હમીરસરની પાળેથી ધિંગેશ્વર મહાદેવના મંદિરમાં બન્ને આવ્યા અનામિકા અને અનિલે સાથે બેસીને હળવા સ્વરે બસ એક બીજાને સંભળાય તેમ “શિવ તાંડવ સ્તોત્ર” બોલવા લાગ્યા પુરૂ થતાં બન્ને પ્રણામ કરી પ્રરિક્રમા કરી બહાર આવ્યા અને પછી સ્વામી નારાયણ મંદિરમાં ગયા ત્યાં દર્શન કરી ને ઘેર આવ્યા ત્યારે સંધ્યા પુલાવ માટે ગાજર સમારતી હતી તે છરી તેણીના પાસેથી લઇને અનામિકા સુધારવા લાગી અને તારમતીએ બાજુમાં મુકેલા ભાત જોઇને તેણીએ કહ્યું
“આઇ! તમે બહાર બેસો હું બનાવું છું પુલાવ”
“કેમ? હું ઊભી રહીશ તો શું વાંધો છે?”
“એવું કશું નથી આઇ! હું તો અમસ્થું કહેતી હતી…”તારામતી સામે જોયું તો તારામતી હસી
“સારું ચાલ મને સરસ ચ્હા પિવડાવ”કહી તારામતી બહાર સોફા પર બેઠી
અનામિકાએ બીજા ગેસ પર ચ્હા મુકી થોડું આદુ છીણીને નાખ્યું અને એલચી પણ રસોડામાંથી એલચીની સોડમ માણીને ઘરમાં દાખલ થતા આત્મા રામે કહ્યું
“બેટા! અનુ મને પણ ચ્હા પીવડાવજે”
સાંભળી અનામિકાને ધબ્બો મારી સંધ્યા મલકી અનામિકાએ બનતી ચ્હામાં બીજુ દૂધ ઉમેર્યું અને મસાલા પણ અને બનેલી ચ્હા ગાળીને સંધ્યા બહાર લાવી તારામતી અને આત્મારામને આપી તો
આત્મારામે ચ્હાનો કપ નાક પાસે રાખી સુગંધ માણી કહ્યું “વાહ!….”
રસોઇની રસિયણ અનામિકાએ સરસ પુલાવ અને કઢી બનાવ્યા અને સાથે ટોમેટો સૂપ પણ બનાવ્યું. બધા જમવા બેઠા તો અનામિકાએ પહેલા ડાઇનિન્ગ ટેબલ વચ્ચે ત્રણ મોટી મીણબતી સળગાવી અને પછી લાઇટ બંધ કરી ને બધાને સુપના બાઉલ આપ્યા તો આત્મારામે પુછ્યું
“રસોડામાંથી તો બીજી સુગંધ આવતી હતી અને આ સૂપ?”
“પેલી ડીલ ફાઇનલ થઇને તેના માનમાં કેન્ડલ લાઇટ ડીનર છે અને આ સ્ટાર્ટર છે”સંધ્યાએ કહ્યું
પછી અનિલએ ફોડ પાડ્યો તો તારામતી અને આત્મારામે ખુશ થઇ જતા કહ્યું
“એટલે હોટેલનું વાતવરણ ઊભું કર્યું એમને?પણ જરા કમી રહી ગઇ એ હું પુરી કરી દઉ”કહી આત્મારામ ઊભા થયા અને સીડી પ્લેયર પર જગજીતસિંઘની ગઝલ વહેતી મુકી તો અનિલે કહ્યું
“અપ્પા યુ આર ગ્રેટ….” અને હસી મજાકમાં ડીનર પુરું થયું
રસોડામાંથી પરવારીને સંધ્યા અને અનામિકા બહાર આવ્યા અને બાજુના સોફા પર બેઠી
“અપ્પા મને તમે મરાઠી ક્યારે શિખવાડશો?”
“કાલથી….કાલે હું રાધેશ્યામને કહીશ એ તને સાંજના ચાર વાગે ઘેર લેવા આવશે અને સાંજે છ વાગે પાછો ઘેર મુકી જશે”
“ના અપ્પા સાંજે તો મારે રિહર્સલમાં જવાનું હોય છે”
“હા…ઓલી ઝાંસીકી રાની વાળું…..તો…..?
“સવારના ૯ થી ૧૧ સુધીનો સમય રાખોને…..પછી મારે કોલેજ પણ જવાનું ને?”
“ભલે તને તેમ ફાવતું હોય તો તેમ”
સાંભળી અનામિકાએ પહેલાં દિવાલ ઘડિયાળ તરફ અને પછી અનિલ તરફ જોયું તો
“જા ભઇ! મારી સુનબાઇને ઘેર મુકી આવ”આત્મારામે કહ્યું અનામિકાએ તારમતી અને આત્મારામના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અનિલ સાથે ઘરથી બહાર આવી.
-@-
બીજા દિવસે સવારના વહેલી તૈયાર થયેલી અને નાસ્તો કરી રહેલી અનામિકાને જોઇ ગોમતીબેનને જરા નવાઇ લાગી એટલે પુછ્યું
“અલી છોડી!! સવારના પહોરમાં ક્યાં ઉપડી?”
“અપ્પા મને મરાઠી શિખવાડવાના છે”
“એમના ઘરમાં પણ હવે ઘણું ખરૂં ગુજરાતી જ બોલાય છે પછી તારે મરાઠી શીખીને શું કરવું છે”સવારનું છાપુ વાંચતા ઉમાશંકરે નવાઇ પામી પુછ્યું
“પપ્પા “તારાનિવાસ”માં એક રૂમમાં મારા દાદા સસરા તુકારામજીનો ખજાનો છે જેમાં તેમના લખેલા અભંગ મારે વાંચવા છે અને એનો મર્મ સમજી મારે થીસીસ લખવા છે,”
“વાહ!…..વિચાર સારો છે” ત્યાં તો ગાડીનો હોર્ન સંભળાયો
“ચાલ મમ્મી હું જાઉં અને ત્યાંથી જ કોલેજ જઇશ”
“સારૂ…”
રાધેશ્યામે લાવેલી ગાડીમાં બેસી અનામિકા આત્મારામની ઓફિસમાં આવી.આત્મારામ સવારનું ટાઇમ્સ બાજુમાં મુકતા કહ્યું
“આત્મારામની નિશાળમાં તમારૂં સ્વાગત છે”
“તમે ય શું અપ્પા…..” કહી શરમાતા અનામિકા સામેની ખુરશીમાં ગોઠવાઇ
આત્મારામે એક જુની મરાઠી બાળપોથી એક ગુજરાતી ટુ મરાઠી અને મરાઠી ટુ ગુજરાતી કંબાઇન ડિક્સનેરી એક નોટબુક અને એક પેન્સિલ એક ઇરેઝર અને શાર્પનર ટેબલ પર મુક્યા અને કહ્યું
“આ બાળપોથીનો પહેલો પાઠ વાંચી જા અને દસ વખત લખી નાખ પછી આ ડિકસનેરીની મદદથી તેનો ગુજરાતી અર્થ શોધી કાઢ અને તે પણ દસ વખત લખી નાખ ત્યાર બાદ પહેલા મરાઠી અને પછી ગુજરાતી ભાષાંતર સાથે દસ વખત લખ”
કહી આત્મારામ પોતાના ઓફિસ કામમાં લાગ્યા,અનામિકા એક ડાહી ડમરી સ્ટુડન્ટની જેમ બેસીને વાંચવા લખવા લાગી.પહેલો પાઠ પુરો થયો તે આત્મારામને બતાવ્યું તો તેમણે કહ્યું
“ગુડ…આજે આટલું બસ…અરે રાધેશ્યામ અનામિકાને ઘેર મુકી આવ”
“નહીં અપ્પા હું અહીંથી કોલેજ જઇશ”
“ભલે રાધેશ્યામ ને કહેજે તને કોલેજ મુકી આવે”
રોજ રેગ્યુલર મરાઠી ક્લાસ શરૂ થયા હવે અનામિકાએ અનેક મોરચા પર લડવાનું હતું.રોજ સવારના મરાઠી કલાસ,કોલેજ,લાયબ્રેરી,અને શનિવાર રવિવાર અનિલ માટે તો પહેલેથી ફાળવેલો હતો પહેલા શનિવાર “તારાનિવાસ”માં અને રવિવાર શિવમ્પાર્કમાં નક્કી થયેલ હતા તે બન્ને વાર “તારાનિવાસ”ના નામે ચડી ગયા.અનામિકા તારામતી પાસે તુકારામની વાતો પુછવા લાગી.
“આઇ! અપ્પાએ મને કહ્યું હતું કે, દાદાજીને પેલા રૂમમાં સાચવેલા બધા સાઝ વગાડતા આવડતા હતા તમે તેમને વગાડતા સાંભળે
લા?”
“હા! બેટા તેઓ વગાડતા ત્યારે સાંભળીને ભાવ વિભોર થઇ જવાતું”
“આ બધામાં તેમને સૌથી પ્રિય વાજીન્ત્ર કયું?”
“સીતાર તેમને બહુ પ્રીય હતી તેઓ તેના પર સમયને અનુરૂપ રાગ વગાડતા”
“મતલબ??”
“એ તો તું જાણે છે ને કે,દિવસ આઠ પહોરમાં વહેંચાયેલો છે?”
“હા અને એક દિવસના ૨૪ કલાકના હિસાબે એક પ્રહર ૩ કલાકનો થયો”અનામિકાએ કહ્યું
“ના અપ્પાના હિસાબમાં પ્રહરના બે ભાગ હતા પૂર્વાર્ધ અને ઉત્તરાર્ધ તો તેઓ તે પ્રમાણે નક્કી કરેલા રાગ વગાડ્તા તેથી તે સમયે એ અતિ કર્ણપ્રીય લાગતું”
“આઇ પેલા સિગારેટના ખાલી ડબ્બા…..??”
“અમરાવતીના ઘરની નજીક એક પાન વાળો હતો રામખિલાવન. અપ્પા તેના પાસેથી જ પોતાના માટે તંબાકુ અને આઇ માટે નાગરવેલના પાન ખરીદતા તેના પાસેથી જ આ ડબ્બા મેળવેલા જુના વખતમાં સુટ્બુટ પહેરેલા હાથમાં સિગારેટનો ડબ્બો ને તેના પર લાઇટર રાખવું એ એક એટીકેટ હતી તેના પાસેથી જેટલા મળ્યા ભેગા કર્યા”કહી તારામતી હસી
“પેલી ખાલી સિગારેટની પાકિટ અને માચીસના ખાલી ખોખા….એ પણ રામખિલાવને જ આપ્યા હશે ??”
“ના એ અપ્પાનો એક મિત્ર હતો ગોપાળરાવ પુણતાંબેકર તેણે અપ્પા અમરાવતીથી કચ્છ આવતા હતા ત્યારે આને જોઇ મને યાદ કરજે એમ કહી પ્રેઝન્ટ કરેલ”
“વાહ!!”
“આઇ તો અપ્પા પર ચીડાઇ ગઇ પહલેથી ગામ આખાનો ડૂડસ ભરી રાખ્યો છે તેમાં ભરતી ખબર છે અપ્પાના રૂમમાં રાખેલું છે તેમાં વાજિન્ત્ર અપ્પાની હસ્ત પ્રતો સિવાય કશું પણ સાથે લાવવા તૈયાર જ નહોતા પછી લાવ્યા તે એ શરતે કે,એ બધાની સંભાળ અપ્પાએ લેવાની”
“પેલા કબાટમાં રાખેલી બૂકસ પણ નહીં???”
“આઇ! તો એ લાવવા પણ તૈયાર નહોતા એમ કહીને કે, આ જુના થોથા શું કરવા છે”
“ખબર છે આઇ એમાં રાખેલી લગભગ ૧૮૯૦ની આસપાસ છપાયેલી છે અને તે પણ બ્રીટનમાં”
“એમ!!”
“પેલી વાણિયાવાડમાં મોટો બુકસેલર છે તેને મેં થોડી બુકનું લિસ્ટ બનાવી આપેલ તો માથું ખંજવાડતા વાંચ્યું પછી હોઠ લાંબા કરીને મ્હોં બગાડી દશશેરિયું હલાવીને કહ્યું અહીં તો નહીં મળે પણ કદાચ મળેતો મુંબઇમાં મળે નહીંતર અશક્ય છે,”અનામિકાએ કહ્યું
“હં….કદાચ અલભ્ય પણ હોઇ શકે”
“આઇ આ માથા માટે દશશેરિયું શબ્દ વપરાય છે તો માથું કોઇએ જોખી જોયું હશે?”અનામિકાએ પુછ્યું
“આ દશશેરિયું તેં ક્યાં સાંભળ્યું?”તારામતીએ પુછ્યું
“પેલી બુકસોપમાં”
“મતલબ…?”
“બુકસોપમાં દુકાનદારે માથું ધુણાવીને નાપાડી તો ત્યાં બેઠેલા કાકાએ કહ્યું શું દશશેરિયું હલાવસ સરખો જવાબ આપને ક્યાં મળશે”
“આઇ!! ત્યાં સિગારના બોક્સ છે તે……”
“અપ્પાના એક મિત્ર હતા શિક્ષણ ખાતામાં તેઓ સિગાર પીતા પહેલી વખત સ્કૂલના કામસર તેમને મળવા ગયા ત્યારે અપ્પાને સિગાર ઓફર કરેલી અપ્પાએ નમ્રતાથી ના પાડી પણ સિગારબોક્ષ અપ્પાને ગમ્યો એટલે તેમને કહેલું કે,આ બોક્સ ખાલી થાય તે મને આપજો અને તેણે વચન પાડ્યું બોક્સ ખાલી થાય ત્યારે તે સ્કૂલમાં મોકલી આપતો.”
“અપ્પાએ સારો ઉપયોગ કર્યો છે એકમાં મેં જોયું ટપાલ ટિકિટો હતી”
“એ બધી અપ્પાના મિત્રોની મહેરબાની છે,તેઓ પોતાની ઓફિસમાં આવતી ટપાલના ખાલી કવર કચરામાં ફેકતા પહેલા ટપાલ ટિકિટો કાઢી લેતા અમુક મોકલાવી આપતા અમુક ઘેર આવીને આપી જતા કેટલી એક્ષચેન્જમાં ભેગી કરેલી છે કેટલિક અમરાવતીના કોલેજ કાળમાં ત્યાંના પોસ્ટલ ખાતાના ક્લાર્ક પાસેથી મળેલી છે”તારામતીએ કહ્યું
“દાદાજી ને બીજો શું શોખ હતો?”
“ટેનિસ રમવાનો”
“વાવ!! દાદાજી ટેનિસ રમતા….??”
“હા અપ્પા તેમના એક શિક્ષક મિત્ર હતા અશોક અલરેજા તેમના સાથે રમતા”કહી તારામતી હસી
“કેમ આઇ! કેમ હસુ આવે છે?”
“અપ્પા ટેનિસ રમવા જતા તો આઇ ખીજાતી શું નાના બાળકની જેમ ચડ્ડી ગંજી પહેરી નીકળી પડો છો”
“ગંજી??”
“હા આઇ ટી-શર્ટને ગંજી કહેતા એટલે તો હસુ આવે છે”તારામતીએ કહ્યું
“હં….તે સિવાય”
“અપ્પાએ અમરાવતીમાં કેટલાય મરાઠી ડ્રામા કરેલા અને તેમાં અભિનય પણ કરેલો”
“તો અહીં કચ્છ આવ્યા પછી પણ કર્યા હશે??”
“હા…પણ ખાલી ડાયરેક્ટર જ રહીને”
“તે કેમ?”
“અપ્પાનું કહેવું હતું કે જે ભાષા બોલો તે બને એટલી શુધ્ધ બોલો”
“હં……”
“ત્યાં અમરાવતીમાં તો મરાઠી ડ્રામા કરેલા અને અહીં હતું ગુજરાતી એ આત્મસાત કરવા સમય જોઇએ”
“તો અમરાવતીમાં ઇનામો પણ મળ્યા હશે??”
“હા…ટેનિસ તથા ડ્રામામાં મળેલા મેડલ્સ અને પ્રમાણ પત્રો પણ હશે પેલા ખજાનામાં”
“એ હું શોધી લઇશ……બીજુ???”
“આઇના કહેવા પ્રમાણે અપ્પાને સંસ્કૃત બહુ પ્રીય હતી તેમનું અમરાવતીમાં સર્કલ હતું તેઓ જ્યારે પણ એક બીજાને મળતા ત્યારે એક બીજા સાથે સંસ્કૃતમાં વાત કરતા”
“વાવ!! સંસ્કૃતમાં???”
“જ્યારે આપણા ઘેર બધા ભેગા થતા ત્યારે આઇ તો ખીજાતા બસ શરૂ થયું ગમ ગચ્છ સાગરમધી મચ્છ”કહેતા તારામતી હસી.
”હં….”
“અમરાવતીમાં જ્યારે વકૃત્વ હરિફાઇ થતી ત્યારે અપ્પા જરૂર જતા અને લોકો પીનડ્રોપ સાયલંસથી સાંભળતા”
“દાદાજીએ આપેલ વકૃત્વની કશી નોધ છે??”
“ખબર નથી આતો આઇના મોઢે સાંભળેલું છે”
“વાંધો નહીં હું તપાસ કરીશ”
“આઇ દાદાજીની કોઇ ખાસ વાત યાદ હોય તો કહોને”અનામિકાએ જીજ્ઞાષા દર્શાવી
“અમારા લગ્ન થયા ત્યાર બાદ છ-એક મહિના પછી બનેલી વાત છે”તારામતીએ કહ્યું
“શું….???”
“તારા અપ્પાનો એક મિત્ર હતો….કુંદનલાલ મહેતા”
“એક મિનિટ એક મિનિટ આઇ હતો મતલબ…..??”તારામતીને વાત કાપતા અનામિકાએ પુછ્યું
“આ બનાવ બન્યો પછી ત્રણેક મહિના બાદ તેઓ ભૂજ છોડી ગાંધીનગર ગયા અને ત્યાંથી ક્યાં ગયા તેની કશી ખબર નથી”તારામતીએ જાણે અતીતમાં જોતા હોય તેમ છત સામે જોઇ કહ્યું
“હં…શું બન્યું હતું..??
“તેઓ મારા ધારવા પ્રમાણે બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયામાં કામ કરતા હતા,.સાંજે ફરવા જતા અને તારા અપ્પાને હમીરસરની પાળે મળતા,ત્યાં ઊભી રહેતી લારીમાંથી એક બીજાને ચ્હા પીવડાવતા અને વાતો કરતા ઘણી વખત આપણા ઘેર પણ આવતા.ઘરમાં ત્રણજ જણ હતા, કુંદનલાલ તેની પત્નિ કાવેરી અને તેના બા ગોદાવરીબેન,કુંદનલાલના લગ્ન થયાને દોઢ વર્ષ થયું હશે અને એ સુખી કુટુંબમાં એક દિવસ અચાનક ધરતીકંપ સર્જાયો”
“ધરતીકંપ…??”
“હા ધરતીકંપ જ કહેવાય કાવેરીના મગજમાં ક્યાંકથી અલગ રહેવાનો ભુત ભરાયો”
“અલગ રહેવાનો કોનાથી??”
“એ જ તો નવાઇની વાત હતી ઘરમાં ન જેઠ-જેઠાણી ન દેર-દેરાણી ન તો કોઇ નણંદ હતી”
“ને છતાં અલગ રહેવું હતું કમાલ છે ને?”
“આ બનાવનું સમાધાન થયા પછી કાવેરી એ કબુલેલું કે તેણીએ આ મૂર્ખાઇ શા માટે કરી હતી”
“શા માટે?”
“તેણીની જેટલી બહેનપણીઓ હતી તેમણે સમજાવેલું કે,આ સાસરિયાના ભૂત આપણી લાગણીઓ સમજી ન શકે તો બેટર છે કે સમયસર અલાયદા રહેવાની સગવડ કરી લેવી કારણ કે બધી લગ્ન પછી અલગ થઇ ગયેલી અને જે મેઇન સલાહકાર હતી તેણીએ તો અલગ રહેવાની બધી જોગવાઇ કરીને પછી જ લગ્ન કરેલા”
“ભારે જબરી બાઇ….. હં…તો પછી થયું શું અને સમાધાન કેમ થયું?”અનામિકાએ પુછ્યું
તારામતી સામે બનાવનું ચિત્ર ઉપસી આવ્યું
“શું વાત છે મહેતા એની પ્રોબ્લેમ છેલ્લા બે ત્રણ દિવસથી તમને મુંજાયલો જોઉ છું”આત્મારામે પુછ્યું
“ના પાઠક સાહેબ એવું કશું નથી”કુંદનલાલ વાત ટાળી જતા જવાબ આપ્યો
“આ પાઠક સાહેબ દેખાયા નથી ચાલ એમની ઓફિસે જાઉ”એક દિવસ કુંદનલાલ કુંદનલાલે વિચાર્યું “રામ રામ દેવા ચાર દિવસથી દેખાયા જ નથી” ટ્રાન્સપોર્ટ્ની ઓફિસમાં દાખલથતા કુંદન્લાલે પુછ્યું “………”આત્મારામ કુંદન લાલ સામે જોતા જ રહ્યા.
“શું વાત છે તબિયત તો સારી છેને?”કુંદનલાલે હાથ લાંબો કરી હાથ મેળવતા પુછ્યું
“હું સમજતો હતો કે તમે મારા સારા મિત્ર છો પણ મારી ધારણા તમે ખોટી પાડી દીધી”આત્મારામે કહ્યું
“કેમ એમ બોલો છો?”કુંદનલાલે મુંજાઇ જતા પુછ્યું
“મિત્ર કોને કહેવાય જે પોતાના સુખદુઃખ મિત્ર સાથે વહેંચે”
“કેમ એમ બોલો છો પાઠક સાહેબ?”કુંદનલાલે મુંજાઇ જતા પુછ્યું
“તો હવે કહો તમારા મગજમાં શું રંધાય છે”આત્મારામે પુછ્યું
“કાવેરીને અલગ રહેવું છે”પોતાના મનનો ઉદ્વેગ જણાવતા કુંદનલાલે રડમસ અવાજે કહ્યું
“પણ ઘરમાં તો તમે ત્રણ જ છો પછી અલગ કોનાથી રહેવું છે કાકીથી?”
“હા…”
“પણ મારા ધારવા પ્રમાણે કાકીતો કાવેરીની કે ઘરની કોઇ વાતમાં માથું મારતા નથી”આત્મારામે કહ્યું
“એતો તેણી પણ કબુલ કરે છે”
“તો પછી અલગ રહેવાનું કારણ શું”આત્મારામે જીજ્ઞાષા દર્શાવી
“એ પણ પુછ્યું તો કહે છે કારણ બારણ કંઇ નહીં અલગ રહેવું છે મતલબ રહેવું છે બસ”
“ભલે હું તમારી વાત સમજી ગયો છું વિઠોબા બધા સારા વાના કરશે ચાલો હમીરસરની પાળે”
-@-
“અપ્પા ઓલ્યા કુંદનલાલની ઘરવાળી અલગ રહેવા માગે છે”આત્મારામે તુકારામને વાત કરી
“એના ઘરમાં તો ત્રણ જ જણ છે છતાં અલગ રહેવું છે?”ભાનુમતીએ પાન બનાવતા પુછ્યું
“હા…ને આઇ તેણી કોઇ વાતે સમજતી જ નથી”આત્મારામના સ્વરમાં ચિંતા હતી
“પણ કંઇ કારણ તો હશે ને?”તુકારામે પુછ્યું
“કહે છે કારણ બારણ કંઇ નહી અલગ રહેવું મતલબ રહેવું”આત્મારામે કહ્યું
“ઠીક છે સવારે વાત”
-@-
“હં….પછી શું થયું આઇ??”અનામિકાએ પુછ્યું
“હમીરસરની પાળે બન્ને મિત્રો મળ્યા ત્યારે તારા અપ્પાને તારા દાદાજીએ બતાવેલી ગોઠવણ કુંદનલાલને સમજાવી”તારામતીએ કહ્યું
“પછી…?”
“પછી શું બીજા દિવસથી સામાન અલગ તારવવામાં આવ્યો કાવેરી કોઇપણ ચીજ બતાવી પુછતી બા હું આ લઇ જાઉ તો ગોદાવરીબેનનો એક જ જવાબ હતો તને જોઇએ એ મને ન જોઇએ”તારામતીએ કહ્યું
“આઇ!એનો મતલબ કાવેરીની જીત થઇ?”અનામિકાએ ચિંતિત થતા પુછ્યું
“અનુ…અનુ…કોઇપણ વાત પુરી સાંભળ્યા કે જાણ્યા વગર કોઇ નિર્ણય ન લેવો માઇન્ડ વેલ”
“સોરી આઇ!!”
“બીજા દિવસે ટેમ્પોમાં માલ ખડકાયો અને મિરઝાપરના એક મકાનમાં ખાલી થયો”
“હં……”
“મિત્રતાના દાવે હું અને તારા અપ્પા ત્યાં મદદ માટે ગયેલા બે-એક કલાકમાં લગભગ સમાન ગોઠવાયો સાથે લાવેલ સ્ટવ પર કાવેરીએ ચ્હા બનાવી અને ચ્હા સાથે ખાખરા ખવાયા”તારામતીએ કહ્યું
“હા…વાણિયાના ઘરમાં ખાખરાનું ચલણ વધારે”અનામિકાએ કહ્યું
“તારા અપ્પા અને મહેતા સાહેબ બારે ઓટલા પર બેઠા હતા તારા અપ્પા તંબાકુ મસળતા હતા અને મહેતા સાહેબ સિગારેટ પીતા હતા ત્યાં કાવેરીએ કહ્યું લાપસી મુકું છું તારાભાભી અને પાઠક સાહેબ તમારે પણ અહીં જ અમારા સાથે જમવાનું છે”ખુશખુશાલ દેખાતી કાવેરી એ બોલી”તારામતીએ કહ્યું
“શુકનની લાપસી…”
“હા પણ ત્યાં તારા અપ્પાએ કહ્યું ના અમારે તો મારી આઇએ પોરણાચી પોડી બનાવી છે એ ખાવાની છે ત્યાં કુંદનલાલે કહ્યું હા..હા ચાલો પાઠક સાહેબ”તારામતીએ કહ્યું
“મતલબ…?”આશ્ચર્ય પામતા અનામિકાએ પુછ્યું
“તારાભાભી અને પાઠક સાહેબને જવું હોય તો ભલે જાય આપણે તો અહીં જ જમવાનું છે એમ કાવેરીએ કહ્યું ત્યારે પહેલી વખત મહેતા સાહેબનું રૂદ્ર રૂપ જોયું ભ્રકુટી ચડાવી ગરજીને તેમણે કહ્યું મારે નહીં તારે અહીં જમવાનું છે…તો કાવેરી અવાંક થઇ ગઇ”તારામતીએ હસ્તા કહ્યું
“આતો બોમ્બ ફાટ્યો”અનામિકાએ કહ્યું
“હા કાવેરીએ કહ્યું હવે તો આ જ આપણું ઘર ને? તો ફરી મહેતા સાહેબ ગરજ્યા આપણું નહીં તારું તારે અલગ રહેવું હતું તું રહે હું તો જાઉ છું ભુજ…ચાલો પાઠક સાહેબ”તારામતીએ કહ્યું
“ઓહો! તો આ હતી દાદાજીની ગોઠવણ”અનામિકા કહ્યું
‘હા બિચારી કાવેરી ગોઠણિયે પડી બે હાથમાં માથુ રાખી રડી પડી મહેતા સાહેબના ઇશારાથી મેં તેણીને રડવા દીધી શાંત થઇ બાથરૂમમાંથી ફ્રેશ થઇને બહાર આવી ઘરને તાળું માર્યું ત્યારે મહેતા સાહેબે પુછ્યું શું થયું નથી રહેવું અલગ? તો તારા અપ્પાએ વારતા કહ્યું હવે બહુ થયું મહેતા સાહેબ ભાભીને વધુ શરમાવીને રડાવો નહીં અને બધા અહીં તારા નિવાસમાં આવી સાથે જમ્યા”તારામતીએ કહ્યું
“તો પછી કાવેરીકાકીના મગજમાં ભરાયેલા ભૂતનું શું?”
“જે દિવસે તેઓ ગાંધીનગર જતા હતા ત્યારે તેણીને મેં જ પુછેલું કે અલી તારા મગજમાં આ અલગ રહેવાનું ભૂત કેમ ભરાયું ત્યારે તેણીએ કહ્યું કે એ બધી ચડામણી તેમની બહેનપણીઓની હતી”
“સારું છે કે મારી એક જ બહેનપણી છે વસુ”કહીઅનામિકા હસી
“અને વસુંધરા એવી નથી તેની મને ખાત્રી છે”
“અને હોય તો પણ હું મારી આઇને મુકીને ક્યાં પણ ન જાઉ”કહી અનામિકા તારામતીમે બાઝી પડી”
(ક્રમશઃ)
