસી ખાંસતી હતી .જેવું મેં પુછ્યું ,”બેટા શું થાય છે ?”ને આવી ને એકદમ વળગી ગઈ .જોઉંછું તો તાવથી તેનું શરીર બહુ તપી ગયું હતું .હું તુરંત મારાં વિચાર ખંખેરી તેની સારવાર કરાવવામાં લાગી ગઈ .તેનાં સ્પર્શથી મને ગુડિયાની યાદ આવી ગઈ. દિવસ પસાર થતો પણ રાત ભારે લાંબી લાગતી .શરદ સાથેનો વર્ષોનો સહવાસ ની યાદ સતાવતી તો ઘડીક માં ગુડિયાની યાદ હૈયું હચમચાવી દેતી . પાછું પેલું સ્વાભિમાન ડોકાતું ને લાગી જતી મારી પ્રવૃત્તિમાં .

શરદ જે નિયમિત આવતા અને મારી સાથે વાતો કરતા તેનાથી મારો અહમ જળવાતો પણ સાથેસાથે મને તેમની રાહ જોવાની ટેવ પડી ગઈ હતી .આજે છ દિવસ થવા આવ્યા તેમને આવ્યાને , તેઓ આજે તો આવશે ને ? જીવમાં એક અજંપો જાગ્યો .કહેવાય છે ને કે જ્યારે જીવને અજંપ થાય ત્યારે નેગેટીવ વિચાર ઘેરો ઘાલે છે .મારી પણ એવીજ હાલત થઇ .મનમાં થયું કે બાને કઈ થયું હશે કે ગુડિયાને ? નાના ,ગુડિયાતો સારી જ હશે .બા હવે વૃદ્ધાવસ્થા એ પહોંચ્યા એટલે જરા તબિયત નરમ હશે .શું કરું .

ઘર વધારે સાંભર્યું છે . શરદ આવે તો સારું .કઈ સમાચાર જાણવા તો મળે .એમ તો હું પણ ફોન કરી જાણી શકતી હતી .બે વાર વાત કરવા ફોન હાથમાં લીધો પણ પાછું અભિમાની મન વચ્ચે આવ્યું અને સાંજ સુધી રાહ જોવા વિચાર આવ્યો .કોઈ કામમાં જીવ નહોતો પરોવાતો . મન અને મગજ ઠેકાણે નાહોય તો મનુષ્યના વાણી વર્તન પર એનો પ્રતિભાવ સૌ પહેલો પડે છે .મારો અજંપો રૂખીની નજરમાં આવી ગયો .હું વર્ગ પતાવી બેઠી હતી ત્યાં તે આવી અને મારી પાસે ઉભી રહી ગઈ .જોઉંછું તો તેનો ચહેરો મને ગંભીર જણાયો .ધીમે રહીને બોલી ,”સ્મિતાબહેન હુ થ્યું સે ?.આ આરસી માં મોંજુવો ,હમજ આવસે .મને કહો શું વીતે સે ?આપડી પાસે હંધી વાત્યું ના નિરાકરણ સે .”

સજળ આંખે રૂખી સામે જોઈ રહી .બોલું તો શું બોલું ? તુરંત થયું રૂખી સિવાય છે પણ કોણ જેની સાથે વાત કરું .મેં કહ્યું ,”મારા પતિ શરદ રેગ્યુલર આવતા પણ હમણાં જરા થોડા દિવસથી નથી આવ્યા એટલે જરા ચિંતામાં છું .”તો કહે ,”લો બેન એમાં આમ સિન્તા કરે હું વરે ! એક ફોન હલાવી દ્યોને .”મારો અહંકાર મને ફોન કરવા રોકતો હતો. સુરજ માથે ચઢવા સુધીમાં મારું માથું આશંકાથી ભરાઈ ગયું .કેમ કરતા દિવસ વિતાવું ! સાંજ ક્યારે પડે અને શરદ આવે !ખાવાનું ગળે ના ઉતર્યું. જેમતેમ પતાવી પથારીમાં પડી .ચાર તો માંડમાંડ વગાડ્યા .છેવટેઅમારાજુનાપાડોશી મીતાભાભીનેમેંફોનકર્યો.શરૂઆતમાં આડીઅવળી વાત કરી ધીમે રહી પૂછ્યું ,”મીતાભાભી ઘરે બધા મઝામાં છે ને ?”પછી તેમણે તુરંત કહ્યું ,”સ્મિતાબહેન શરદભાઈ બહુ બીમાર છે ,સાવ નંખાઈગયા છે ..મેં કાલે જ જાણ્યું.તમારો વિચાર આવ્યો હતો કે તમને જાણકરું પણ પછી થયું તમને ગમે કે ના ગમે !”શું જવાબ આપું તેની સમજના પડી મગજ એકદમ સૂન્ન થઇ ગયું .મારું સ્વમાન ,અહમ બધું પળભરમાં ભાંગીને ભુક્કો થઇ ગયું .

ફોન કાપી ,એટેચીમાં કપડાં નાંખવા જેટલી સુઝ ના રહી ને પર્સ ઉપાડી ઉતાવળે મોટાબહેન પાસે દોડી .તેઓ હજી આગળ કઈ બોલે તે પહેલાં મેં કહીદીધું ,”મારા ઘરે જાઉંછું .”જવાબ સંભાળવા પણ ઉભી ના રહી અને પકડી રીક્ષા .એન જી ઓથી ઘર નો રસ્તો જાણે જલ્દી કપાય .આખા રસ્તે ભગવાનનું નામ જપતી ઘર આંગણે જઈ પહોંચી .

હજુ ઘરમાં પ્રવેશ કરું ત્યાં તો બાનો દુઃખી અવાજ સંભળાયો “શરદ દીકરા ચાર દિવસ થયા તેં કઇ જ ખાધું નથી આમ કેમચાલે ? શું આમ ભુખ્યા રહેવાથી સ્મિતા પાછી આવી જવાની છે ?  શરદે બહુ ધીમા દર્દીલા અવાજે કહ્યું “બા સ્મિતા વગર મારી જીંદગીમાં કોઈ સ્મિત નથી ,હું ખાઉં કે ના ખાઉં હવે કોઈ સુખ નથી .મેં તેને બહુ દુભાવી છે.ભગવાન મને ક્યારેય માફ નહીં કરે.મારી સ્મિતા મને હવે શું આવતા ભવેજ મળશે ! “

હું આનાથી વધુ કઇજ સાંભળી ના શકી , મેં ગૃહપ્રવેશ કરતાની સાથેજ બાના હાથમાંથી સૂપનો બાઉલ લઇ લીધો અને શરદના બેડના એક કિનારે બેસી તેમને સૂપ પીવરાવવા માંડ્યો , તે પણ એક નાના બાળકની જેમ ચુપચાપ બધું પી રહ્યા હતા . અમારા બધાની આંખો માંથી આંસુ વહી રહ્યા હતા …..

Posted in ગૃહ પ્રવેશ | Leave a comment

ગૃહ પ્રવેશ ( ૯ ) નીતા કોટેચા “નિત્યા”

gruhapravesh

 

આખા ઘરનું વાતાવરણ તંગ થઇ ગયું હતું . હવે રાધા ગુડિયાને કોઈને કોઈ બહાને વધુ તેની પાસે રાખતી હતી  . જ્યારે પણ મારું ધ્યાન ગુડિયા પાસે જતું અને એને ખોળામાં લઈને વ્હાલ કરવાની ઈચ્છા થતી  . રાધા કહેતી કે ગુડિયાનો દૂધ પીવાનો સમય થઇ ગયો છે અથવા કહેતી એના કપડા બદલવાના છે એ કોઈ ને કોઈ કારણસર મને ગુડિયાને લેવા ન દેતી . અને ગુડિયાના કારણે શરદ પણ રાધા સાથે જોડાયેલો જ રહેતો . મને શું ખુચતું  હતું એ મને પણ નહોતું સમજાતું . રાધા મને ગુડિયાને લેવા ન દેતી એ કે પછી શરદ રાધા સાથે જોડાયેલો રહેતો તે. પણ હકીકત એ હતી કે શરદ રાધા સાથે રહે  એ સહન જ નહોતું થતું  .

મારી પરિસ્થિતિ ન ઘરની ન ઘાટની જેવી લાગતી. ગુડિયા આમતો બહારનું દૂધ પીતી હતી પણ બપોરના સૂવાના સમયે અને રાતના જો રાધાનું પીએ તો શાંતિની ઉંઘ લેતી. જે નાના બાળક માટે ખૂબ અગત્યનું હોય. શરદ ગુડિયાને કારણે જ્યારે પણ રાધા પાસે જાય ત્યારે મારું મન શરદથી સો જોજન દૂર જતું રહે. મને મનમાં વસવસો થતો કે જો ‘ગુડિયા’ને મેં જન્મ આપ્યો હોત તો આ સહન કરવાનો વારો ન આવત. મારું મન ખૂબ આળું થઈ જતું. મનમાં એવા ભાવ પેદા થતા કે હવે શરદને મારી કોઈ જરૂર નથી. તેને મારી કોઈ કિંમત નથી ! આ મારા મનના પ્રત્યાભાવ હતાં. શરદ આનાથી બિલકુલ અજાણ હતાં.

જેને કારણે મને લાગતું , કે હવે શરદ સાથે હું માનસિક રીતે પણ દુર થતી જઈ રહી છું’  . શરદનું ધ્યાન મારા પર રહેતું નહી . હું ક્યારે આવું છુ ક્યારે જાઉં છુ એનાથી પણ એને ફરક પડતો નહી . એક એક મિનીટ મેં એન જી  ઓમાં શું કર્યું એ જાણવા વાળો શરદ હવે ફક્ત ગુડીયાનો થઇ  ને રહી ગયો હતો. ફક્ત ગુડીયાનો થાત ને તો મને વધારે ગમત પણ હવે એના હાવભાવમાં મને એ રાધા તરફ પણ ખેચાતો દેખાતો હતો. એક નેગેટીવ વાઈબ્રેશન જાણે મને મળતા હતા . ખબર નહોતી પડતી કે મારું વિચારવું સાચું હતું કે નહી ? પણ વિચારો તો વંટોળ જેવા હોય છે એક વાર શુરુ થાય એટલે તોફાન મચાવી ને રહે. મારા વિચારો શું તોફાન લાવવાના હતા મને નહોતી ખબર .

ભવિષ્યમાં જિંદગી ક્યા વળાંક લેવાની હતી એ સમજણ નહોતી પડતી . પણ એક ઘરમાં રહીને હું આમ જીવી નહિ શકું એ પણ હકીકત હતી. હું પણ એક સ્ત્રી હતી. એક માતાનું વહાલ હું પણ મારી અંદર રાખતી હતી . અંશને કારણે મતાની લાગણી મને થાય તે સ્વાભાવિક છે. હું રાધાને પણ સમજતી હતી અને  ક્યારેક રાધા માટે પણ કુણી લાગણી જનમતી હતી. ગુડીયામાં ફક્ત  મારો અને શરદનો જ અંશ છે એમ હું કેવી રીતે કહી શકું . નવ મહિના રાધા એ પોતાના લોહીથી એને સીંચી હતી . એ વાત મેં હમેશ મારા મન અને મગજ પર ્છવાયેલી રહેતી. આ વાતાવરણમાં હું પોતાને સમાવી નહોતી શકતી .

આવી વિકટ સ્થિતિમાંથી યોગ્ય રસ્તો શોધવા મથી રહી. શરદને મારા દિલના ભાવ બતાવતા સંકોચ થયો. ધીરે ધીરે મારું એન જી ઓ માં રહેવાનું વધવા લાગ્યું જ્યાં બાળકો મારી આતુરતાથી રાહ જોતા હતા  હું એમને ગુજરાતી, હિન્દી શિખવતી . મારો વધુ પડતો સમય હું એન જી ઓમાં જ વિતાવવા લાગી  . સવારના પણ હું મારા સમય પર નીકળી જતી કારણ એ આદત મને શરદે જ પાડી હતી એનું દ્રઢ પણે માનવું હતું કે જે કાર્ય કરો એમાં શિસ્ત હોવી જરૂરી હોય . આટલા વર્ષોથી સવારના મારા કામમાં એ મને મદદ કરતા અને સમય પર નીકળવા માટે એ આગ્રહ સેવતાં .

રાધા અને ગુડીયાના આવ્યા પછી આજે મને એન જી ઓ જવામાં જરા મોડું થઇ ગયું.  ઘરનું કામ દોડાદોડી કરીને પૂરું કરવામાં લાગી હતી . સવારથી રાધાને ઠીક ન હતું.  તાવ આવ્યો  હતો . માત્ર સવારથી ચા તેણે પીધી હતી. બાએ કહ્યું એટલે ખિચડી તેના માટે બનાવી.

મનનો એક ખૂણો થોડો સ્વાર્થી થઇ ગયો હતો. આજે એ ખૂણો ખુશ થતો હતો કે રાધા બીમાર રહેશે તો ગુડીયા મારી પાસે રહેશે . મને તેને લાડ કરવાનો સમય વધારે મળશે. મન કેવું વિચિત્ર છે. સ્વાર્થમાં લપટાયેલું હોય ત્યારે બીજાની તકલિફ તેને દેખાતી નથી. આજે તો એન જી ઓ માં જવાની પણ ઈચ્છા નહોતી થતી .  હું રાહ જોતી હતી કે શરદ મને કહે,’ આજે એન જી ઓમાં ના જા’ . કારણ બા ને તો એમના બાલકૃષ્ણ જ સવારના વ્હાલા હોય એમના બે કલાક તો સેવા પૂજા માં જ વ્યતીત થાય.

મનમાં લડ્ડુ ફૂટતાં હતા, હમણા શરદ કહેશે,’સ્મિતા આજે એન જી ઓમાં નહી જતી. ગુડિયાને તારે રાખવી પડશે. જે ધાર્યું હતુ તે થયું. શરદ રૂમ માં આવ્યા  અને બોલ્યા, “આજે થોડી મોડી’જા, રાધા ને તાવ છે .એ ગુડીયા ને તો સંભાળી લેશે પણ ઘરના બધા કામ પતાવીને તું જાય તો સારું “

મને મારા કાન પર વિશ્વાસ ન બેઠો. શું આવા શબ્દો સાંભળવાના દિવસો આવી ગયા ? જે વિચાર્યું હતું એનાથી સાવ વિરુદ્ધ સાંભળીને મારા મગજ નો પિત્તો ગયો . ક્રોધથી રાતીપીળી થઈ ગઈ. શરદ સામે એવી કાતિલ નજરે જોયું. સારું થયું રાધા અમારા રૂમમાં ન હતી. એના રૂમનું બારણું બંધ હતું. બા તો તેમના સેવાના રૂમમાં હતા.

ઉકળીને મેં જવાબ આપ્યો, “ હવે હું આ ઘરની ફક્ત કામવાળી બની ને રહી ગઈ છુ. તમને મારી જરૂરત ફક્ત ઘરના કામ પુરતી છે બાકી ક્યાય તમને મારી હાજરી ની જરૂરત નથી . અહિયાં મારા મન પર શું વીતે છે એ જાણવાની સમજવાની કોઈને દરકાર નથી લાગતી . બધા પોતાના સ્વાર્થ માટે જીવે છે . હું એક મા ન બની શકી એનો અફસોસ મને જિંદગી ભર રહેશે પણ હું મારા સ્ત્રીત્વ નું અપમાન નહિ થવા દઉ. ”

‘અહિયાં રહું એના કરતા હું મારી સંસ્થા માં જ ન રહું કે જ્યાં લોકો મારી કદર કરે છે જેમને મારી મમતાની જરૂર છે’ . મારી વાણી બસ એકધારી ચાલુ રહી. અપમાનિત થયેલી હું શરદના બાણે ઘવાઈ હતી. કદાચ હું ઈર્ષ્યાના અગ્નિમાં જલી રહી હતી. શરદનો, રાધાનો, બાનો કે અરે મારી વહાલી ગુડિયાનો કોઈનો વિચાર મનમાં ન આવ્યો.

મારી વાત સાભળીને શરદને પણ ગુસ્સો આવ્યો, તેમને પોતાના કાન પર વિશ્વાસ ન આવ્યો. તેઓ સ્તબ્ધ થઈ ગયા. આવા જવાબની આશા તેમણે નહોતી રાખી. સમતા તેમનામાં ઠાંસી ઠાંસીને ભરેલી હતી. મારો ગુસ્સો જોઈને તેમણે શાંત ચિત્તે કહ્યું, “ તને જે ઠીક લાગે તે કર આ ઘરમાં મારી મરજી પણ ક્યા કોઈ દિવસ કોઈએ જાણી છે , હું તો તને બાળક કરવા માટે પણ નાં જ કહેતો હતો તને અને બા ને બસ બાળક જોઈતું હતું . તો જ્યારે હવે એ બાળક કે જેમાં તારો પણ અંશ છે એ આવી ગયું છે તો હવે એને સંભાળવાની જવાબદારી પણ લેવી પડશે !“

શરદ પહેલેથી ખૂબ તટસ્થ વ્યક્તિ હતાં. હું હીરાને પારખવામાં નિષ્ફળ નિવડી હતી. મારી આંખે કાળા ચશ્મા ચડાવી હું દુનિયા જોતી હતી. અદેખાઈ અને ઇર્ષ્યાના ચશ્મા કદાપિ સત્ય ન નિહાળી શકે ! શરદે ખૂબ સ્વાભાવિક પ્રમાણે સત્ય હકિકતનું દર્શન કરાવ્યું.

“ હું જવાબદારી નહી મારું વ્હાલ વરસાવવા તૈયાર છુ પણ મને કોઈ મારી દીકરી હાથમાં પણ લેવા નથી દેતું અને ધીરે ધીરે એક પત્ની તરીકે નો મારો હક્ક પણ છીનવાઈ રહ્યો છે . કે જે તમારા ધ્યાનમાં નથી આવતું . મને મારી દીકરી ને વ્હાલ કરવાનો હક્ક સંપૂર્ણ પણે જોઈએ છે . આખો દિવસ હું તરસતી રહું છુ કે દિવસમાં એક વાર મારી દીકરી ને હું વહાલ કરી શકું ‘.

મારી જબાન બેફામ ચાલતી હતી. માત્ર મારો જ વિચાર કરી રહી. ગુડિયા, શરદ , રાધા કે બા કોઈનો લેશમાત્ર વિચાર મને ન આવ્યો. ગુડીયા માંડમાંડ તંદુરસ્તી મેળવી રહી હતી. ડોક્ટરના કહેવા પ્રમાણે માના દુધને કારણે તેની હાલત સુધારા પર હતી.

પાછું આળ શરદ ઉપર જ ચડાવ્યું .’શરદ તમે ન્યાય કરવામાં ભૂલ ખાધી છે તમે તમારા બાળકનાં પ્રેમમાં એટલા અંધ થઇ ગયા કે તમે એ ભૂલી ગયા છો કે હું પણ એની મા  છું.  ભલે મારી છાતીમાંથી દૂધની ધારા ન વછૂટી   પણ મારા કાળજા માંથી એક એક ક્ષણે વહાલ અને મમતાની લાગણીઓ ઝરે  છે . શરદ  તમે પણ હવે મારા નથી રહ્યા તો આ ઘરમાં હું શું કામ રહું  ?

“મારી જબાન કાતરની જેમ શરદના હ્રદયને  ચીરતી રહી. સ્વાર્થમાં ગળાડૂબ હું શું બોલી રહી છું તેનું ભાન મેં ગુમાવ્યું હતું. વિચારો એ મારી જિંદગી માં વંટોળ ઉભો કરી તોફાન મચાવ્યું. . પણ આ વંટોળ આવવાનો જ હતો એ મને ખબર  હતી. આગળ યા પાછળનો કોઈ વિચાર મને ન આવ્યો. ક્રોધમાં સળગતી હું ખોટું કદમ ઉઠાવી રહીછું એ વિસરી ગઈ. ધમ ધમ ચાલતી, ધરણી ધ્રુજાવતી હું રૂમમાં ગઈ.

મેં મારી બેગ ભરી અને સંસ્થા માં રહેવા માટે ચાલી નીકળી . રાધા અવાજ સાંભળી રૂમની બહાર આવી. તાવમાં તરફડતી હતી છતાં બે હાથ જોડી મને વિનવી રહી. સારું હતું ગુડિયા દૂધ પીને બપોરની નિંદર માણી રહી હતી.  બા એ મને રોકવાની બહુ કોશિશ કરી પણ મેં એમને પણ કહી દીધું કે,’ આટલા દિવસથી મારી સાથે જે થતું હતું ત્યારે કેમ કઈ ન બોલ્યા’.

મારા આ નિર્ણયથી બા અને શરદ બંને જાણે સ્તબ્ધ થઇ ગયા હતા . હવે બસ બંને એક મુક પ્રેક્ષક ની જેમ મને જોઈ રહ્યા હતા.  આજે જીવનમાં પહેલીવાર મેં બાને નકહેવાના શબ્દો કહ્યા. બાએ મને કદી ‘શરદની વહુ’ માની ન હતી. તેમને મન હું પોતાની દીકરીથી પણ અધિક હતી. એ બાની સામે બોલતાં મારી જીભ કેમ કપાઈ ન ગઈ ! શરદ તો પાષાણની મૂર્તીની માફક બારણામાં ખોડાઈ ગયા.

હું અભિમાની કોઈની પરવા કર્યા વગર ‘મારા ઘરનું આંગણું ‘ ત્યજી સંસ્થામાં રહેવા પહોંચી ગઈ !

સંસ્થામાં ગયે આજે બે અઠવાડીયા  થઇ ગયા હતા . શરદ મને રોજ ફોન કરતા સંસ્થામાં મને મળવા પણ આવતા અને મને સમજાવતા,’ કે ઘરે પાછી આવી જા તારા વગર મારું જીવન અધૂરું છે ‘. પણ હું ફક્ત સાંભળતી,કોઈ પ્રત્યુત્તર ન આપતી મારી પાસે હવે શબ્દો બચ્યા જ ન હતા . એવું ન હતું કે ઘર મને યાદ નહોતું આવતું કારણ મને પણ ઘરે જવું હતું . ઘર જ મારું અસ્તિત્વ હતું પણ મારું સ્વમાન મને રોકી રાખતું હતું અને  મેં એક વાર કહી પણ  દીધું હતું,’ કે જો રાધા જશે તો જ હું ઘરે પાછી આવીશ ‘.

અચાનક શરદ નું આવવાનું બંધ થયું ! એક દિવસ બે દિવસ ત્રણ દિવસ,. હવે મને ચિંતા થવા લાગી કે શું થયું હશે ?

 

 

Posted in ગૃહ પ્રવેશ | Leave a comment

ગૃહ પ્રવેશ- (૮) રેખા શુકલ

gruhapravesh

અમારી ગુડિયા અમારું વ્હાલ હા ..નજર દોષ માનજો પણ બહુ જ સુંદર દેખાવે. તેના કાળા ભમ્મર લીસ્સા લીસ્સા વાળ ને તેની મોટી મોટી હસતી આંખો અરે સૌને રીઝવે તેવી મારી ગુડિયા બસ મને બહુ જ ગમે.

જરાક જો રડે ને તો તેનું નાક લાલ લાલ થઈ જાય. તેના માટે હું તો જુદા જુદા રંગના ફ્રોક લઈ આવેલી ને વાદળી રંગ નું રોમ્પર મારું ફેવરીટ હતું પણ થોડી મોટી થશે પછી તેને ફીટ થશે. બા ને સ્વેટર ગૂંથવાનું ગમે તો તેમણે પ્રેગનન્સી દરમ્યાન એક પીંક સ્વેટર પણ ગૂંથ્યું. ને શરદ પણ હરખ પદુડા તો ખરા જ ! બાબા ગાડી લઈ આવી ને મૂકી રાખી છે. પણ આ કટકા કટકા નું વ્હાલ મનમાં ઉત્પાત જગાવે છે. ને એમાં ક્યાં મન ભરાય છે ?

એક વાર ગેસ્ટરૂમ ની વીંડો ખોલેલી હતી. ને તેના બહાર ના ભાગમાં શરદ ફૂલો ની ક્યારીઓની માવજ્ત કરતા હતા. બારી ની બહાર રાધા વાદળો ને ઝાંખી રહી હતી ને અચાનક બંનેની નજરો મળી હશે કે કેમ તેણીએ હાથ હલાવી સ્મિત આપ્યું. ને મારું બસ ત્યાથી પસાર થવું ને જોવાઈ ગયું, મનમાં ઉદભવેલ વિચાર ડંખ્યા ને મેં બીજી તરફ મોં ફેરવી લીધું..પણ મન માંકડુ ના રહે સીધું …પાછું જોયું ઝરમરિયાં વરસાદ ની આવતી ઝીણી વાંછટ ની મજા લઈ રહી હતી રાધા. ને ઝાડ ની નીચે શરદ થોડો થોડો ભીંજાતો ઉંચી નીચી નજર ટપટપ ટપકતાં વરસાદ ની મજા માણી રહ્યો હતો. પ્રણયલીલા ની વાંછટ મને દઝાડી ગઈ…મારા રૂંવાડા ખડા થઈ ગયા.

‘આમ તો સ્ત્રી સર્જાઈ છે બલિદાન ને ત્યાગની મૂર્તિ બનવા કે શું ..! પણ હવે તો આ બધું મારા થી સહન નથી થઈ શકતું. મારા જ ઘરમાં હું જ મેહમાન ?’ પણ મારી વાત સાંભળી ને મારી અપેક્ષા બહાર રાધા દબાયેલા અવાજે લો બોલી કે ‘ તમે જે કહો છે એ વ્યાજબી ખરું પણ કેટલું બધું અજુગતું તો છે જ દીદી, હવે હું ત્યાં જઈને પણ શું કરીશ ? તમે જ કહો ને …આપણી આ ગુડિયા વગર હું ત્યાં નહીં જીવી શકીશ. અને માનશો આખા ગામમાં બોલો બધાને આ વાત ની જાણ થઈ ગઈ છે કે હું આખા એક વર્ષથી અહીં આપ લોકો સાથે જ રહું છું ! અને આમ પૂછો તો સાચું કહું તો હવે આ ઘર પણ મને મારું જ લાગે છે. અને ખાસ તો હવે ગુડિયા વગર રેહવું મારે માટે શક્ય જ નથી…. રાત-દિ બસ એના જ વિચારોમાં ખોવાયેલી હોંઉ છું. પડખામાં લંઉને પેટે પાટુ મારે છે તો ય આ ગુડિયા મને મારી લાગે !! અને જોવા જઈએ તો મારી પાસે બીજો કોઈ સહારો છે જ ક્યાં?

તમારી વાત તો સાવ જુદી …ઘરે આવો તો ગુડિયા ને બહાર તમારા એન્જીઓ માં વ્યસ્ત .. જ્યારે મારું તો આખું ભાગ્ય એ જ મારી ગુડિયા ..! ‘ મમતા આનું જ નામ હશે પણ હું તો સજ્જડ થઈ ગયેલી કે આ બધું સાંભળ્યે જતી હતી…. સ્તબ્ધ બનીને !! અને રાધા તો બોલ્યે જ જતી હતી.

પગ ભલે થીજી ગયા હોય , ભારે થઈ ગયેલું મન કરે ભારે તરકટ અને દિલ તો ભાવ થી હોય બસ વિભોર ! કંઈ જ ના સાંભળે…અરે માનવા તૈયાર જ નહોતું. હા બસ મને તો મારું ધર્-પતિ-બા- મારું સ્થાન બધું જ પાછું જોઈતું હતું. મેં સહેજ ડોકું ફેરવ્યું તો શરદ ને ચુપચાપ ત્યાંથી ચાલ્યા જતા જોયા. લાચાર અજનબી પગલાં ને હું બસ તાંકી જ રહી. હૈયું મારું ભરાઈ આવેલુ. હુ મારી રૂમ માં ઝડપભેર પગલાં ભરી ને આવી ને ધ્રુસ્કે ધ્રુસ્કે રડી પડી.

અચાનક શરદનો હૂંફાળો હાથ મારી પીઠ પર પ્ંપાળતો સ્પર્શ ને મારી નજર શરદ પર પડી. એમના ચહેરા ઉપરથી નરી લાચારી ટપકતી ભાળી અરેરે ! આ કેવી પરિસ્થિતી માં બધા સપડાઈ ગયા હતા ..અને એમની પાંગળી લાચારી ઉપર ગુસ્સો ને દુઃખ જાણે મને કોરી ખાતા હતા જેનાથી હું વધુ ને વધુ ચોધાર અશ્રુધારે ભીંજાતી ગઈ. શરદ મારી પીઠ પ્ંપાળતા રહ્યા, વ્યર્થ સાંત્વના ઠાલવી રહ્યા હતા ને દર્દ મને ભીંજવી રહ્યું હતું . ઇરછા થી ઉદભવ્યું દુઃખ, વિચારો નો વાયરો વાયો વંટોળ બની ને ભીના નૈનો જેમ તેમ થઈ ગયા હશે બંધ ..બીજો દિવસ તો અંગડાઈ લઈ ને ઉઠ્યો સૂરજ ત્યારે સૂજેલી આંખો, પોપચાં અર્ધ-બિડ્યા રાખી નજર મેળવવા તલપાપડ થયા.મૂંગા મૂંગા ગોળ ગોળ ફરતા સિલિંગ ફેન પર પટપટાવતી આંખે મેં ઉઠવાનો વ્યર્થ પ્રસાસ કર્યો. મન તો આખું ડહોળાયેલું આ અંધારી ટનલમાં આશા ની કિરણ ગોતતું હતું . હું તો ક્યાંય સુધી પડી રહી હોત…ભારે આંખો ઉઘડી ને બંધ થઈ. રાહ જોતી પાંપણો પોપચા વચ્ચે ગડમથલ અનુભવી રહી. છેવટે ફેરવ્યું મેં પડખું … ને આડી પડેલી હુ ઉભી થવાનો ફરી વ્યર્થ પ્રયત્ન કરી રહી. શરદ સામું નજર પડી અને મને પણ એમની શુષ્ક આંખો ના ભીના ખૂણા દેખાઈ ગયા.

રૂટિન માં રત પ્રત રહેતી માનવજાત નો ભાર આજે ઘણો લાગ્યો. મનમાં મંત્ર થઈ બોલ્યા કરું ગુડિયા ગુડિયા પણ સપના તણાય છે ને રઘવાયા આંસુઓ જાય ભાગ્યા…કેવી કેવી આવન-જાવન આ વણથંભી વણઝાર વ્યથા ની વાર્તા મંડાય તે પેહલા તો સંતાકૂકડી શબ્દો ની. હા, આ રાધા ની માંગ પણ વ્યાજબી જ છે કેમ કે બા ને તો તેમનો તંદુરસ્ત વંશ સૌથી વ્હાલો. અનુભૂતી કરાવે રાધા ને પ્રથમ કૂંપણ બાળકી કૂમળી જુઓ ભરમાવે વ્હાલ અત્યારથી. ગુડિયા પણ પાછી બંને પાસે હોય ત્યારે રડે પણ નહી.

રેડિયા પર ‘ તુમ બે વફા હો ના હમ બે વફા હૈ મગર ક્યા કરે અપની રાહે જુદા હૈં !!’ ગીત સાંભળ્યું તો ગંગા-જમના આંખે થી વહેતા રહ્યા. મધરાતે ભૂખી થયેલી ગુડિયા ને રમાડતી રાધા નો અવાજ મારા કાને પડ્યો ને થયુ આવો મમતા નો લ્હાવો તેના નસીબ માં કેમ ન્હોતો. પણ સ્ત્રી ને જેટલી લાગણી બાળક માટે જેટલી થાય તેટલી કોઈ ને ના થાય..અને હું પણ એક સ્ત્રી થઈ ને બીજી સ્ત્રી ની વ્યથા સમજી શકતી નથી કેમ કે કોઈ સ્ત્રી પોતાનો પ્રેમ શેર કરી શકતી નથી. બેબી નું લાત મારવું ને શરદ નું રાધા પાસે બેસી જવું ને તેના પેટ પર હાથ ફેરવવો બધું સાંખી ગઈ. બા એ જણાવેલો તટસ્થ નિર્ણય પણ ખમી ગઈ.

ભલે રાધા શ્યામલી હતી પણ ઘાટિલી તો હતી જ , અને પ્રેમ ને લાગણી તો સાથે રહેવાથી જ થાય છે ને? હું સમજું છું છતાં પણ ના-સમજ માં ગણાવું નહી પરવડે. કોઈ ને મારો વિચાર જ નથી આવતો ? હું પણ દસ દસ વર્ષ બેસી રહી આ દિવસો જોવા માટે આ ઘરમાં ? મને પણ બાળક જોઈએ છે તેવું તો મેં કેટલી વાર કહેલું ને તેથી જ તો શરદે ને બા એ જે કઈ કહ્યુ તે બધું જ કર્યું જ ને. પણ બા નું બોલવાનું મને ક્યારેક રડાવી દેતું ને શરદ કંઇ પણ બોલ્યા વગર મને પંપાળી ને આંખો થી સાંત્વન દેતા. મારી પડખે આવી મારી સાઈડ લેતા ને અહેસાસ જતાવતા કે હું સમજું છું !! ક્યારેક બહાર લઈ જતા ખાસ કરી ને પાર્ક માં. બગીચા માં બેસવું અમને બહું જ ગમતું . બગીચાની બેંચ પર મોકળાશની ઘડી માં દિલ નો બોજ હળવો કરી શકતી…ને કેહતી પણ ખરી કે ‘ શું તમને હું હજી ગમું છે ને !’ શરદ બોલી ઉઠે ‘યુ આર માય લવ ! હું તો બસ તને તને અને તનેજ પ્રેમ કરું છું ‘

બગીચા ના ફૂલો જાણે અનુમતિ આપતા હોય તેમ ટગર ટગર જોઈ ને હસ્યા કરતા. અમારી વાતો સાંભળી ને પવન પણ ગેલ કરી જાતો મારા વાળો ની લટો માં અડપલાંઓ કરી જતો. ને હું વાળ પાછા સરકાવું ને મંદ મંદ મુસ્કાને પાછો વળી જતો. થોડો ઉપર જઈ ગુલમહોરને છેડતો પવન કેસરી ફુલો ની મહેંક સંગ પુષ્પવૄષ્ટિ કરતો અમારા પર. ને અમે બંને હસી પડતા. મારા ખોળા માં માથુ નાંખી ને સૂતેલા શરદ કહેતા “હમ તો ક્યા મૌસમ ભી મહેરબાન હૈં આપ પર ” આખરે મેં આ બધી વાત જ્યારે બા ને કહી તો તે બોલ્યા ‘હુ તો આ બધું જાણું છું આજ ની જન્મેલી થોડી છું ! ધૂપ માં સૂકવાયા ર્ંગ વાળ થઈ ગયા ભૂખરાં ને બરછટ …ભલે ને નજર નું તેજ થઈ રહ્યું છે માત્રા માં ઓછું પણ હું બધું જાણું છું. પણ રાધા શું કહે છે તને ખબર છે ?’ જવાબ ની રાહ જોયા વિના પાછા બોલ્યા ‘ રાધા કહે છે કે જો તે આ ઘર માંથી જશે તો સાથે ગુડિયા ને પણ લેતી જશે !’

સૂડી વચ્ચે સોપારી ..દશા બસ મારી બિચારી. ” હવે તું જ કહે સ્મિતા હું શું કરું ? આટઆટલા વર્ષો પછી આ ઘરમાં રડતા બાળક નો અવાજ સ્ંભળાયો છે. ..ને તે પણ મારા વ્ંશ નો..!! હવે રાધા ઘરમાં રહેશે કે જશે તમે નક્કી કરો શું કરવું તે …પણ હું તો એટલું જ જાણું કે મને મારો વ્ંશ આ ઘરમાં જ જોઈએ બસ ‘ ….બસ બા તો તટસ્થ નિર્ણય જણાવી ગયા. વજ્રાઘાત થયો દિલ પર જાણે ..મારે માથે તો આભ પડ્યું ..!આ બધી જંજટ માં પડ્યા જ ના હોત તો કેટલું સારું હતું !! શરદે બીજા લગ્ન કરી લીધા હોત તો વધુ સારુ રહેત ને ! અને સાચુ કહું એ વાતનું દુઃખ હું સાંખી લેત ..સહી લેત એ ને મનાવી લેત મન ને કે શરદ મારા પ્રેમ ને યોગ્ય ના રહ્યા…ને તે વાત નું દુઃખ ઓછું થાત.

આ બધા નો અંત શું થાશે? કોઈ સલાહ સૂચન થી શું ખરેખર આવશે નિવેડો ?? અત્યાર સુધી તો માનતી આવી છું કે જે થાય છે તે સારા માટે જ થાય છે. મને ઉપરવાળા માં શ્રધ્ધા છે. પણ આ વ્યથા માં મારી શ્રધ્ધા ડગમગે છે…શું મને આમ જ તડપવાનું હશે મારી જીંદગી માં ? બા મોટા છે પણ આ બાબતે સુલેહ કેમ નથી કરતા ? સાચી સલાહ કેમ નથી દેતા ? કદાચ તેમની પણ ધીરજ ને લાગણી ના જાળા માં પૂરી દીધી લાગે છે. મન ની મૂંઝવણ કંઈક ઓછી થાય તો કેવું સારું લાગે. પણ આ તો રોજ રોજ જોવાનું, રોજ રોજ બળવાનું જીવતા, રોજ આ ના પરવડે તમને નહીં સમજાય કદાચ પણ નસ નસમાં ભરાયેલી મારી ખુદ્દારી બળવો પોકારે છે. બધું સચવાય એવું કંઈક ચમત્કારિક થાય તો !! તો તો બાત બન જાય . —રેખા શુક્લ

Posted in ગૃહ પ્રવેશ | Leave a comment

અન્ય શરત (૧૧) પ્રવિણા કડકિઆ

સ્મરણ યાત્રા

“ના જીગી, આટલી બધી રાહ જોવાનું હવે શક્ય નથી. તું જાણે છે, અત્યારે તે ફ્લેટના ભાવ બહુ સારા આવે તેમ છે. તે માટે તારી મમ્મીના મરવાની રાહ જોવાની?”

પતિ અને પત્ની વચ્ચેનો આ સંવાદ મારા કાનમાં ગરમ સીસું રેડાયું હોય તેવું દર્દ આપી રહ્યા. જીગરકુમાર જીજ્ઞાસા સાથે અડધી રાતના જે વાત કરી રહ્યા હતાં તે અવાજના ભણકારા મારા કાનમાં ૨૪ કલાક ઘૂમતાં રહ્યા. કાન ઉપર બન્ને હાથ દબાવ્યા. અવાજ વધુ ઘેરો અને કર્કશ થતો ગયો. મારૂં દિમાગ કામ કરતું અટકી ગયું. ઘડીભર મનને મનાવવા લાગી, ‘મેં સાંભળ્યું એ સાચું નથી.’ પણ હકીકતને કેવી રીતે ખોટી ઠેરવી શકાય? જો કોઈએ આવું કહ્યું હોત તો મેં ન માન્યું હોત પણ આ તો અડધી રાતે મેં મારા કાનથી સાંભળ્યું હતું.

હતપ્રભ થયેલી હું તે દિવસે ટેક્સી કરીને ઘરે આવી પહોંચી. દીકરી જાણતી હતી એકવાર મમ્મી મન મક્કમ કરે પછી તેની ના ની હા ન થાય કે હા ની ના ન થાય. કોઈ પણ સમસ્યાનો હલ રડીને નહી આવે તે હું બરાબર સમજી ગઈ હતી. છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી દીકરીઓને ત્યાં હતી. ઘરમાં કાંઈ ઠેકાણા ન હતાં. જે  જીજ્ઞાસા મારાં હૈયાનો હાર હતી તેની અને જીગરકુમાર વચ્ચેનો સંવાદ મને આઘાત આપી ગયો. હવે ઉમર એવી ન હતી કે મનમાં કોઈના પ્રત્યે કભાવ આવે. કિંતુ માનવ સહજ સ્વભાવને કારણે દુઃખ નહોતું થયું એમ કહી મારી જાતને છેતરી નહી શકું.

પાડોશી ખૂબ સારા હોવાને કારણે રમાબહેન ખીચડી અને કઢી આપી ગયાં હતા તે ખાધાં. ઈશ્વરે માનવને પેટ આપ્યું છે. ભૂખ લાગે એટલે ભલેને ગમે તેવા સંજોગો હોય બે કોળિયા ગળાની  નીચે ઉતરે એટલે મગજ વિચાર કરવા માટે સતેજ બને. સામાન ગોઠવવાની જરા પણ ચિંતા ન કરી. કેટલા દિવસે ઘરે આવી હતી. ભણકારાં વાગતાં હતાં કે કોઈના પગલાંનો અવાજ સંભળાય છે.

બકુલ આવીને પૂછશે, ‘કેમ છે તને? થાકી ગઈ છો? હિંમત નહી હારતી. જો તારો ઈશ્વર તારી સાથે છે. આપણા સાથે ગાળેલાં વર્ષોનો અનુભવ તારી પાસે સિલકમાં છે.  હું ભલે તારી સાથે નથી પણ પ્રેરણારૂપે તારી સંગે છું.’

બકુલનો મારા પરનો વિશ્વાસ જોઈ મારું મુખ આવી કપરી પરિસ્થિતિમાં પણ મલકાઈ ઉઠ્યું. ધરતીની શરૂઆત અને છેડો બન્ને ઘર છે. મને ખૂબ શાંતિથી નિદ્રા આવી. મારી અને બાજુવાળાની કામ કરનાર બાઈ એક હોવાથી ઘરમાં લાઈટ જોઈ તે સવારના પહોરમાં આવી ગઈ. તેને ખબર હતી ઘરમાં ચા કરવા માટે દૂધ પણ નથી. જઈને દૂધ લઈ આવી. અમે બન્ને સાથે ચા પીવા બેઠાં. મારા મોઢા પરની રેખાઓ ઉકેલવામાં તે સફળ થઈ.

‘સઘળાં બરા હાય કાય?’

મેં હસીને કહ્યું, ‘હો.’ પણ મારું હાસ્ય રૂદન જેવું તેને જણાયું.

‘બરા, બરા, ચિંતા કરું નકા. મી આહે તુમચા સંગાતી.’

બાઈના ઉષ્માભર્યા શબ્દો મારાં અંતરને સ્પર્શી ગયા.

ઘરે આવ્યાને બે દિવસ થયા. બન્ને દીકરીઓના ફોન રોજ આવતાં. તેમના અવાજમાંથી નિતરતું અલગાપણું અને લુખ્ખાપણું તરત પદર્શિત થઈ જતા હતા. મારું હ્રદય ચિત્કાર પામતું પણ કાળજું કઠણ કરી સહન કરી લેતી. મા હતી એટલે થયું દીકરીઓ છે, થોડાં દિવસોમાં ભૂલી પાછી પ્રેમ વરસાવશે. માતા અને પિતા, બાળકોની નાદાનિયત પર કદી નારાજ નથી થતાં. આ ઉંમરે કોઈ પણ જાતનું બેહુદું વર્તન પોતાના જણ્યા કાજે શોભાસ્પદ ન હોય એટલી સમજ તો મારામાં હતી.

બકુલે સામે જોઈ સ્મિત રેલાવ્યું, ‘તું, વહાલને નામે એમની વાતોમાં આવી જતી નહી. તારું ધ્યાન હવે તારે જાતે રાખવાનું છે’.

મન પાછું તે દિવસની વાતોમાં વિહરી રહ્યું. ઘરે આવી હતી પણ વિચારો પીછો છોડતાં નહી. હવે તો સલાહ પણ કોની લેવાની? હું મૂઈ ભીંત ભૂલી હતી. જો આજે બકુલ હયાત હોત તો શું કરત? મારા મને તોડ કાઢ્યો. ‘આ તો પરણેલી ઘરસંસારવાળી દીકરીઓ છે. તેમને હવે માતા પિતાનો નહી, સૌ પ્રથમ પોતાના સંસારનો વિચાર આવે. પછી તેના બદલામાં શેનું બલિદાન આપવું પડે તેની ચિંતા કરે.’

મનની દલીલ બાજી ‘ટગ ઓફ વોર’ની જેમ બન્ને બાજુ ખેંચે. ‘ખેર, ખોટી ચિંતા કરીશ અને મારું આ દુનિયામાં કોઈ નથી એવા ગાણાં ગાઈશ તો શું બકુલ પાછાં આવવાનાં હતાં?’

સ્પષ્ટ જવાબ હતો,”ના”.

‘તો શાંતિથી વિચાર કર કે આ સમસ્યાનું હલ કઈ રીતે કાઢવું.’

એ તો સારું હતું કે પૈસાનો કારોબાર બધો મારા હાથમાં હતો. બન્ને દીકરીઓ પરણીને સાસરે ગઈ પછી બકુલે બાજુમાં બેસાડી મને બધું સમજાવ્યુ હતું. ઘરનાં કાગળિયા, બેંકના ખાતામાં પૈસા, લોકરની ચાવી બધી વસ્તુઓની મને ખબર હતી. વળી થતું, આ બધી માયાને હવે મારે શું કરવી છે? બકુલ સાથે શું લઈ ગયા અને હુ શું લઈને જવાની? શાંતિથી બેસીને હવે આ જીવનનો કોયડો સુલઝાવવો પડશે. ૭૧ વર્ષની ઉમરે કાંઈ અમસ્તા વાળ સફેદ નહોતાં કર્યા. દરેક પ્રશ્નો સુલઝી ગયાં પછી સાવ સરળ જણાય પણ જ્યાં સુધી તેનો નિવેડો ન આવે ત્યાં સુધી એમ થાય કે હવે શું?

ગઈકાલે રાતના સ્વપ્નામાં ચાર ભૂલકાં આવ્યા. હમણાંથી તેમના મમ્મી અને પપ્પાનું આવવાનું ઓછું થઈ ગયું હતું એટલે તેઓ પણ મળી શકતાં નહી. નાનીએ સ્વપ્નામાં કવન અને પવનને ભણાવ્યા, ચિરાગ મોટો હતો, પણ બેલા ખોળામાંથી ઉતરવાનું નામ લેતી ન હતી. ખૂબ વહાલ આપ્યું. તેની ભાવતી ગોળપાપડી ગરમાગરમ બનાવીને ખવડાવી ત્યારે માંડ શાંત થઈ.

‘નાની, તું કેમ આવતી નથી?’

‘નાની, તારા વગર અમને આટલું વહાલ કોણ કરે?’

‘નાની, મમ્મી અને પપ્પા તો બસ આખો વખત અમને નેની પાસે મૂકી કાં તો પાર્ટીમાં જાય અથવા મુવીઝમાં.’

‘નાની, તું અમને રામાયણ અને મહાભારતની, પેલા બાળ કનૈયાની વાતો કરતી હતી એવું હવે કોઈ નથી કરતું.’

આજે સવારે મારી આંખ ખૂલી ત્યારે ખૂબ સુસ્તી હતી પણ રાતનું સુહાનું સ્વપનું સવારે વાગોળવાની મઝા માણી. બાળકો જાણે મારી ચારે બાજુ વિંટળાઈ વળ્યાં હતાં.

આજે રવિવાર હતો. બન્ને છોકરીઓને ઘરે આવવા ફોન કર્યા.

જીજ્ઞાસા કહે, ‘મા, આજે બન્નેને બર્થ ડે પાર્ટીમાં જવાનું છે’.

આશા તૈયાર થઈ ત્યારે એના પતિદેવ બોલ્યા, ‘ભૂલી ગઈ, આજે તો કવન અને પવનને ટેનિસના ક્લાસ છે. પાછા આવશે ત્યારે તો થાકી ગયા હશે’.

મને બધું ફોન ઉપર સંભળાતું હતું. સામાન્ય વાત કરીને ફોન મૂકી દીધો. આજે હવે ખરેખર મને લાગ્યું ‘ હું પરાઈ થઈ ગઈ છું’. તેમ છતાં મનમાં જરા પણ કડવાહટ ન રાખ્યો. આખરે હું મા છું. બાળકોને જુવાની હોય, ઈશ્વરની દયાથી પૈસેટકે સુખી હોય, છોકરમત કરે. તેમના બાળકો મોટાં થશે ત્યારે બધું સમજશે.

આજનો મારો દિવસ ખૂબ સરસ જવાનો છે એવું સવારથી લાગતું હતું ત્યાં જ કવન અને પવન બન્ને ભાઈઓનો ફોન આવ્યો. ફોન ઉપર આમંત્રણ આપ્યું, ‘નાની મંગળવારે તૈયાર રહેજો. અમારી સ્કૂલમાં વાદવિવાદ સ્પર્ધા છે. અમે બન્ને ભાઈ એક બીજાથી વિરૂદ્ધપક્ષમાં છીએ. અમારું મન હતું નાની કે તું ન્યાયાધીશ બને પણ સ્કૂલના પ્રિન્સીપાલે કહ્યું વિદ્યાર્થીઓના સગાં ન્યાયાધીશ ન બની શકે’.

કવન જરા લાડલો હતો. ‘નાની, ત્યાં ભલે તું ન્યાયાધીશ ન બને પણ અમારા બન્નેમાં કોણ સરસ બોલીને દલીલ કરે છે એનો ફેંસલો અમે તારી ઉપર છોડવાના છીએ.  નાની, છના ટકોરે અમે બન્ને ભાઈ, મમ્મી અને પપ્પા સાથે તને લેવા આવી પહોંચશું. તૈયાર રહેજે, હોને?’

મારા મનથી આજે સોનાનો સૂરજ ઊગ્યો. બકુલને હમેશા ગમતું જો હું વાદળી કલરની સાડી પહેરું તો. આજે તેના ફોટા સાથે લવારો કરી રહી. ‘બકુલ, જુઓ તો ખરા, આપણાં દૌહિત્રોએ મને ન્યાયાધીશ બનાવી દીધી. મારે ન્યાય કરવાનો છે.’

મંગળવારે તૈયાર થઈને બેઠી હતી. ૭૧ વર્ષની ઉમરે આ નાટક ભજવવાનું હતું. સભા સ્થળે ગઈ. બન્ને બાળકો મને પગે લાગીને ગયાં. ઉગ્ર ચર્ચા ચાલી રહી હતી. વિષય હતો, “વડીલો પ્રત્યે બાળકોની ફરજ”. બન્ને પક્ષે જોરદાર દલીલ અને સમર્થન કર્યાં. મારૂં મન તો કવન અને પવનનાં મંતવ્યોમાં પરોવાયું. બન્ને બાળકો પર ગર્વ થયો. તેમના માટે સુંદર કાંડા ઘડિયાળ લાવી હતી. ગાડીમાં ઘરે જતાં બન્નેએ મારો અભિપ્રાય પૂછ્યો. ખુલ્લા દીલે બન્નેને નવાજી તેમની ભેટ આપી. આશા અને આતશકુમાર પણ ખુશ થયા.

‘મમ્મી, ચાલ ઘરે. થોડા દિવસ રોકાઈ જજે.’ આખરે મારું લોહી બોલી ઉઠ્યું.

‘બેટા, આજે નહી, ફરી કોઈક વાર આવીશ. હમણાં તો ઘરે જઈશ.’

એક વસ્તુ મારી આંખ અને હ્રદયે સાથે નોંધી. દીકરી અને જમાઈ બન્ને ખૂબ ઈજ્જત તથા સન્માનની ભાવના સાથે મારી જોડે વર્ત્યા હતાં પણ દિલ માનતું ન હતું.. બધું જાણે ઉપરછલ્લું લાગતું.

કોઈક વાર તબિયતને કાંઈ થાય બાકી ૭૧ વર્ષની ઉમર પ્રમાણે શરીર કહ્યામાં રહેતું. બકુલ વગર જાણે તેઓને એમ થતું કે મમ્મી અમારે માથે પડી છે. સાચું પૂછો તો હું તેમના ફેરા ખાતી. તેમની પાસે ન છૂટકે મારે કોઈ કામ ચિંધવાની પરિસ્થિતિ આવતી.

જીજ્ઞા અને આશા બન્ને સંપી ગયા હોય એવું મને લાગતું. આમ પણ ,”હું હવે ખર્યું પાન”. મારી પેલી મનોરમા કહેતી, ‘તું નસીબદાર છે. આજના જમાનામાં તો દીકરીની મા રાણી, ઘડપણમાં મહારાણી.” પણ અહીં તો કાંઇ અવળું જ જણાતું હતું. લોકોને મોઢે સાંભળ્યું છે દીકરા-વહુ ચાકરી ન કરે. પણ અહીં તો દીકરી અને જમાઈ મિલકત પર નજર ટાંપીને બેઠા છે.

હું હવે કેટલા યુગ જીવવાની. મારા મર્યા પછી તેમનું જ છે ને. ભલે દીકરીઓ મને અળગી માને. મારા માટે તો બન્ને સરખી છે. હરીફરીને બે દીકરીઓ તો છે. તેમને દુ:ખ નહી થતું હોય, આવા પરાયા વર્તન માટે અને તે પણ પોતાની જન્મદાત્રી સાથે? મનને ખૂબ સમજાવ્યું. પણ બન્ને દીકરીઓ જે રીતે મારી સાથે વર્તન કરી રહી હતી .તે પરથી લાગ્યું કે તેમ નહી હોય. કારણ તો અમારા બધાની વચ્ચે સ્પષ્ટ હતું, ‘મા, તારો ફ્લેટ વેચી અમારી સાથે રહે’. તેનો મતલબ એટલો કે ‘ફુટબોલની જેમ આ ઘરેથી પેલા ઘરે જા, તને કહેવાનું નહી કે ક્યારે? અમારી મરજી પ્રમાણે.’

મારા પ્રશ્નનો જવાબ ખોળવા પ્રયત્નશીલ બની. શા માટે મારે એવું જીવન જીવવાનું? બકુલ હવે ગેરહાજર છે એટલે? નથી મારે તેમની પાસે ઘર ખર્ચ માટે ફૂટી કોડી માંગવાની. માંદી સાજી થાંઉ તો બે બાઈ વધારે રાખી શકું તેવી તૈયારી છે. ભલુ થજો આજે બકુલ મને મૂડી આપીને ગયો છે. પૈસા ન હોત તો મારા શું હાલ થાત?

મને જરા પણ ચેન પડતું નહી. આમ પણ મારી જરૂરિયાત ખૂબ થોડી હતી. છેલ્લા અઠવાડિયાથી મનોમન કાંઈક નિર્ધાર કર્યો. આમ અસહાય સ્થિતિમાં જીવવું ખૂબ કપરું છે. દીકરીઓ અને જમાઈઓ ભલે ગમે તે ચાહે, મારે કોઈના ઓશિયાળા થઈ જીવવું નથી. જો મારે તેમની ખફા સહન કરવી પડે તો તે મંજૂર છે, પ્રેમમાં સોદો મંજૂર નથી. પ્રેમ તો પર્વતમાંથી નીકળતાં ઝરણા જેવો નિર્મળ હોય. જ્યાં માત્ર સ્વાર્થની ગંધ હોય તેવી સોદાબાજી કઈ રીતે સહન થાય? આંખ બંધ કરી ગહન વિચારોમાં ડૂબી ગઈ. પછી મુખ પર પરમ શાંતિ પ્રસરી ગઈ.

Posted in અન્ય શરત | 1 Comment

તરુલતાબેન વાર્તા સ્પર્ધાનું પરિણામ

"બેઠક"-શબ્દો નું સર્જન

પ્રજ્ઞાબેન ,

નીચે મુજબ ઇનામો જાહેર કરું છું,’બેઠક’માં હું હાજર રહીશ .બહારના લેખકોને ઈનામની રકમની વ્યવસ્થા કરી આભારી કરશો.વિજયભાઈ શાહની વાર્તાને ‘બેઠક’ તરફથી સન્માનપત્ર ઈ મેલથી
મોકલી શકાય, એમની વાર્તા પ્રથમ કક્ષાની છે પણ હરીફાઈમાં સામેલ કરી
નથી.તમારી વાર્તા ‘હલો કોણ?’સરસ મઝાની નાટિકા જેવી છે,તમે સચોટ સઁવાદોથી
સસ્પેન્સ આપો છો .

પરિણામ
પ્રથમ પુરસ્કાર (બે વચ્ચે વહેંચાય છે.)
ભૂમિ માછી વાર્તા ‘કુસુમના કંટક ‘
આરતી રાજપોપટ વાર્તા ‘સુવાસ ‘
દ્વિતીય પુરસ્કાર
રેખા પટેલ વિનોદિની વાર્તા ‘એક બોજ ‘
તૃતીય પુરસ્કાર
ઇન્દુબેન શાહ   વાર્તા ‘ભગવાન ભરોસે ‘
પ્રોત્સાહક ઇનામો
જયવન્તી પટેલ વાર્તા ‘ઝન્ખના’
પન્ના શાહ વાર્તા ‘વિધુ પુત્ર જમાઈ ‘

બેઠકમાં મળીશું ત્યારે ઈનામની રકમ તમને આપીશ.
બેઠકમાં સમય હશે તે પ્રમાણે વાર્તાઓની ચર્ચા કરીશ.
દર વર્ષે આ પ્રમાણે વાર્તા સ્પર્ધા રાખીએ તેવી શુભેચ્છા

વાર્તા સ્પર્ધામાં ભાગ લેનારા સૌ સર્જકોને અભિનન્દન.આ પ્રકારે ભવિષ્યમાં
સહકાર આપતા રહેશો તેવી આશા છે.તમારી સર્જનશક્તિથી વાચકોને ઉત્તમ આનન્દ
આપી આપણી માતૃભાષાને ગૌરવવન્તી કરશો તેવી શુભેચ્છા.

સૌ પ્રથમ…

View original post 335 more words

| Leave a comment